Đặc sản thốt nốt, "thiên đường mắm", gạo An Giang "lên đời" nhờ chương trình OCOP

Khai thác tối đa lợi thế địa phương phát triển sản phẩm OCOP

An Giang từ lâu đã được biết đến là một trong những địa phương trọng điểm về phát triển nông nghiệp của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Với diện tích tự nhiên rộng lớn lên đến 10.000km2 cùng quy mô dân số gần 5 triệu người, địa phương này sở hữu nguồn lực đất đai canh tác vô cùng dồi dào khi đất nông nghiệp chiếm tới 87,7% tổng diện tích.

Chính từ ưu thế tự nhiên này, các sản phẩm đặc trưng gắn liền với sinh kế của người dân miền Tây như lúa gạo, rau màu, thủy sản, cây ăn trái và các loại dược liệu... đã không ngừng phát triển.

Khi Chương trình OCOP được thổi bùng lên, nó giống như một chiếc chìa khóa vàng mở ra tư duy kinh tế nông nghiệp mới cho người nông dân. Những sản vật quen thuộc vốn chỉ quanh quẩn ở bờ tre, góc ruộng nay được khoác lên mình tấm áo mới mang tên OCOP, không chỉ đáp ứng tốt nhu cầu thị trường nội địa mà còn tự tin tìm đường xuất khẩu ra thế giới.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, tính đến nay, toàn tỉnh đã có 613 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên được công nhận chính thức. Trong đó có 14 sản phẩm đạt 5 sao cấp quốc gia, 65 sản phẩm đạt 4 sao và 534 sản phẩm đạt 3 sao.

Để đạt được quy mô này, vai trò của các chủ thể kinh tế tại nông thôn là cực kỳ then chốt. Sự đa dạng của các mô hình kinh tế tham gia chương trình cho thấy sức hút và độ lan tỏa sâu rộng của OCOP trong cộng đồng, với 337 chủ thể kinh tế tham gia chương trình OCOP, gồm: 54 hợp tác xã, tổ hợp tác; 85 công ty, doanh nghiệp và 198 cơ sở sản xuất kinh doanh, hộ gia đình.

Sự đa dạng này đang hiện hữu sinh động ở từng xóm ấp ở An Giang. Tiêu biểu như tại Hợp tác xã (HTX) Tà Đảnh (xã Cô Tô), từ một mô hình sản xuất nông nghiệp kiểu cũ, nhờ định hướng OCOP và phát triển kinh tế nông nghiệp tuần hoàn từ cây lúa và bắp đến 5 sản phẩm nấm chủ lực, như: Nấm rơm, nấm bào ngư, nấm mối, nấm linh chi, đông trùng hạ thảo và sản phẩm chế biến sâu từ nấm.

Hiện HTX đã có 3 sản phẩm đạt OCOP 3 sao, sản phẩm của HTX đã có chỗ đứng vững chắc tại các chợ đầu mối, hệ thống siêu thị, cửa hàng đặc sản, các sàn thương mại điện tử.

Ở khía cạnh cơ sở kinh doanh gia đình, thương hiệu nước mắm Phú Quốc Huỳnh Khoa cũng cho thấy sự nhạy bén của người dân khi biết chuẩn hóa quy trình, chủ động đăng ký chứng nhận OCOP để bứt phá từ thị trường nội tỉnh ra toàn quốc.

Từ một nghề truyền thống đặc trưng cứ biển, Huỳnh Khoa đã chuẩn hoá quy trình và có 3 sản phẩm đặc chuẩn OCOP 5 sao. Hiện nước mắm Phú Quốc Huỳnh Khoa đã có mặt ở thị trường từ Nam ra Bắc và quốc tế (đã có mặt tại Úc).

OCOP An Giang góp phần gìn giữ văn hóa và tạo sinh kế ở nông thôn

Một trong những nét độc đáo làm nên giá trị khác biệt của sản phẩm OCOP An Giang so với các địa phương khác chính là yếu tố văn hóa địa phương. Mỗi sản phẩm OCOP được công nhận mang tính phân hạng cao ở đây đều là sự kết tinh, giao thoa hài hòa từ cái nôi văn hóa lâu đời của 4 dân tộc: Kinh – Khmer – Chăm – Hoa.

Chính sự đa dạng trong đời sống tâm linh, tập quán canh tác và ẩm thực truyền thống đã mang đến cho kho tàng đặc sản An Giang một sự phong phú hiếm nơi nào có được. Người tiêu dùng có thể dễ dàng bị chinh phục bởi vị đậm đà của "thiên đường mắm" Châu Đốc, vị ngọt thanh đặc trưng của đường thốt nốt, hương vị thơm ngon của xoài cát, xoài keo hay sự tỉ mỉ trong từng thớ bánh phồng Phú Mỹ, tung lò mò (lạp xưởng bò - tiếng Chăm) Châu Phong. Bên cạnh đó là những sản vật mang đậm dấu ấn biên thùy, xứ sở như cá khô, mực khô, rượu sim và đậm đà vị biển như các loại nước mắm Phú Quốc...

Không chỉ dừng lại ở việc gìn giữ bản sắc văn hóa, các cơ sở OCOP này còn đang gánh vác một sứ mệnh kinh tế - xã hội quan trọng: giải quyết việc làm tại chỗ cho lao động nông thôn.

Tại các vùng có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, những lò sản xuất đường thốt nốt truyền thống của chị Chau Thị Dịu (phường Tịnh Biên) luôn đỏ lửa. Cơ sở của chị Dịu không chỉ bao tiêu nông sản cho các hộ thu hoạch mật trong phum sóc, mà còn tạo công ăn việc làm trực tiếp với thu nhập ổn định cho hàng chục lao động Khmer địa phương từ các khâu nấu mật, đổ khuôn, đóng gói.

Tương tự, tại HTX nông nghiệp Tà Đảnh nhiều năm qua đã giải quyết việc làm thường xuyên cho cho 50 lao động, trong đó 80% lao động là phụ nữ Khmer địa phương, với mức lương từ 250.000 đến 300.000 đồng/ngày, tương đương 6-9 triệu đồng/tháng. Đây là một nguồn thu nhập đáng mơ ước ở vùng nông thôn.

Tại các cơ sở làm bánh hạnh nhân Tiến Anh 4 sao OCOP xã Chợ Mới hay nước mắm Phú Quốc Huỳnh Khoa cũng đã thu hút và tạo sinh kế cho lượng lớn lao động nhàn rỗi, lao động nữ tại các vùng nông thôn thuần túy.

Việc phát triển các chủ thể OCOP này đã giúp người dân "ly nông bất ly hương", có nguồn thu nhập tốt ngay tại quê nhà mà không cần phải đổ xô về các thành phố lớn để tìm việc làm.

Ông Hồ Văn Mừng, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang khẳng định: "Chương trình OCOP đã và đang đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao thu nhập, giải quyết bài toán việc làm cho lao động nông thôn. Quan trọng hơn, chương trình này còn là phương thức hiệu quả để bảo tồn, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa đặc trưng của các dân tộc tại địa phương, biến di sản thành tài sản phát triển kinh tế bền vững".

Có thể thấy, hành trình xây dựng thương hiệu OCOP tại An Giang đã gặt hái được những quả ngọt đáng trân trọng, góp phần làm thay đổi hẳn tư duy sản xuất từ "vắt kiệt sức đất để lấy số lượng" sang "tập trung chế biến sâu để nâng tầm giá trị".

Để chương trình tiếp tục là động lực dẫn dắt kinh tế nông thôn, theo ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang trong thời gian tới, An Giang tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại, ứng dụng chuyển đổi số vào truy xuất nguồn gốc sản phẩm và mở rộng kênh phân phối trên các sàn thương mại điện tử.

Đồng thời, việc liên kết chặt chẽ giữa các nhà: Nhà nước - Nhà khoa học - Nhà doanh nghiệp và Nhà nông sẽ là bệ đỡ vững chắc để những mô hình như HTX Tà Đảnh, cơ sở chị Chau Thị Dịu cùng hàng trăm chủ thể OCOP khác tiếp tục thăng hoa, đưa kinh tế nông nghiệp vùng biên An Giang cất cánh vươn xa.

×