Đại biểu chỉ ra nghịch lý thi hành án hành chính: Dân phải chấp hành, cơ quan Nhà nước thua kiện 6 năm không ai bị xử lý

Người dân thua kiện phải chấp hành, không chấp hành thì bị cưỡng chế thi hành án

Phát biểu thảo luận tại hội trường Quốc hội vào dự án Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và thi hành án (Nghị quyết 96), đại biểu Nguyễn Thanh Sang - Đoàn ĐBQH TP.HCM cho rằng việc ban hành nghị quyết mới là cần thiết, nhất là trong bối cảnh nhiều chủ trương mới của Đảng cần được kịp thời thể chế hóa.

Tập trung vào công tác thi hành án hành chính, đại biểu Sang dẫn số liệu của Chính phủ cho biết, trong 6 năm 2020-2025, tỷ lệ thi hành án hành chính cao nhất chỉ đạt 48,19%, thấp nhất 41,37%. Đáng chú ý, trong khoảng thời gian này chưa có tổ chức, cá nhân nào bị xử lý trách nhiệm do chậm hoặc không thi hành án.

Theo đại biểu Sang, thực trạng này tạo cảm nhận về sự thiếu bình đẳng trong thi hành án hành chính đối với người dân. “Bởi lẽ, người dân mà thua kiện thì phải chấp hành, không chấp hành thì bị cưỡng chế thi hành án. Trong khi đó cơ quan nhà nước mà thua kiện thì không chấp hành, hoặc là chậm thi hành thì không ai bị xử lý cả”, ông nói và nhấn mạnh “số liệu 6 năm đã nói lên điều đó”.

Đại biểu Nguyễn Thanh Sang cũng đặt vấn đề về những bản án hành chính chưa được thi hành sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai từ ngày 1/7/2025, khi bỏ cấp huyện. “Giờ giao cho cấp xã thì liệu có ổn không, còn cấp tỉnh thì như thế nào?”, ông đặt câu hỏi và cho rằng “đây là khoảng trống” và cần có sự chỉ đạo để đảm bảo quyền lợi cho người dân.

Từ thực tiễn này, đại biểu Sang đề nghị rà soát toàn bộ bản án hành chính chưa thi hành từ ngày 1/7/2025 trở về trước, trong đó tập trung vào các bản án do cấp huyện có trách nhiệm thi hành án, đồng thời báo cáo Quốc hội chậm nhất vào cuối năm 2026.

Đặc biệt, đại biểu đề nghị “phải áp dụng chỉ tiêu cho công tác thi hành án hành chính”, “không đặt chỉ tiêu năm sau cao hơn năm trước”. “Tôi đề nghị thẳng luôn là áp chỉ tiêu là 60% để hài hòa, công bằng và tạo áp lực tích cực cho cơ quan nhà nước trong thi hành án”, ông Sang nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, ông đề nghị “xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân chậm hoặc không thi hành án”. Theo đại biểu, việc bản án không được thực hiện, 6 năm không ai bị xử lý không chỉ trực tiếp ảnh hưởng quyền lợi của người dân mà còn tác động đến niềm tin đối với chính quyền và nền hành chính công.

Phát biểu sau đó, đại biểu Dương Khắc Mai – Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng bày tỏ chia sẻ và đồng quan điểm với với phát biểu của đại biểu Nguyễn Thanh Sang về vấn đề án hành chính.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) cũng cho rằng số lượng vụ án hành chính thời gian qua tăng, song kết quả xét xử chưa đạt kỳ vọng. Ông đồng tình với việc nâng chỉ tiêu xét xử vụ án hành chính lên 65% và cho rằng đây là mức “tương đối hài hòa”, dù các vụ án hành chính thường phức tạp, liên quan đến các quyết định hành chính. “Tuy nhiên với quyết tâm của của cơ quan tòa án tôi nghĩ rằng chỉ tiêu này sẽ thực hiện tốt”, đại biểu Phạm Văn Hòa nói.

6 năm không ai bị xử lý, điểm nghẽn thực sự nằm ở đâu?

Trước đó, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga – Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng cũng cho rằng tỷ lệ thi hành án hành chính trong 6 năm từ 2020-2025 lần lượt là 43,73%, 48,19%, 43,24%, 42,32%, 45,41% và 41,37% không những còn thấp mà còn chưa cho thấy xu hướng cải thiện rõ rệt.

Đại biểu Việt Nga cho biết thêm, Nghị quyết 96 đã yêu cầu xử lý trách nhiệm đối với Chủ tịch UBND và UBND các cấp không chấp hành án hành chính, nhưng kết quả tổng kết cả 6 năm đều ghi nhận chưa xử lý trường hợp nào mặc dù đã có nhiều kiến nghị. Tại thảo luận tổ đã có ý kiến đề nghị Chính phủ hằng năm báo cáo Quốc hội về việc xử lý trách nhiệm đối với người đứng đầu không chấp hành án hành chính. Báo cáo giải trình cho rằng nội dung này đã được quy định trong Luật tố tụng hành chính, Luật thi hành án hành chính và các văn bản liên quan nên không cần quy định trùng lặp ở trong Nghị quyết.

“Tôi đồng tình rằng Nghị quyết không nên lặp lại những quy định pháp luật đã có. Nhưng chính kết quả 6 năm vừa qua lại đặt ra một câu hỏi khác, nếu pháp luật đã quy định, Nghị quyết 96 cũng đã yêu cầu, nhiều kiến nghị xử lý đã được ban hành mà vẫn chưa xử lý được trường hợp nào thì điểm nghẽn thực sự nằm ở đâu?”, đại biểu Nga nêu vấn đề.

Theo bà, nút thắt chủ yếu không phải là vấn đề thiếu quy định mà là vấn đề thực thi trách nhiệm. “Án hành chính có tính chất rất đặc thù, khi một bản án đã có hiệu lực pháp luật mà bên phải thi hành là cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước lại chậm hoặc không chấp hành thì không chỉ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân chưa được giải quyết mà hiệu lực của phán quyết tư pháp và tính gương mẫu tuân thủ pháp luật của cơ quan công quyền cũng bị ảnh hưởng”, đại biểu Nga nói.

Từ thực tế đó, đai biểu Nga đề nghị không nhất thiết phải bổ sung thêm một quy định trùng với Luật, nhưng trong cơ chế báo cáo kết quả thực hiện Nghị quyết cần làm rõ số bản án hành chính chậm, chưa được thi hành, nguyên nhân, số trường hợp có dấu hiệu phải xem xét trách nhiệm, số trường hợp đã xem xét và kết quả xử lý. “Quốc hội cần nhìn thấy không chỉ tỷ lệ thi hành án tăng hay giảm, mà cả việc trách nhiệm đã được xác định và đã được thực hiện đến đâu”, đại biểu Nga nói.

Phát biểu giải trình, làm rõ ý kiến các đại biểu Quốc hội thảo luận, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, về tỷ lệ giải quyết, xét xử các vụ án, vụ việc, ý kiến đại biểu còn khác nhau. Ủy ban sẽ tiếp tục nghiên cứu, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội để có phương án xử lý phù hợp.

Theo ông, thời hạn tố tụng được luật quy định là thời gian tối đa để tiến hành các hoạt động tố tụng, không đồng nghĩa vụ án nào cũng phải sử dụng hết thời hạn này. Việc quy định thời hạn nhằm thúc đẩy tòa án giải quyết nhanh vụ việc, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

×