Đại biểu dự Đại hội MTTQ Việt Nam đề xuất xây dựng luật về giám sát và phản biện xã hội

Chiều 11/5, Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031, diễn ra các phiên thảo luận chuyên đề.

Tại Trung tâm thảo luận số 2, các đại biểu tập trung trao đổi về nội dung: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên tăng cường lắng nghe nhân dân nói, làm tốt vai trò giám sát và phản biện xã hội, đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của nhân dân.

Phiên thảo luận do ông Nguyễn Phi Long, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và ông Lương Quốc Đoàn, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam, đồng chủ trì, với sự tham dự của đại diện 13 tổ chức thành viên.

Giám sát, phản biện phải là nhiệm vụ xuyên suốt

Phát biểu đề dẫn, ông Nguyễn Phi Long nhấn mạnh hoạt động giám sát và phản biện xã hội cần được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, trọng tâm và xuyên suốt của công tác mặt trận trong giai đoạn tới.

Ông đề nghị các đại biểu tập trung góp ý vào dự thảo báo cáo chính trị, điều lệ sửa đổi bổ sung; đánh giá kết quả công tác mặt trận giai đoạn 2024-2026; đồng thời đề xuất giải pháp phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong bối cảnh mới.

Theo ông Long, trong điều kiện chuyển đổi số mạnh mẽ, thông tin đa chiều và yêu cầu minh bạch ngày càng cao, MTTQ Việt Nam cần có giải pháp hiệu quả để kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân.

Ông đề nghị đại biểu góp ý về việc lựa chọn nội dung giám sát trọng tâm, hình thức giám sát phù hợp; tăng cường theo dõi việc giải quyết kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của người dân; đồng thời đẩy mạnh phản biện xã hội từ sớm, ngay từ giai đoạn xây dựng chính sách.

"Cần có cơ chế phản hồi rõ ràng về việc tiếp thu hay không tiếp thu các ý kiến phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam", ông Nguyễn Phi Long nói.

Ông cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trong các lĩnh vực dân sinh như đất đai, môi trường, lao động, giáo dục, y tế, an sinh xã hội, chính sách với người yếu thế và đồng bào dân tộc thiểu số.

Về chuyển đổi số, ông Long đề nghị phát huy hiệu quả các nền tảng trực tuyến, cơ sở dữ liệu và kênh tiếp nhận phản ánh của người dân theo hướng đơn giản, dễ sử dụng và dễ theo dõi, qua đó giúp người dân thấy ý kiến của mình được tiếp nhận và xử lý có trách nhiệm.

Đa dạng kênh lắng nghe người dân

Tham luận tại hội nghị, ông Phạm Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội, cho biết thời gian qua, MTTQ các cấp tại Hà Nội đã đẩy mạnh nhiều hình thức nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân như đối thoại, tiếp xúc cử tri, hội nghị đại biểu nhân dân, bữa cơm đại đoàn kết...

Cùng với đó, các kênh tiếp nhận phản ánh trực tuyến cũng được triển khai nhằm tăng khả năng tương tác với người dân.

Theo ông Tuấn, thông qua hoạt động giám sát, nhiều tồn tại, hạn chế đã được phát hiện và kiến nghị xử lý kịp thời, góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.

Tuy vậy, ông cũng nhìn nhận việc lắng nghe và nắm bắt ý kiến nhân dân ở một số nơi còn thiếu chủ động, chưa sâu sát; một bộ phận cán bộ chưa bám sát địa bàn; hoạt động giám sát, phản biện xã hội chưa đồng đều, còn dàn trải và chưa tập trung vào các vấn đề nổi cộm.

"Một số vụ việc khiếu kiện kéo dài chưa được giải quyết triệt để", ông Tuấn nói.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động trong thời gian tới, ông đề xuất MTTQ và các tổ chức thành viên tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động theo hướng gần dân, sát dân; tăng cường ứng dụng công nghệ số; nâng cao năng lực cán bộ và phát huy vai trò chủ thể của nhân dân trong giám sát, phản biện xã hội.

Đề xuất xây dựng luật về giám sát, phản biện xã hội

Ông Vũ Trọng Kim, Chủ tịch Hội Cựu thanh niên xung phong Việt Nam, cho rằng Báo cáo chính trị trình Đại hội MTTQ Việt Nam lần thứ XI cần làm rõ hơn ý nghĩa chiến lược của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đồng thời nhấn mạnh vai trò của công tác dân vận khéo trong hoạt động Mặt trận.

Theo ông, báo cáo cũng cần xác định rõ quyền hạn, trách nhiệm của MTTQ Việt Nam cả trước mắt lẫn lâu dài; làm sâu sắc hơn vai trò, tổ chức và phương thức hoạt động của các tổ chức thành viên, đặc biệt là các tổ chức chính trị - xã hội.

Ông Vũ Trọng Kim kiến nghị MTTQ Việt Nam chủ động đề xuất Quốc hội xây dựng luật riêng về giám sát và phản biện xã hội.

Ông cho biết thời gian qua, MTTQ Việt Nam đang nỗ lực phát huy vai trò làm chủ, tinh thần tự quản của người dân thông qua xây dựng khu dân cư đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc. Từ thực tiễn này, Mặt trận cần tiếp tục hình thành các mô hình hiệu quả về giám sát và phản biện xã hội.

"Tại các khu dân cư kiểu mẫu về tự quản, nếu người dân được nói lên ý kiến, được thực hiện đầy đủ quyền dân chủ theo tinh thần Luật Trưng cầu ý dân và Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, thì dân chủ xã hội chủ nghĩa sẽ bắt đầu từ địa bàn dân cư", ông nói.

PGS.TS Nguyễn Kim Hồng, Hiệu trưởng Đại học Nguyễn Tất Thành (TP.HCM), cho rằng để Mặt trận thực hiện tốt vai trò giám sát, phản biện và bảo vệ quyền lợi nhân dân, yếu tố quan trọng nhất là nắm bắt được thông tin từ thực tiễn đời sống.

Ông đề xuất MTTQ Việt Nam đa dạng hóa kênh tiếp nhận thông tin trong kỷ nguyên số, triển khai đồng bộ ba kênh gồm truyền thống, mạng xã hội và chuyên gia.

Theo ông Hồng, để bảo đảm dòng chảy thông tin thông suốt, Ban Thường trực UBTƯ MTTQ Việt Nam nên định kỳ gửi báo cáo tổng hợp dư luận xã hội hằng tuần hoặc hằng tháng cho các ủy viên qua email hoặc ứng dụng nội bộ. Nội dung cần tóm lược các vấn đề nổi bật mà người dân quan tâm để phục vụ thảo luận, phản biện.

Ông cũng cho rằng mỗi ủy viên MTTQ cần phát huy trách nhiệm trước nhân dân, chủ động phản ánh tâm tư, nguyện vọng của người dân.

"Muốn làm được điều đó trước hết phải có một trái tim nóng. Nếu không thực sự vì dân thì rất dễ bỏ qua những phản ánh, kiến nghị từ nhỏ đến lớn", ông nói, đồng thời đề xuất lấy việc phản ánh thông tin định kỳ làm tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của các ủy viên.

"Lắng nghe nhân dân không chỉ là ngồi nghe, mà phải biết chọn lọc, thấu hiểu và có phản hồi trách nhiệm. Khi làm chủ được nguồn thông tin và bảo đảm tính xác thực, vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận mới thực sự hiệu quả", ông Hồng nói.

Đồng tình với quan điểm này, ông Nguyễn Văn Đệ, Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam, cho biết giám sát và phản biện xã hội luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của MTTQ Việt Nam qua các kỳ đại hội.

Tuy nhiên, theo ông, vấn đề quan trọng là làm sao để các cấp chính quyền thực sự lắng nghe và tiếp thu các kiến nghị sau giám sát, phản biện, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế tư nhân.

Ông Nguyễn Văn Đệ đề nghị nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước về vai trò, ý nghĩa của hoạt động giám sát và phản biện xã hội, từ đó tạo điều kiện để tiếng nói của doanh nghiệp và người dân được lắng nghe, thấu hiểu nhiều hơn.

×