Cục Thuế giải đáp hàng loạt vướng mắc liên quan đến kê khai, nộp thuế đối với hộ kinh doanh

Chiều 12/3, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và Cục Thuế (Bộ Tài Chính) chủ trì, phối hợp với Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo tổ chức Hội thảo “Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững”.

Sau hai phiên tham luận, Hội thảo bước vào Phiên Hỏi đáp và Tư vấn cùng Chuyên gia, trong đó nhiều hộ kinh doanh đã trao đổi trực tiếp những thắc mắc thực tế về chuyển đổi thuế kê khai, lắng nghe và nhận hướng dẫn cụ thể từ các chuyên gia.

Việc kê khai được thực hiện theo 4 bước

Hộ kinh doanh Mai Hoàng hỏi: Tôi kinh doanh nhỏ, trước nộp thuế khoán, giờ chuyển sang kê khai nên cũng hơi lo vì chưa quen thủ tục. Cơ quan Thuế có thể hướng dẫn cần chuẩn bị những gì cho kỳ kê khai đầu tiên không ạ?

Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế: Gần 10 tháng qua, với tất cả sự nỗ lực của ngành thuế, chúng tôi theo sát diễn biến, nắm bắt được những lo lắng, băn khoăn của bà con, hộ kinh doanh và chia sẻ, giải đáp kịp thời. Tuy nhiên, từng giai đoạn có phát sinh những băn khoăn, lo lắng tiếp theo.

Việc kê khai cơ bản có 4 bước. Thứ nhất là kiểm tra lại tài khoản thuế điện tử và cài đặt nội dung trong đó đã chính xác hay chưa. Thứ hai là thực hiện phản ánh kế toán trên mẫu sổ theo Thông tư 182, ứng dụng phần mềm của các nhà cung cấp tùy theo quy mô, ngành nghề hoạt động của từng bà con, hộ kinh doanh. Thứ ba là thực hiện kỳ khai thuế (tới đây là 20/4).

Trong thời gian này (từ cuối năm ngoái), ngành thuế đã mở cổng trải nghiệm mà không ảnh hưởng gì đến hoạt động của hộ kinh doanh. Cuối cùng là nộp thuế trong trường hợp phát sinh nghĩa vụ thuế. Chúng tôi đã có sự chuẩn bị để các hộ kinh doanh nộp online 24/7 dễ dàng, thuận tiện.

Mặc dù 4 bước như trên nhưng chúng tôi cũng hiểu không phải tất cả hộ kinh doanh đều có thể thao tác thuần thục, dễ dàng ngay từ đầu. Chính vì vậy, ngành thuế đã chủ động, sẵn sàng khảo sát, hướng dẫn, tập huấn. Gần đây nhất, ngày 10/3, chúng tôi đã giới thiệu sổ tay để các hộ kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế một cách đơn giản nhất.

Đặc biệt, ngành thuế cùng với các nhà cung cấp giải pháp, các đại lý tư vấn thuế, đại lý tư vấn kế toán,… sẽ tiếp tục đồng hành cùng hộ kinh doanh đến khi bà con thành thục và thực hiện tốt kê khai trên nền tảng ứng dụng cũng như cổng của cơ quan thuế.

Chúng tôi cam kết và đề nghị cơ quan thuế có mặt ngày hôm nay tại hội trường và 34 điểm cầu tiếp tục chú ý những băn khoăn của bà con cô bác, kịp thời hướng dẫn hộ kinh doanh thực hiện tốt lần khai đầu tiên.

Doanh thu năm 2026 cao hơn năm trước có bị truy thu thuế không?

Trước đây hộ kinh doanh nộp thuế theo phương thức khoán, nay chuyển sang tự kê khai và nộp thuế. Nếu doanh thu kê khai năm 2026 cao hơn so với năm 2025 thì có bị truy thu thuế hay không?

Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế: Trước hết, tôi khẳng định rằng theo quy định tại Nghị định 68, doanh thu mà hộ kinh doanh kê khai trong năm 2026 không được sử dụng làm căn cứ để điều chỉnh hay truy thu đối với thời kỳ nộp thuế khoán của năm 2025.

Nói cách khác, dù hộ kinh doanh kê khai doanh thu năm 2026 ở mức nào thì cũng không phải là cơ sở để cơ quan thuế quay lại điều chỉnh hay truy thu phần doanh thu khoán của năm 2025.

Tuy nhiên, trên thực tế vẫn có một số trường hợp hộ kinh doanh bị truy thu thuế, khiến nhiều người băn khoăn, như một số ví dụ đã được báo chí phản ánh, chẳng hạn một số hệ thống kinh doanh có đăng ký hộ kinh doanh như hệ thống của Hoàng Hường. Những trường hợp bị truy thu này không phải do việc kê khai doanh thu năm 2026, mà xuất phát từ việc trước đây hộ kinh doanh không thực hiện đúng nghĩa vụ thuế.

Theo quy định, khi doanh thu thực tế tăng trên 50% so với mức khoán, hộ kinh doanh phải chủ động đến cơ quan thuế để nộp tờ khai điều chỉnh doanh thu. Ví dụ, nếu doanh thu khoán đang là 5 tỷ đồng nhưng doanh thu thực tế lên tới hàng chục tỷ, thậm chí 20-30 tỷ đồng, thì hộ kinh doanh phải thực hiện khai điều chỉnh với cơ quan thuế. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nghĩa vụ này đã không được thực hiện.

Do đó, khi cơ quan thuế hoặc các cơ quan chức năng phát hiện sai phạm, sẽ tiến hành truy thu thuế, thậm chí trong một số trường hợp có thể xử lý hình sự về hành vi trốn thuế.

Chúng tôi cũng muốn nhấn mạnh rằng những trường hợp được phản ánh trên báo chí chỉ là số rất nhỏ so với hơn 2 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động và cơ bản tuân thủ tốt chính sách pháp luật về thuế.

Ngành thuế mong muốn xây dựng môi trường công bằng, minh bạch và rõ ràng, để bà con hộ kinh doanh yên tâm hoạt động sản xuất, kinh doanh. Chúng tôi sẽ tiếp tục làm trong sạch môi trường kinh doanh, đảm bảo sự công bằng cho tất cả các hộ kinh doanh. Bên cạnh đó, ngành thuế đã yêu cầu cán bộ, công chức chủ động nắm bắt, giải thích và hướng dẫn kịp thời các vướng mắc của hộ kinh doanh.

Trong khuôn khổ chương trình, nếu bà con còn băn khoăn hoặc chưa thực sự yên tâm với các nội dung giải đáp, hoàn toàn có thể tiếp tục đặt câu hỏi để chúng tôi làm rõ thêm. Và việc hỗ trợ này không chỉ diễn ra trong 15 ngày, mà theo Quyết định 3789, ngành thuế sẽ tiếp tục đồng hành với hộ kinh doanh trong suốt năm 2026. Mục tiêu của chúng tôi là giúp hộ kinh doanh thực hiện chính sách thuế thuận lợi hơn, giảm thời gian và chi phí tuân thủ.

Trong thời gian tới, ngành thuế cũng hướng tới việc xây dựng tờ khai gợi ý và hệ thống dữ liệu, để hộ kinh doanh có thể hạn chế tối đa các thao tác kê khai hoặc các thủ tục kế toán phức tạp. Ngành thuế sẽ tối ưu hóa quy trình dựa trên dữ liệu sẵn có và sự phối hợp, chia sẻ thông tin từ các hộ kinh doanh, qua đó góp phần hỗ trợ sự phát triển bền vững của khu vực kinh doanh cá thể.

Doanh thu từ nhiều nguồn, tính thuế thế nào?

Hiện tôi đang bán hàng không chỉ ở cửa hàng mà có doanh số bán hàng trên Facebook, Shopee, TikTok Shop. Trong trường hợp này thì doanh thu từ các kênh khác nhau sẽ được xác định như thế nào và khi tôi kê khai, cần tổng hợp các doanh thu này như thế nào cho đúng?

Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế: Việc bán hàng trên sàn thương mại điện tử (TMĐT), nếu sàn có chức năng đặt hàng và thanh toán trực tuyến thì họ sẽ có trách nhiệm khấu trừ và nộp thuế thay cho hộ kinh doanh. Ngược lại, với các kênh truyền thống hoặc sàn không có chức năng thanh toán, hộ kinh doanh tự mình thực hiện việc kê khai.

Đến cuối năm, người dân cần làm tổng hợp lại toàn bộ doanh thu từ tất cả các nguồn. Trong trường hợp tổng doanh thu từ 3 tỷ đồng trở lên, cơ quan chức năng sẽ tính thuế dựa trên doanh thu trừ đi chi phí. Lúc này, hộ kinh doanh cần nộp phần chênh lệch sau khi đã trừ đi số thuế mà các sàn đã nộp thay trước đó. Nếu số đã nộp lớn hơn số phải nộp, hộ kinh doanh sẽ được hoàn thuế theo quy định.

Tất cả các tình huống này đều đã được hướng dẫn rất chi tiết tại trang 17 và 19 của cuốn Sổ tay hướng dẫn, mời bạn tham khảo thêm để áp dụng chính xác cho mô hình của mình.

Bảng kê cần ghi đầy đủ thông tin

Tôi có mua hàng hóa từ các cá nhân kinh doanh khác có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm và không có hóa đơn. Trong trường hợp này, hộ kinh doanh của tôi có được phép lập bảng kê mua hàng hay không?

Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Ban Chính sách, Cục Thuế: Tại Thông tư số 152/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính (ban hành ngày 31/12/2025, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026) có quy định về chứng từ kế toán áp dụng đối với hộ kinh doanh, trong đó có bảng kê mua hàng hóa, dịch vụ trong trường hợp mua hàng từ người bán không có hóa đơn.

Theo đó, nếu hộ kinh doanh mua hàng hóa của hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm (tức là đối tượng không thuộc diện phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân) thì người bán thường không phát hành hóa đơn. Trong trường hợp này, hộ kinh doanh, bên mua được phép lập bảng kê mua hàng hóa theo mẫu quy định tại Thông tư số 152/2025/TT-BTC.

Bảng kê cần ghi rõ các thông tin cơ bản như: Tên người bán; Địa chỉ; Số căn cước công dân hoặc thông tin định danh của người bán; Tên hàng hóa, số lượng, giá trị hàng hóa mua; Hình thức thanh toán.

Đồng thời, hộ kinh doanh bên mua cần lưu giữ đầy đủ các chứng từ thanh toán và hồ sơ liên quan đối với các giao dịch mua hàng này. Các tài liệu đó sẽ là căn cứ để chứng minh tính hợp lý của chi phí khi cơ quan thuế kiểm tra hoặc khi xác định nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh.

Hộ kinh doanh cần có tài khoản ngân hàng

Tôi là hộ kinh doanh bún cá chấm, doanh thu từ 500 triệu đến 3 tỷ. Theo Thông tư 25 của Ngân hàng Nhà nước thì hộ kinh doanh bún cá chấm có phải mở tài khoản riêng mang tên hộ kinh doanh hay không, hay vẫn sử dụng tài khoản chủ hộ cũ?

Ông Nguyễn Tiến Minh, Phó Trưởng thuế TP. Hà Nội: Thông tư hướng dẫn như vậy để đảm bảo quyền lợi rõ ràng trong việc đây là các khoản thu từ hoạt động kinh doanh của hộ kinh doanh, và cơ quan thuế có cơ sở, thêm nữa để hỗ trợ những ứng dụng cho hộ kinh doanh, vừa phục vụ cho các hộ kinh doanh có tờ khai…

Quay trở lại vấn đề tài khoản, hộ chỉ cần thông báo đang sử dụng tài khoản này cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Xin lưu ý việc chúng ta đã đăng ký sử dụng tài khoản để phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh thì khi giao dịch cũng thông báo cho khách hàng biết và để họ giao dịch qua các tài khoản đó.

Trong trường hợp chúng ta có quên hay nhầm lẫn, phát sinh giao dịch ở các tài khoản khác thì phải kịp thời thông báo cho cơ quan quản lý để cơ quan thuế cập nhật kịp thời, tránh bị xử lý vi phạm hành chính hoặc nguy cơ thành trốn thuế chẳng hạn.

Đề nghị bà con lưu ý như vậy. Nếu có vướng mắc gì trong việc sư dụng tài khoản, đăng ký tài khoản, định danh tài khoản thì cán bộ công chức thuế chúng tôi hoặc các nhà cung cấp giải pháp sẽ tiếp tục hướng dẫn bà con.

×