Cuộc chiến ngầm giữa Nga và NATO đẩy châu Âu đến bờ vực thẳm

Và tuyên bố của Đức ngày 1/9 rằng, Nga phải chịu trách nhiệm về vụ việc được cho là liên quan đến một máy bay không người lái mang chất nổ hồi tháng trước tại sân bay Leipzig đánh dấu dấu hiệu mới nhất cho thấy các đồng minh của Mỹ đang hoàn toàn không được chuẩn bị kỹ lưỡng.

Franz-Stefan Gady, nghiên cứu viên cao cấp kiêm nhiệm tại chương trình quốc phòng của Trung tâm An ninh Mỹ mới, nói với Newsweek rằng: "Vụ việc ở Leipzig phù hợp với mô hình gia tăng hoạt động ngầm của Nga trên khắp châu Âu, và đường xu hướng rõ ràng chỉ ra sự leo thang chứ không phải kiềm chế." Ông lập luận rằng những hoạt động như vậy đặc biệt "hấp dẫn" đối với Moscow, quốc gia đã phủ nhận trách nhiệm về các vụ việc, bởi vì, không giống như các hoạt động quân sự thông thường, "chúng làm suy yếu sự gắn kết của các đồng minh mà không kích hoạt Điều 5", điều khoản phòng thủ chung của NATO.

"Không có chuyện chiến tranh là ngẫu nhiên hay leo thang ngoài ý muốn. Leo thang luôn là một lựa chọn chính trị, và rủi ro thực sự là Nga cuối cùng sẽ đánh giá NATO quá chia rẽ và phản ứng quá chậm chạp trước phản ứng tương đối yếu ớt của Đức tại Leipzig, chính xác là điểm yếu trong sự chuẩn bị của các đồng minh", ông Gady nói.

"Hiện vẫn chưa có ngưỡng thống nhất nào cho một phản ứng tập thể, và các năng lực cần thiết trong một cuộc khủng hoảng, từ việc trấn áp hệ thống phòng không của đối phương (SEAD) đến các tên lửa tấn công tầm xa và tên lửa đánh chặn, đều bị suy giảm nghiêm trọng do các cuộc chiến tranh với Ukraine và Iran hoặc cần được tăng cường", ông Gady cho biết thêm.

'Tìm kiếm nguy hiểm tột độ'

Vụ việc ngày 4 tháng 8 tại Leipzig được cho là liên quan đến việc sử dụng máy bay không người lái bốn cánh quạt (quadcopter) mang theo chất nổ dẻo kiểu Semtex gần một máy bay Antonov An-124 của Ukraine chở đầy đạn dược do Pháp cung cấp. Một ngày sau khi chiếc máy bay không người lái được tìm thấy gần máy bay mà không phát nổ, một chuyến bay chở hàng của Boeing được báo cáo đã va chạm với một vật thể không xác định, được cho là một chiếc máy bay không người lái thứ hai, hiện vẫn chưa được chính quyền Đức thu hồi.

Bộ Nội vụ Đức ngày 1/9 gọi vụ việc này là một phần của "mô hình hoạt động hỗn hợp của Nga ở châu Âu đã được thiết lập từ lâu". Đức đã triệu tập Đại sứ Nga Sergey Nechaev, chấm dứt hợp đồng thuê Nhà Khoa học và Văn hóa Nga ở Berlin và lãnh sự quán Nga ở Bonn, đồng thời áp đặt các hạn chế thị thực mới đối với công dân Nga.

Các quan chức Nga đã nhiều lần bác bỏ mọi sự liên quan, trong đó ông Nechaev gần đây nhất nói với các nhà báo ngày 2/9 rằng, chính quyền Đức vẫn chưa cung cấp bằng chứng cụ thể nào liên kết vụ việc với Moscow.

Theo hãng thông tấn nhà nước Nga TASS, ông Nechaev cho biết: "Chúng tôi bị buộc tội không khác gì hành vi khủng bố hoặc âm mưu khủng bố. Một số lời khai, bằng chứng vật chất và đánh giá chuyên môn – tóm lại là một vụ án vững chắc – cần phải chứng minh những cáo buộc nghiêm trọng như vậy. Nhưng không có gì cả. Do đó, tất cả điều này thật khó hiểu."

Đây không phải là lần đầu tiên các quan chức Nga phủ nhận liên quan đến các vụ việc máy bay không người lái ở châu Âu. Ít nhất là từ tháng 9 năm ngoái , cùng tháng mà các báo cáo về việc máy bay không người lái Nga xâm phạm không phận Ba Lan được đưa ra, một số máy bay không người lái cỡ nhỏ đã được phát hiện gần các sân bay và cơ sở hạ tầng ở một số quốc gia NATO, và các quan chức thường đổ lỗi cho Moscow.

Trong khi đó, NATO đã tăng cường các cuộc tập trận quân sự gần biên giới Nga, bao gồm cả ở Bắc Cực, nơi Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov hôm thứ Hai cáo buộc liên minh này "đang đẩy khu vực hướng tới quân sự hóa và tạo ra những điểm nóng căng thẳng quốc tế".

Khi căng thẳng leo thang, Dmitry Trenin, người hướng dẫn học thuật tại Viện Kinh tế và Chiến lược Quân sự Toàn cầu thuộc Đại học Nghiên cứu Quốc gia Trường Kinh tế Cao cấp ở Moscow, nói với Newsweek rằng ông cảm thấy "mối đe dọa đang gia tăng" về một cuộc đụng độ trực tiếp giữa Nga và NATO.

Ông Trenin nói: "Tôi cảm thấy rằng nhiều chính phủ châu Âu đã đi đến kết luận - thực chất là ảo tưởng - rằng Nga sẽ không dám động đến họ trong bất kỳ cuộc tấn công trả đũa nào. Theo đánh giá của tôi, họ đã đi quá xa rồi và đang tự chuốc lấy nguy hiểm cực độ."

Và nếu một cuộc đối đầu như vậy nổ ra, ông cảnh báo rằng tình hình an ninh xấu đi có thể leo thang xung đột thành một cuộc khủng hoảng hạt nhân.

"Thật không may, khả năng răn đe hạt nhân đã suy yếu một cách nguy hiểm do hành vi vô trách nhiệm của các quốc gia NATO, những quốc gia trên thực tế đã trở thành các bên tham gia vào cuộc chiến ở Ukraine. Kết quả là, chúng ta có thể đang hướng tới một phiên bản nguy hiểm hơn của cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962 (đã được ngăn chặn vào phút cuối)", ông Trenin nói.

"Tôi không thể tưởng tượng một cuộc xung đột giữa Nga và NATO chỉ được tiến hành bằng vũ khí thông thường", ông nhấn mạnh.

Hai cuộc chiến tranh hội tụ

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã nói rõ kể từ khi phát động cuộc chiến ở Ukraine vào tháng 2 năm 2022 rằng các cường quốc phương Tây sẽ phải trả giá nếu họ đứng ra bảo vệ Kiev.

Kể từ đó, Ukraine đã nhận được hoặc được hứa hẹn hàng trăm tỷ đô la viện trợ tài chính, quân sự và nhân đạo, phần lớn đến từ Mỹ và các quốc gia thành viên NATO khác. Mức độ vận chuyển vũ khí đã tăng lên theo thời gian, bao gồm xe tăng, hệ thống tên lửa, hệ thống phòng không và máy bay chiến đấu.

Ngay cả khi Tổng thống Donald Trump công khai đặt câu hỏi về sự hỗ trợ vô điều kiện dành cho Kiev, các báo cáo cho thấy tình báo Mỹ đã đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các cuộc tấn công của Ukraine vào lãnh thổ Nga. Các báo cáo cũng cáo buộc tình báo Nga hỗ trợ Iran nhắm mục tiêu vào các căn cứ quân sự của Mỹ ở Trung Đông kể từ khi Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phát động cuộc chiến chung chống lại Cộng hòa Hồi giáo vào tháng Hai năm nay.

Các cuộc xung đột đang diễn ra ở châu Âu và Trung Đông cũng đã lan sang các khu vực khác

Máy bay không người lái cảm tử Shahed do Iran thiết kế, với các biến thể liên quan đến vụ xâm phạm không phận Ba Lan năm ngoái, đã trở thành công cụ chủ yếu trong kho vũ khí của Nga. Trong khi đó, tờ Financial Times hôm thứ Ba đưa tin về các thư từ bị rò rỉ được cho là cho thấy Moscow có thể đang giúp Tehran chế tạo tên lửa hành trình siêu thanh.

Vào tháng 7, Ukraine được cho là đã tấn công một tàu của Iran có liên quan đến hoạt động thương mại với Nga ở Biển Caspi, đánh dấu có lẽ là trường hợp trực tiếp đầu tiên về sự lan rộng giữa hai cuộc chiến tranh.

Các cuộc khủng hoảng chồng chéo cũng đã tác động đến an ninh của châu Âu. Việc kho dự trữ vũ khí của Mỹ cạn kiệt đã làm trì hoãn các gói vũ khí cho các đồng minh châu Âu, những nước vốn đã phải đối mặt với sự chỉ trích từ Nhà Trắng vì bị cho là thiếu sự hỗ trợ chống lại Tehran và các đồng minh thuộc Trục Kháng chiến.

Sau chuyến thăm bất ngờ của Giám đốc CIA John Ratcliffe tới Moscow tuần trước - chuyến đi đầu tiên được biết đến của một người đứng đầu cơ quan tình báo Mỹ tới Nga kể từ khi bắt đầu cuộc chiến Nga-Ukraine - làm dấy lên những đồn đoán rằng Điện Kremlin có thể đang lên kế hoạch tấn công, ông Trump đã tìm cách xoa dịu những lo ngại rằng ông Putin đang lên kế hoạch leo thang xung đột lớn.

"Tôi đã có những cuộc nói chuyện tốt đẹp với ông Putin. Ông ấy sẽ không tấn công lãnh thổ của NATO", ông Trump nói tại Nhà Trắng.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News ngày 2/9, Ngoại trưởng Marco Rubio cũng tìm cách bác bỏ những tin đồn xung quanh chuyến thăm của CIA, trong đó ông gọi chuyến đi là "thường lệ" và cũng hạ thấp tầm quan trọng của việc Nga bị cáo buộc hỗ trợ Iran.

"Bất chấp những khác biệt về địa chính trị, Mỹ vẫn cần phải có khả năng liên lạc với Nga từ một góc độ thực tiễn. Họ sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn thứ hai thế giới. Hoa Kỳ cần phải có khả năng liên lạc với họ", ông Rubio nói.

Một cuộc chiến không ai muốn

Dù ít người dự đoán Nga sẽ bất ngờ xâm lược NATO bằng quân sự, nhưng tốc độ gia tăng các vụ việc mà các cường quốc châu Âu quy cho Moscow tiềm ẩn nguy cơ bùng nổ xung đột.

"Chắc chắn là các hoạt động của Nga càng hung hăng thì nguy cơ gây ra sự gián đoạn hoặc thiệt hại về người càng lớn, điều này sẽ đòi hỏi một phản ứng tương xứng từ phía châu Âu," Mark Galeotti, giám đốc điều hành của Mayak Intelligence và cộng tác viên về địa chính trị Nga tại Hội đồng Địa chiến lược có trụ sở tại London, nói với Newsweek.

Galeotti lập luận rằng sự trả đũa của châu Âu có thể sẽ dưới hình thức "các cuộc tấn công mạng đáp trả, tịch thu thêm tàu ​​thuyền hoặc tài sản dân sự của Nga, hoặc thậm chí có thể viện trợ nhiều hơn cho Ukraine, trên thực tế là ủy thác một phản ứng quân sự", thay vì tự mình tiến hành một cuộc tấn công chống lại Nga.

Hơn nữa, ông nói rằng "Châu Âu không có phương tiện hay mong muốn bắt đầu một cuộc chiến với Nga", và ông cũng không đánh giá rằng Moscow "đang chuẩn bị tấn công Châu Âu [ngay cả khi có thể]" theo nghĩa thông thường.

Ông nói, ngay cả khi Nga "có đủ lực lượng để phát động một cuộc tấn công ban đầu", thì nước này cũng khó có thể "tăng cường lực lượng và leo thang khi NATO đáp trả".

Hiện tại, có vẻ như cả hai bên đều hài lòng với việc giữ kín cuộc tranh chấp của họ càng lâu càng tốt.

"Cả hai bên đều không muốn tình trạng này leo thang thành xung đột quân sự trực tiếp", ông Galeotti nói.

×