Đã đến lúc FIFA “đánh ván mới”?

Liệu FIFA cuối cùng đã đứng trước thời điểm phải tái thiết?

Sau nhiều ngày vấp phải làn sóng phản đối ngày càng gia tăng, FIFA đã gác lại kế hoạch gây tranh cãi về việc bán một phần nhỏ quyền sở hữu đối với các quyền thương mại của World Cup, từ bỏ đề xuất từng khiến nhiều liên đoàn bóng đá quyền lực nhất thế giới đồng loạt đứng về một phía để phản đối cơ quan điều hành bóng đá toàn cầu. Đây là một bước lùi công khai hiếm hoi của vị chủ tịch vốn từ lâu được xem là gần như không thể bị thách thức về mặt chính trị.

Đề xuất thành lập FIFA Forward Enterprise (FFE) – công ty con phụ trách hoạt động thương mại của FIFA, được định giá khoảng 20 tỷ USD trước khi bán cổ phần thiểu số cho các nhà đầu tư tư nhân – được xây dựng nhằm tạo ra nguồn doanh thu mới cho các liên đoàn thành viên. Thế nhưng, thay vì đạt được mục tiêu đó, kế hoạch lại phơi bày khoảng cách niềm tin ngày càng lớn giữa ban lãnh đạo FIFA và các tổ chức đang điều hành bóng đá thế giới.

UEFA là đơn vị dẫn đầu làn sóng phản đối, khi nhất trí đe dọa tẩy chay các giải đấu của FIFA nếu đề xuất không bị hủy bỏ. CONCACAF cũng bác bỏ kế hoạch này, trong khi Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) tuyên bố sát cánh với phe phản đối và bày tỏ "quan ngại sâu sắc" về đề xuất. Sức ép cuối cùng đã trở nên quá lớn.

Khi thông báo rút lại kế hoạch, FIFA thừa nhận đề xuất đã "tạo ra sự chia rẽ" và không còn phù hợp với các mục tiêu của tổ chức. Đây là lần hiếm hoi ban lãnh đạo FIFA phải công khai lùi bước trước áp lực.

Tuy nhiên, việc gác lại đề xuất không thể giải quyết những câu hỏi sâu xa hơn mà vụ việc đã làm lộ rõ.

Vì sao một kế hoạch có khả năng định hình lại tương lai thương mại của World Cup lại được xây dựng với quá ít sự tham vấn? Vì sao các liên đoàn chỉ có rất ít thời gian để phản hồi đối với một quyết định có tầm ảnh hưởng lớn như vậy? Và vì sao một trong những cố vấn cấp cao của chính Gianni Infantino – cựu Phó Chủ tịch Goldman Sachs Carlos Cordeiro – lại công khai từ chức sau khi mô tả thương vụ này là hành động "đem tương lai của bóng đá ra cầm cố"?

Những câu hỏi ấy giờ đây đã vượt xa khuôn khổ của một kế hoạch đầu tư thất bại.

UEFA tuyên bố đã mất niềm tin vào ban lãnh đạo FIFA, đồng thời nhấn mạnh rằng "không nên loại trừ bất kỳ phương án nào" khi bàn về cải tổ. Chỉ vài tuần trước, phát biểu như vậy gần như là điều không thể tưởng tượng, khi Gianni Infantino vẫn được xem là gần như chắc chắn sẽ giành thêm một nhiệm kỳ Chủ tịch FIFA trong cuộc bầu cử diễn ra vào tháng 3 năm sau.

Giờ đây, sự chắc chắn ấy đã biến mất.

Gianni Infantino vẫn là một trong những chính trị gia quyền lực nhất của bóng đá thế giới, nhờ xây dựng được mạng lưới đồng minh rộng khắp tại các quốc gia đang phát triển thông qua việc mở rộng các chương trình hỗ trợ tài chính và tăng quy mô World Cup. Chỉ một đề xuất thất bại khó có thể chấm dứt nhiệm kỳ của ông.

Những thất bại về chính trị có thể vượt qua. Nhưng đánh mất uy tín thì khó khôi phục hơn rất nhiều.

Cuộc tranh cãi lần này đã chuyển trọng tâm từ câu chuyện tăng trưởng thương mại sang vấn đề trách nhiệm giải trình. Đồng thời, nó cũng làm sống lại cuộc tranh luận về việc liệu mô hình quản trị của FIFA – vốn thường bị chỉ trích vì tập trung quá nhiều quyền lực vào quá ít người – có cần một cuộc cải tổ thực chất hay không.

Tuy nhiên, bất kỳ cuộc tái thiết nào cũng không thể chỉ bắt đầu và kết thúc ở FIFA. Bản thân UEFA cũng từng bộc lộ nhiều thất bại trong quản trị, từ sự hỗn loạn ở các trận chung kết Champions League tại Paris và Istanbul cho đến những chỉ trích kéo dài về tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Muốn khôi phục niềm tin vào bộ máy lãnh đạo bóng đá, tất cả các liên đoàn đều phải nâng cao tiêu chuẩn quản trị, chứ không chỉ đơn thuần thay đổi người đứng đầu FIFA.

Ở thời điểm hiện tại, Gianni Infantino đã vượt qua cú sốc chính trị lớn nhất trong sự nghiệp lãnh đạo của mình. Đề xuất có thể đã bị gác lại, nhưng những câu hỏi mà nó đặt ra về cách điều hành FIFA vẫn còn nguyên giá trị. Liệu đây chỉ là một bước lùi tạm thời hay là khởi đầu cho một cuộc cải tổ thực sự sẽ quyết định chương tiếp theo của bóng đá thế giới.

×