Cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến xin hưởng án treo, giảm tiền bồi thường: Liệu có đủ căn cứ để được chấp nhận?

Cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến kháng cáo xin hưởng án treo và giảm mức bồi thường

Ngày 16/7, TAND TP Hà Nội đã nhận được đơn kháng cáo của cả 10 bị cáo trong vụ án “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí; Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Nhận hối lộ” xảy ra tại Bộ Y tế và các đơn vị liên quan.

Trong đó, bị cáo Nguyễn Thị Kim Tiến, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế, kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt, được hưởng án treo và giảm mức tiền phải nộp vào ngân sách nhà nước.

Hai bị cáo Nguyễn Chiến Thắng, cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm thuộc Bộ Y tế, và Trần Văn Sinh, cựu Trưởng phòng Kỹ thuật dự toán, Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm, đều kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt và giảm mức tiền phải nộp.

Trước đó, ngày 27/5, TAND TP Hà Nội đã tuyên án sơ thẩm đối với 10 bị cáo trong vụ án gây thất thoát, lãng phí và nhận hối lộ xảy ra trong quá trình thực hiện các dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2.

Trong vụ án này, bị cáo Nguyễn Chiến Thắng, cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm, được xác định là người có năng lực, trình độ chuyên môn sâu trong lĩnh vực xây dựng. Bị cáo được giao làm Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm, đơn vị giữ vai trò quan trọng trong việc triển khai hai dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2.

Trong quá trình triển khai các dự án, bị cáo Thắng đã có nhiều hành vi sai phạm, gây thất thoát hơn 800 tỷ đồng. Ngoài ra, bị cáo còn nhận hối lộ 88 tỷ đồng nên phải chịu trách nhiệm hình sự cao hơn các bị cáo khác.

Đối với cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến, HĐXX nhận định bị cáo không trực tiếp thực hiện hành vi gây hậu quả khiến các dự án bị đình trệ, thất thoát và lãng phí. Tuy nhiên, bị cáo đã có sai phạm trong việc phê duyệt các quyết định lựa chọn nhà thầu, tạo cơ sở để các Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm là Nguyễn Chiến Thắng, Nguyễn Hữu Tuấn cùng các bị cáo khác thực hiện hành vi phạm tội.

Từ những phân tích và nhận định trên, HĐXX tuyên phạt bị cáo Nguyễn Thị Kim Tiến 6 năm tù về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.

Về trách nhiệm dân sự, tòa buộc nhóm cựu lãnh đạo, cán bộ thuộc Bộ Y tế liên đới bồi thường hơn 800 tỷ đồng, tương ứng với thiệt hại của vụ án. Trong đó, ông Nguyễn Chiến Thắng phải bồi thường hơn 394 tỷ đồng; bà Nguyễn Thị Kim Tiến phải bồi thường hơn 108 tỷ đồng, đã nộp 17 tỷ đồng; ông Nguyễn Hữu Tuấn phải bồi thường hơn 223 tỷ đồng.

Cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến xin giảm án và tiền bồi thường: Khi nào có thể được hưởng án treo, giảm mức bồi thường?

Trao đổi với PV Dân Việt, luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho biết, dưới góc độ pháp lý, việc bà Nguyễn Thị Kim Tiến kháng cáo xin giảm hình phạt, hưởng án treo và giảm nghĩa vụ bồi thường là quyền của bị cáo.

Tuy nhiên, từng yêu cầu phải được xem xét độc lập trên cơ sở hồ sơ vụ án, chứng cứ và các tình tiết phát sinh sau phiên tòa sơ thẩm. Bản án sơ thẩm đã tuyên phạt bà Tiến 6 năm tù, buộc bồi thường hơn 108 tỷ đồng trong tổng thiệt hại được xác định là 803 tỷ đồng, đồng thời ghi nhận bà đã nộp 17 tỷ đồng.

Đối với yêu cầu giảm hình phạt, HĐXX phúc thẩm có quyền sửa bản án sơ thẩm nếu nhận thấy mức án chưa tương xứng với tính chất, mức độ hành vi, vai trò của bị cáo hoặc xuất hiện thêm tình tiết giảm nhẹ mới.

Những vấn đề cần được đánh giá gồm: việc bà Tiến không trực tiếp thực hiện các hành vi khiến dự án bị đình trệ; mức độ chi phối đối với các đồng phạm; hậu quả thực tế gắn với từng quyết định của bà và mức độ khắc phục hậu quả.

Tuy nhiên, nếu các tình tiết về nhân thân, thành tích công tác, sức khỏe và việc nộp tiền đã được cấp sơ thẩm xem xét thì để được giảm án, phía kháng cáo cần chứng minh có thêm căn cứ mới hoặc bản án sơ thẩm chưa cá thể hóa đầy đủ trách nhiệm của bà Tiến.

Theo luật sư Hoàng Hà, yêu cầu hưởng án treo của bà Tiến gặp rào cản pháp lý lớn hơn. Theo Điều 65 Bộ luật Hình sự và Nghị quyết số 02/2018/NQ-HĐTP, người được hưởng án treo trước hết phải bị xử phạt tù không quá 3 năm, đồng thời đáp ứng đầy đủ các điều kiện về nhân thân, tình tiết giảm nhẹ, nơi cư trú và được đánh giá là không cần thiết phải bắt chấp hành hình phạt tù.

Do bà Tiến đang bị tuyên phạt 6 năm tù nên cấp phúc thẩm phải giảm mức án xuống còn không quá 3 năm thì mới có thể xem xét cho hưởng án treo. Với hậu quả đặc biệt lớn và trách nhiệm của người đứng đầu Bộ Y tế, việc xác định cho hưởng án treo có ảnh hưởng xấu đến trật tự, an toàn xã hội hay không sẽ được đánh giá rất chặt chẽ.

Do đó, yêu cầu này không phải không thể xem xét, nhưng khả năng được chấp nhận khó hơn đáng kể so với yêu cầu giảm một phần hình phạt.

Đối với yêu cầu giảm số tiền bồi thường, đây là nội dung có dư địa tranh luận rõ hơn. Cấp phúc thẩm sẽ kiểm tra lại thiệt hại thực tế, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi của bà Tiến với từng khoản thiệt hại và căn cứ phân bổ khoản bồi thường hơn 108 tỷ đồng.

Điều 587 Bộ luật Dân sự quy định, khi nhiều người cùng gây thiệt hại, trách nhiệm của từng người phải tương ứng với mức độ lỗi. Vì vậy, nếu chứng minh được vai trò và mức độ lỗi của bà Tiến thấp hơn so với cách xác định của cấp sơ thẩm, hoặc một phần thiệt hại đã được thu hồi, khấu trừ hay tính toán chưa chính xác thì nghĩa vụ bồi thường có thể được giảm.

Ngược lại, tuổi tác, sức khỏe hoặc khả năng kinh tế không đương nhiên làm giảm khoản bồi thường. Khoản 2 Điều 585 Bộ luật Dân sự chỉ cho phép giảm mức bồi thường khi thiệt hại quá lớn so với khả năng kinh tế và người chịu trách nhiệm không có lỗi hoặc chỉ có lỗi vô ý.

Từ những phân tích trên, luật sư cho rằng yêu cầu giảm hình phạt của bà Tiến có thể được xem xét nếu có căn cứ mới hoặc cấp sơ thẩm chưa đánh giá đầy đủ vai trò của bà.

Tuy nhiên, yêu cầu hưởng án treo có thể gặp trở ngại lớn do mức án phải được giảm từ 6 năm xuống còn không quá 3 năm. Riêng yêu cầu giảm nghĩa vụ bồi thường sẽ phụ thuộc chủ yếu vào việc cấp phúc thẩm đánh giá lại cách tính thiệt hại, mối quan hệ nhân quả và mức độ lỗi của từng bị cáo, chứ không phụ thuộc vào việc bà Tiến có được giảm án hoặc hưởng án treo hay không.

×