Bình luận
0
Vào năm Giáp Ngọ - 1774, nhận thấy tình hình của Đàng Trong rối ren, trong triều thì Trương Phúc Loan chuyên quyền, tham lam, tàn nhẫn, lòng dân ta thán.
Ngoài thì ba anh em nhà Tây Sơn khởi nghĩa đem binh đánh chiếm thành Quy Nhơn. Chúa Trịnh Sâm ở Đàng Ngoài quyết định đem quân Nam phạt để chấm dứt cuộc Nam - Bắc phân ly đã kéo dài hơn 216 năm (nếu kể từ 1558 khi Nguyễn Hoàng vào trấn đất Thuận Hóa).
Sau khi nhận tấu trình của Bùi Thế Đạt về tình hình nước sôi lửa bỏng ở Đàng Trong, chúa liền cử Việp quận công Hoàng Ngũ Phúc làm Bình Nam thượng tướng quân giữ chức Thống tướng, Đoan Quận công Bùi Thế Đạt giữ chức Phó tướng, Xuân Quận công Nguyễn Nghiễm (thân phụ của Nguyễn Du) giữ chức Tả tướng, thống lĩnh ba sáu vạn quân đi đánh Đàng Trong.
Ngày 29 tháng Chạp năm Giáp Ngọ, Bùi Thế Đạt và Hoàng Ngũ Phúc tiến vào thành Phú Xuân.
Trước khi tiến quân, Đoan quận công Bùi Thế Đạt, trấn thủ Nghệ An đã vẽ dâng lên cho chúa Trịnh Sâm một tập bản đồ mang tên Giáp Ngọ niên bình Nam đồ (甲午年平南圖, bản đồ đánh dẹp phương Nam năm Giáp Ngọ).
Tập bản đồ gồm 15 bức cho biết những thông tin về diện mạo xứ Đàng Trong từ Quảng Bình đến biên giới Cao Miên vào cuối thế kỷ 18.
Tập bản đồ đã góp phần quan trọng vào chiến thắng của quân Trịnh, điều mà suốt 150 năm Trịnh - Nguyễn phân tranh với 7 trận đại chiến, quân Trịnh không làm được (kể từ trận chiến đầu tiên năm 1627).
Đây cũng là tư liệu có giá trị lớn về lịch sử hành chánh và cư dân của vùng Trung và Nam bộ vào cuối thế kỷ 18.
Đặc biệt, trong tập bản đồ này quần đảo Hoàng Sa mà lúc đó gọi bằng một tên Nôm là Bãi Cát Vàng (葛鐄) đã được vẽ tượng trưng bằng những quả núi hình bầu dục, nằm giữa Cù Lao Chàm (xã Tân Hiệp, thành phố Đà Nẵng ngày nay) và Cù Lao Ré (Đặc khu Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi ngày nay), phía ngoài huyện Bình Sơn.
Điều này cho thấy chính quyền chúa Nguyễn đã làm chủ và khai thác hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa từ rất sớm.
Như vậy, Giáp Ngọ niên bình Nam đồ là tác phẩm thứ hai xuất hiện địa danh “Bãi Cát Vàng”, sau Thiên Nam tứ chí lộ đồ thư, (tập bản đồ chỉ dẫn đường đi ở trời Nam) do Đỗ Bá tự Công Đạo vẽ vào đời Chính Hòa (1680-1705) có ghi Bãi Cát Vàng bằng chữ Nôm, nằm ở ngoài khơi phủ Quảng Ngãi.
Có lẽ sau đó không lâu Lê Quý Đôn cũng đã dựa vào bản đồ này và một số tư liệu khác để nói rất chi tiết về việc họ Nguyễn quản lý và khai thác hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa trong tác phẩm nổi tiếng: Phủ biên tạp lục.
Cùng với Thiên Nam tứ chí lộ đồ thư và Phủ biên tạp lục, Giáp Ngọ niên bình Nam đồ đã góp phần hết sức quan trọng trong việc khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
Đoan quận công Bùi Thế Đạt
Tác giả của tập Giáp Ngọ niên bình Nam đồ là Đoan quận công Bùi Thế Đạt. Lúc vẽ ông là đương kim Trấn thủ trấn Nghệ An, sau đó là Phó tướng trong chiến dịch Nam chinh.
Điều này được khẳng định bởi trên các tấm bản đồ sau 5 chữ Giáp Ngọ bình Nam đồ đều có ghi: “Đốc suất Đoan Quận công họa tiến”, nghĩa là: “Quan Đốc suất Đoan Quận công vẽ và dâng lên”.
Bùi Thế Đạt sinh năm 1704 tại làng Tiên Lý, huyện Đông Thành, phủ Diễn Châu, trấn Nghệ An (nay là xã Diễn Châu, tỉnh Nghệ An) trong một gia đình theo võ nghiệp.
Ông khởi đầu binh nghiệp với chức vụ Cai đội dưới thời chúa Trịnh Doanh. Từng tham gia đánh dẹp các cuộc khởi nghĩa của Quận Hẻo Nguyễn Danh Phương, Lê Duy Mật… lập được nhiều chiến công.
Ông được chúa Trịnh phân công theo dõi tình hình Đàng Trong. Năm 1774 ông được cử làm phó tướng trong đội quân Nam chinh đi đánh dẹp chúa Nguyễn để chấm dứt nạn Nam - Bắc phân tranh.
Khi Hoàng Ngũ Phúc và Huỳnh Đình Thể đem quân vào Quảng Nam (2/1775), Bùi Thế Đạt được cử làm Trấn thủ Phú Xuân trông coi mọi việc.
Năm 1776 Hoàng Ngũ Phúc cùng Nguyễn Nghiễm bị bệnh phải rút về Bắc, ông kiêm quản luôn chức Trấn thủ Thuận Hóa.
Thời điểm này ông xây dựng xưởng đúc tiền bên bờ sông Hương. Địa danh Tràng Tiền ra đời từ đây và tồn tại cho đến ngày nay với tên chiếc cầu nổi tiếng bắt qua sông Hương.
Cuối năm 1776 Phạm Ngô Cầu vào Thuận Hóa, ông được triệu về kinh giữ chức Thự phủ sự.
Năm 1778, giặc cướp nổi lên quấy phá vùng Sơn Nam, ông dù tuổi đã cao cũng được điều đi dẹp. Dẹp xong giặc ông quay trở lại làm Đốc trấn Nghệ An, chưa bao lâu thì qua đời, thọ 75 tuổi.
Chúa Trịnh Sâm thương tiếc thăng ông là Đại Tư đồ, phong làm phúc thần. Mộ ông hiện còn ở xã Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.
Bùi Thế Đạt là một trong ba người (cùng Hoàng Ngũ Phúc và Nguyễn Phan) được ghi tên vào cờ Thái thường trong phủ Chúa, một đặc ân hiếm có thời Lê Trịnh.
Trong bộ bách khoa toàn thư Lịch triều hiến chương loại chí, nhà bác học Phan Huy Chú đã xếp ông vào hàng hiền tài, danh tướng, danh Nho của Hoan Châu:
“Thế Đạt là con nhà tướng, có mưu lược, hành quân chuyên thận trọng, yêu sĩ tốt, nhiều phen lập đại công. Triều đại bấy giờ coi là bậc tế phụ để nương tựa. Dòng dõi nhà huân thần có địa vị danh vọng cao, ông là bậc danh tướng của châu Hoan thời gần đây”.
Khung xử phạt mới siết nhiều hoạt động trên thị trường bất động sản, với mức phạt cao nhất lên tới 500 triệu đồng cho một số hành vi nghiêm trọng.
Chia sẻ
Chính phủ quy định xử phạt từ 160 đến 200 triệu các hành vi bán, cho thuê chỗ đỗ xe chung cư không đúng quy định pháp luật.
Chia sẻ
Cục Đường bộ Việt Nam sẽ tổ chức thu phí sử dụng đường bộ cao tốc tại dự án thành phần đầu tư công đoạn cao tốc Cần Thơ - Hậu Giang và cao tốc Hậu Giang - Cà Mau từ ngày 15/9/2026.
Chia sẻ
Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà chưa được phê duyệt Đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí nhưng xuất hiện tình trạng tổ chức tour trekking, tham quan, quan sát động vật hoang dã trái phép.
Chia sẻ
Từ sáng sớm 10/9, đông người dân và du khách về Khu di tích Đền thờ Tây Sơn tam kiệt, tỉnh Gia Lai (huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định trước đây), dâng hương tưởng niệm Hoàng đế Quang Trung - Nguyễn Huệ. Nhiều người còn xếp hàng bên giếng cổ, tự tay kéo nước, rửa mặt trước khi vào điện thờ.
Chia sẻ
Ngày 10/9, sau hai ngày liên tiếp xảy ra tình trạng học sinh ăn trưa muộn, thiếu suất, Trường Tiểu học Nguyễn Quý Đức (Tây Mỗ, Hà Nội) đã sử dụng suất ăn tạm thời thay thế trong thời gian chờ phương án cung cấp bữa ăn bán trú mới.
Chia sẻ
Mưa lớn xối xả kéo dài, nước ngập lút cầu, khiến nhiều tuyến đường ở Đắk Lắk ngập cục bộ, một điểm bị chia cắt. Lực lượng chức năng đã chốt chặn, cảnh báo người dân tại khu vực nguy hiểm.
Chia sẻ
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển trong giai đoạn mới. Với ngành Điện, yêu cầu đó đang từng bước được cụ thể hóa bằng những công nghệ, giải pháp và cách làm mới gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất, kinh doanh và phục vụ khách hàng.
Chia sẻ
Robot hút bụi từng được xem là thiết bị hỗ trợ làm sạch. Nhưng với sự phát triển của AI, động cơ tốc độ cao và tự động hóa, robot ngày nay đang tiến gần hơn tới hình dung về một “trợ lý việc nhà” thực thụ. Dreame là một trong những thương hiệu đang thúc đẩy sự thay đổi này bằng việc đầu tư mạnh vào công nghệ lõi, với hơn 150 bằng sáng chế liên quan đến các nền tảng công nghệ chủ chốt.
Chia sẻ
Trung tướng Lê Văn Hướng, Phó Tổng Tham mưu trưởng QĐND Việt Nam, giới thiệu các biện pháp được quy định trong Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, nhằm quản lý rủi ro, kiểm soát hàng hóa lưỡng dụng, cảnh báo sớm và ngăn chặn tài trợ phổ biến.
Chia sẻ
Sau vòng đấu mở màn có tới 23 bàn thắng và cả 7 trận đều phân định thắng thua, LPBank V.League 1-2026/27 (V.League 2026/2027)" tiếp tục bước vào vòng 2 với hàng loạt cuộc đối đầu đáng chú ý. Đây không chỉ là cơ hội để các ứng viên khẳng định sức mạnh mà đồng thời tiếp tục “thử lửa” khả năng của các đội thất bại trong ngày ra quân.
Chia sẻ
Nhắc đến Hà Nội, người ta thường nhớ tới phố phường tấp nập, nét thanh lịch Tràng An và những mái ngói nhuốm màu thời gian. Nhưng với tôi, Hà Nội còn được làm nên từ những miền quê, nơi người nông dân cần mẫn gắn mình với đất, góp sức dựng xây Thủ đô bằng mùa lúa, vườn cây và những vùng hoa rực rỡ.
Chia sẻ
Những ngày đầu rào chắn thi công đường nối Đỗ Đức Dục - Mễ Trì, giao thông rơi vào tình trạng lộn xộn, ùn ứ trong giờ cao điểm. Nhiều người dân loay hoay tìm lối di chuyển do chưa kịp nắm bắt hướng đi mới.
Chia sẻ
Nghệ sĩ Nhân dân Lan Hương mới đây chia sẻ về việc tên tuổi của bà bị nhầm lẫn với Nghệ sĩ Nhân dân Lan Hương “bông”.
Chia sẻ
Một người đàn ông ở Thanh Hóa được thuê cưa cây xà cừ bên đường, nhưng cây bất ngờ đổ xuống tỉnh lộ 511, đè trúng người đi xe máy khiến nạn nhân tử vong tại chỗ. Theo luật sư, nếu xác định có lỗi và hành vi vi phạm quy tắc an toàn dẫn đến hậu quả chết người, người liên quan có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.
Chia sẻ
Trước những thông tin tài xế sẽ đồng loạt tắt app, đình công trong 2 ngày tới đây, Grab Việt Nam đã gửi thông báo đến các đối tác của mình nhằm tránh thất thu vài chục tỷ đồng mỗi ngày.
Chia sẻ
Tết Trung thu cận kề, nhu cầu tìm kiếm thông tin về các chương trình vui chơi, tặng quà, hỗ trợ trẻ em và hoạt động thiện nguyện gia tăng. Lợi dụng tâm lý này, các đối tượng tội phạm mạng tung nhiều chiêu trò nhằm đánh cắp thông tin cá nhân, lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Chia sẻ
Đoàn giám sát Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Ninh Bình làm việc với UBND phường Hồng Quang (địa phận thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định cũ) về “Việc thực hiện dân chủ ở cơ sở gắn với trách nhiệm của người đứng đầu theo quy định số 124-QĐ/TW” tại UBND phường.
Chia sẻ
Theo Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp), diễn đàn "Bộ Công an – Trung ương Hội Nông dân lắng nghe nông dân nói" có ý nghĩa rất thiết thực để Bộ Công an nắm bắt hơn nữa thực tiễn, qua đó bổ sung các chỉ đạo nhằm nâng cao chất lượng công tác an ninh cơ sở, giúp lực lượng công an xã, phường sát dân, gần dân và hiểu dân hơn.
Chia sẻ
Ngày 19 và 20/9, giải chạy HDBank Green Marathon chính thức trở lại Cần Giờ cửa ngõ biển TP.HCM đánh dấu cột mốc mùa giải thứ 5 với chủ đề "Điểm hẹn của những bước chân xanh và nhịp sống số".
Chia sẻ
Có rất nhiều chuyện bí ẩn kì lạ xung quanh con đường Đồng Tông Tử trong Tử Cấm Thành này. Nhiều người đi qua phải lạnh sống lưng khiến họ không muốn đi lại lần hai.
Chia sẻ
Cruz Hewitt, con trai huyền thoại Lleyton Hewitt, là một trong những cái tên đáng chú ý tham dự giải quần vợt ATP Challenger 50 Phan Thiết.
Chia sẻ
Sau hơn 4 năm hạn chế nhắc lại cú tát gây chấn động Oscar 2022, Chris Rock lần đầu nói thẳng về điều vẫn đeo bám tên tuổi ông. Nam nghệ sĩ cho rằng sự cố đã che khuất nhiều thành quả nghề nghiệp của mình.
Chia sẻ
Có những giá trị của một người sáng lập không nằm lại trong quá khứ. Chúng tiếp tục hiện diện trong cách một tổ chức lựa chọn con đường phát triển, trong những con người được tổ chức ấy vun đắp và trong những giá trị được trao lại cho thế hệ tiếp theo. Với ACB, một trong những giá trị như vậy là niềm tin vào con người.
Chia sẻ
Ngày 10/9, tại Công viên APEC, Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng tổ chức Lễ phát động Cuộc thi ảnh “Đà Nẵng dưới góc nhìn quốc tế - Global Eyes on Da Nang". Cuộc thi, mở ra không gian giao lưu, kết nối giữa Đà Nẵng và cộng đồng quốc tế thông qua nghệ thuật nhiếp ảnh.
Chia sẻ
Thượng tướng Đàm Quang Trung - tên thật Đàm Ngọc Lưu, là một trong những cán bộ quân sự trưởng thành từ buổi đầu xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng.
Chia sẻ
Tại Điện Kremlin (Moscow), Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Đại học Quốc gia TP.HCM và Đại học Quốc gia Saint Petersburg được trao dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Chia sẻ
Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam (VPF) vừa công bố danh sách các cầu thủ SHB Đà Nẵng tham dự V.League 2026/2027.
Chia sẻ
Theo tử vi hôm nay 10/9, 3 con giáp được dự báo có tài vận khởi sắc, công việc thuận lợi, tiền bạc vào đều và nhiều cơ hội gia tăng thu nhập.
Chia sẻ
Viêm thanh quản mạn tính có thể khiến giọng nói khàn, yếu, nhanh mệt. Hiểu rõ những ảnh hưởng của tình trạng này và chủ động chăm sóc dây thanh đúng cách sẽ giúp bảo vệ giọng nói tốt hơn, hạn chế các triệu chứng kéo dài hoặc thường xuyên tái phát.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Lê Thí (Theo Báo Đà Nẵng)
