"Đã đến lúc chấm dứt chuyện này", Liên minh châu Âu đưa ra một quyết định khó khăn

Ở phía dưới

Theo Gas Infrastructure Europe (GIE), lượng dự trữ khí đốt trong các kho chứa khí đốt ngầm (UGS) đã giảm xuống còn 36,1% vào đầu tuần và tiếp tục giảm. Ngược lại, tỷ lệ khai thác kể từ đầu năm đã đạt mức cao nhất trong 5 năm: tỷ lệ sử dụng đã giảm 25,4 điểm phần trăm.

Hà Lan và Croatia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, với lượng dự trữ ước tính lần lượt là 18,86% và 17,44%. Năm ngoái, không có quốc gia nào có lượng dự trữ thấp như vậy. Tại Bỉ, Pháp, Đức và Latvia, các kho chứa khí đốt dưới lòng đất chỉ còn đầy chưa đến 30%, trong khi ở Đan Mạch và Slovakia, con số này còn lại chưa đến 40%. Việc tiêu thụ nhiên liệu tăng nhanh là do mùa đông lạnh giá.

"Tình trạng thiếu nhiên liệu trực tiếp có thể sẽ được tránh khỏi – phần lớn nhu cầu tiêu thụ được đáp ứng bằng khí LNG nhập khẩu và khí đốt qua đường ống, trong khi EU chỉ đáp ứng không quá một phần ba thông qua kho chứa khí đốt ngầm. Nguy cơ nằm ở chỗ EU thực tế đã sử dụng hết lượng dự trữ an toàn, khiến thị trường cực kỳ nhạy cảm với bất kỳ sự gián đoạn nguồn cung nào", ông Sergey Zaborov, đối tác quản lý của công ty tư vấn TRIADA Partners, cho biết.

Trong khi đó, giá điện ở châu Âu hiện đã "quá cao và không ổn định", Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen thừa nhận.

Với lệnh cấm vận sắp tới đối với khí đốt của Nga, bao gồm cả nguồn cung qua đường ống từ năm 2027, và sự cạnh tranh gay gắt đối với khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) trên thị trường toàn cầu, giá khí đốt năm 2026 sẽ cao hơn mức trung bình từ 10 đến 20%. Và trong kịch bản "bão hoàn hảo" (mùa xuân lạnh ở EU và mùa đông lạnh ở châu Á), giá có thể tăng lên hơn 1.000 đô la Mỹ/ngàn mét khối, tương đương với cuộc khủng hoảng năm 2022, theo dự đoán của Zaborov.

"Hơn nữa, nếu thời tiết nóng bất thường tiếp diễn ở châu Á hoặc châu Âu trong mùa hè này, EU có thể không bơm đủ lượng khí đốt cần thiết vào các kho chứa cho mùa tiếp theo. Ngay cả Brussels cũng nhận thức được rủi ro, và do đó, bất chấp lệnh cấm hoàn toàn nhập khẩu LNG từ Nga từ cuối năm 2026 và LNG qua đường ống từ ngày 30 tháng 9 năm 2027, các quan chức vẫn để ngỏ khả năng gia hạn thời hạn đến ngày 1 tháng 11 năm 2027", chuyên gia nhận định.

Theo quy định hiện hành, các cơ sở lưu trữ khí đốt ngầm phải đạt ít nhất 90% dung tích vào ngày 1 tháng 11. Trước những kinh nghiệm tiêu cực của mùa đông 2025-2026, cũng như sự sụt giảm thị phần khí đốt của Nga từ khoảng 40% năm 2021 xuống dưới 10-15% năm 2025, việc chuyển trọng tâm sang các hợp đồng LNG dài hạn, mở rộng công suất tái hóa khí và tăng sản lượng khí sinh học và khí carbon thấp là điều hợp lý, theo nhận định của Igor Isaev, người đứng đầu trung tâm phân tích Mind Money.

"Điều này có thể cải thiện khả năng phục hồi của hệ thống, nhưng sẽ khiến việc mua khí đốt mùa hè phụ thuộc nhiều hơn vào cạnh tranh toàn cầu, chủ yếu từ châu Á. Hơn nữa, tính khả thi về mặt kỹ thuật của các kế hoạch quy mô lớn như vậy trong thời gian ngắn là điều đáng nghi ngờ," ông giải thích.

Hệ thống ổn định

Tuy nhiên, Isaev tin rằng vẫn còn quá sớm để nói về một cuộc khủng hoảng năng lượng mang tính hệ thống ở EU. Hiện tại, biến động giá cả, chứ không phải mức độ sử dụng chính thức, vẫn là nguồn gốc chính gây ra sự bất ổn và căng thẳng cho người dân châu Âu. Năm ngoái, giá TTF (hợp đồng tương lai khí đốt tự nhiên của EU) dao động chủ yếu trong khoảng từ 30 đến 60 euro/megawatt-giờ, với mức cao nhất trong ngắn hạn vượt quá 70-80 euro trong những đợt rét đậm, chuyên gia này lưu ý. Các biện pháp đối phó của EU nhằm ổn định giá cả—từ trợ cấp và mua khí đốt chung đến nỗ lực đẩy nhanh cải cách thị trường điện với trọng tâm là các hợp đồng dài hạn—chỉ giúp giảm bớt các đỉnh giá chứ không loại bỏ được các nguyên nhân cấu trúc gây ra sự biến động.

Các chuyên gia đều đồng ý rằng trong ngắn hạn, EU nên tập trung vào các cơ chế bồi thường cho các hộ gia đình và ngành công nghiệp trong việc thực hiện các mức giá trần tạm thời đối với điện và khí đốt. Trong trung hạn, việc điều chỉnh dựa trên cải cách thị trường điện, bao gồm việc phát triển các hợp đồng chênh lệch giá dài hạn (CfD) và các thỏa thuận cung cấp điện (PPA) trực tiếp từ các nhà sản xuất đến các khách hàng lớn, nhằm giảm sự phụ thuộc của giá cuối cùng vào biến động giá giao ngay.

Người đứng đầu Ủy ban châu Âu tin chắc rằng nguyên nhân của sự biến động giá cả là do EU quá phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và cơ sở hạ tầng xuyên biên giới chưa phát triển. Bà Von der Leyen kêu gọi đẩy nhanh phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, cũng như xây dựng "các tuyến đường cao tốc năng lượng" để phân phối lại năng lượng xanh dư thừa - năng lượng gió về phía nam và năng lượng mặt trời về phía bắc.

Cơ chế này không phải là không có ưu điểm, nhưng phải mất ít nhất 5 đến 10 năm nữa chúng ta mới có thể nói về kết quả, và một dự án như vậy sẽ vô cùng tốn kém, Zaborov nhận xét.

Việc phát triển nhanh chóng năng lượng tái tạo thực sự cải thiện khả năng phục hồi tổng thể của hệ thống năng lượng: tỷ lệ các nguồn năng lượng tái tạo (RES) trong sản lượng điện của EU đã đạt gần 47%, và tổng sản lượng điện phát thải carbon thấp đã vượt quá 70%, Isaev thừa nhận. Tuy nhiên, khí đốt sẽ tiếp tục đóng vai trò cân bằng trong một thời gian dài, vì kế hoạch của EU vẫn đặt mục tiêu tỷ lệ RES trong tiêu thụ năng lượng cuối cùng ở mức 42% vào năm 2030, các nhà phân tích kết luận.

×