Cuba khủng hoảng thiếu điện, nông dân Cuba và chuyên gia Việt Nam trao đổi những gì ở hội thảo đầu bờ?

Trong khuôn khổ Chương trình Dự án hợp tác lúa gạo Việt Nam - Cuba, các chuyên gia Việt Nam đã triển khai nhiều mô hình thực nghiệm trên đồng ruộng với các quy mô khác nhau, nhằm chia sẻ với nông dân và các công ty nông nghiệp của Cuba về kỹ thuật trồng lúa nước của Việt Nam. Những thửa ruộng thực nghiệm này không chỉ là bài toán về năng suất, mà còn là một cuộc cách mạng về tư duy canh tác.

Theo ông Lê Duy Nhất, Giám đốc Dự án lúa gạo Công ty TNHH Agri VMA, năm 2021 ông và các đồng nghiệp đặt chân lên đất Cuba và thực hiện những chuyến khảo sát đầu tiên. Nhìn cánh đồng Cuba rộng mênh mông bị bỏ hoang suốt 6-7 năm trời, cỏ mọc cao như nhà 2 tầng, ông Nhất và các đồng nghiệp không khỏi ngao ngán.

"Hồi ấy có vài chục doanh nghiệp cùng đi khảo sát với chúng tôi, ai cũng nói rằng không có cơ hội đầu tư tại quốc đảo này và bỏ cuộc. Song chúng tôi nghĩ khác, trước kia Chính phủ và nhân dân Cuba đã giúp đỡ Việt Nam rất nhiều, bây giờ chúng tôi thấu cảm những khó khăn thiếu thốn của Cuba hiện tại, vì vậy Ban lãnh đạo Công ty cùng các chuyên gia thống nhất sẽ triển khai các dự án thức ăn chăn nuôi, trồng lúa, trồng ngô... Dù công việc gặp rất nhiều khó khăn, thiếu thốn mọi bề, song chúng tôi không bỏ cuộc, vẫn hàng ngày làm việc để chia sẻ những kiến thức mình có, cùng người dân sản xuất lúa gạo, hướng đến tương lai tốt đẹp", ông Nhất tâm sự.

Ròng rã nhiều tháng trời, các chuyên gia Việt Nam đã cùng nông dân Cuba dọn dẹp cánh đồng, san phẳng mặt ruộng, thiết kế lại hệ thống tưới tiêu đã lạc hậu, tổ chức quản lý nước và phân bón...

Nông dân Cuba có thói quen gieo hạt khô trên nền đất khô, nên cần lượng lúa giống rất lớn, lên tới 160kg/ha, trong khi đó với phương pháp gieo sạ lúa trên nền đất ướt của Việt Nam thì phương pháp này vừa lãng phí, vừa kém hiệu quả.

"Mấu chốt nằm ở mật độ gieo sạ. Từ nông dân đến các cán bộ nông trường, thậm chí cán bộ cấp cao của Cuba đều tỏ ra nghi ngờ khi thấy chúng tôi đưa ra phương pháp gieo sạ mới chỉ cần rất ít lúa giống. Sau nhiều lần trao đổi, thương thảo, đến năm 2023, các cuộc thử nghiệm đối chứng bắt đầu được thực hiện ngay trên đất dự án thuê của nông trường Công ty Nông nghiệp và Chế biến Ngũ cốc Los Palacios, tỉnh Pinar del Río", ông Nhất kể.

Để thuyết phục những người đồng nghiệp phía Cuba, các chuyên gia Việt Nam đã triển khai 3 công thức gieo sạ khác nhau trên diện tích 16ha.

Mô hình số 1 là công thức 120kg/ha với diện tích 5ha theo phương pháp trồng lúa của Cuba (đã giảm từ 160kg xuống 120kg), kết quả cho thấy lúa đạt năng suất 5,2 tấn/ha. Mô hình số 2 là gieo sạ 100kg/ha, áp dụng quy trình cải tiến của Việt Nam, đạt năng suất 5,8 tấn/ha. Mô hình số 3 gieo sạ 80kg/ha, và áp dụng hoàn toàn quy trình trồng lúa nước của Việt Nam. Kết quả cho thấy mô hình 3 đạt năng suất kỷ lục 6,2 tấn/ha.

"Trong khi trước đó, năng suất lúa bình quân tại các khu vực trồng lúa ở đây chỉ dao động quanh mức 2 tấn/ha, tối đa là 3 tấn/ha. Việc đạt trên 6 tấn/ha với lượng giống chỉ bằng một nửa so với kiểu trồng lúa truyền thống đã khiến các chuyên gia Cuba và nông dân phải tâm phục khẩu phục", ông Nhất chia sẻ.

Quá trình triển khai các mô hình thực nghiệm, chuyên gia Việt Nam thường xuyên phối hợp với chuyên gia Cuba và nông dân đi thăm đồng; tổ chức hội thảo đầu bờ, mời nông dân từ nhiều địa phương đến dự nhằm chia sẻ về kinh nghiệm trồng lúa nước của Việt Nam, phát triển công nghệ nhằm giúp nông dân Cuba mở rộng diện tích.

"Đặc biệt, tại các hội thảo đầu bờ, chúng tôi đã chia sẻ với phía bạn nhiều phương pháp để thích nghi với điều kiện tự nhiên, khí hậu địa phương; kinh nghiệm làm đất, bón phân, diệt côn trùng gây hại, phòng trừ dịch bệnh... Trong bối cảnh Cuba đang bị thiếu điện, thiếu nhiên liệu, các mô hình trồng lúa tại Cuba vẫn cho năng suất rất tốt", Giám đốc Dự án trồng lúa Lê Duy Nhất chia sẻ.

Nông dân Jesús Roberto Miranda Pérez là người đầu tiên trong số 4 thành viên của Hợp tác xã Tín dụng và Dịch vụ Abel Santamaría ở Los Palacios tham gia giai đoạn hai của Chương trình Hợp tác sản xuất lúa gạo Việt Nam - Cuba.

Anh Jesús đã trồng gần 2ha giống lúa lai do các chuyên gia của Việt Nam cung cấp, cùng với gói công nghệ tiên tiến theo kỹ thuật của Việt Nam. Theo lời anh Jesús, năng suất lúa từ ​​diện tích đã thu hoạch đã vượt quá mong đợi.

"Chúng tôi được hướng dẫn ngâm ủ, gieo sạ lúa, tỷ lệ nảy mầm là 100%. Chúng tôi đã trồng tất cả các giống lúa này trong nhiều năm, nhưng vì áp dụng kỹ thuật mới nên lượng hạt giống tiết kiệm được trên mỗi hecta rất đáng kể, chỉ 40 kg/ha. Trước đây chúng tôi phải dùng gần gấp 4 lần. Thật đáng mừng, năng suất lúa đã thu hoạch đạt ​​khoảng 8 tấn/ha", nông dân Jesús Roberto Miranda Pérez vui mừng nói với phóng viên Đài phát thanh Guamá.

"Từ những hoài nghi, tranh cãi ban đầu, đến nay phía bạn đã hoàn toàn tin tưởng vào công nghệ, kỹ thuật trồng lúa nước của Việt Nam. Dự tính trong giai đoạn 2026 - 2027, chúng tôi sẽ mở rộng dự án lên khoảng 7.000ha", ông Lê Duy Nhất thông tin thêm.

×