Đại biểu lo “biệt đãi” xuất khẩu lao động trình độ cao đi nước ngoài làm khó doanh nghiệp ngay “sân nhà”

Thảo luận tại Hội trường về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, nhiều đại biểu cho rằng cần nhìn rộng vấn đề đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài, bởi hiện nay vấn đề thiếu lao động trong nước đã xuất hiện, không còn là “cảnh báo xa”.

Thiếu lao động trong nước không còn là... cảnh báo xa

Đại biểu Trần Văn Lâm, Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh cho biết: Dự thảo Luật dự Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đề xuất cơ chế ưu tiên đưa người lao động đã qua đào tạo và có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao đi làm việc ở nước ngoài.

Ông Lâm lập luận rằng, hoàn toàn đồng tình việc đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng trong một số ngành nghề, công việc yêu cầu trình độ chuyên môn kỹ thuật cao hoặc lĩnh vực Nhà nước ưu tiên phát triển được hưởng cơ chế, chính sách đặc thù khi đi làm việc ở nước ngoài.

“Mục tiêu mở rộng cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện kỹ năng nghề, ngoại ngữ và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động. Đây là chủ trương đúng, phù hợp với yêu cầu hội nhập quốc tế và đáp ứng nguyện vọng chính đáng của người lao động”, ông Lâm nói.

Tuy nhiên, theo ông Lâm chính sách cần được nhìn nhận toàn diện và hài hòa hơn. Bên cạnh mục tiêu đưa người lao động tham gia thị trường lao động quốc tế, Việt Nam phải đặc biệt quan tâm bảo vệ nguồn cung lao động, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao cho thị trường lao động trong nước.

“Đây không chỉ là vấn đề lao động, mà còn là vấn đề bảo vệ nguồn lực cho phát triển lâu dài đất nước. Trong giai đoạn tới, mục tiêu tăng trưởng hai con số chỉ có thể thực hiện khi chúng ta đồng thời có thể chế tốt, hạ tầng tốt và nguồn nhân lực chất lượng cao", ông Lâm nói.

Theo đại biểu đoàn Bắc Ninh, hiện doanh nghiệp trong nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và thị trường lao động quốc tế đang cùng cạnh tranh một lực lượng lao động có kỹ năng. Thực tế, nhiều doanh nghiệp trong nước cũng đang khó khăn trong tuyển dụng lao động, kể cả lao động tay nghề vừa và đặc biệt lao động có tay nghề cao”, ông Lâm nêu thực tế.

Theo quan điểm của ông Lâm: Quy định ưu tiên đưa người lao động đã qua đào tạo và có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao đi làm việc ở nước ngoài có thể làm suy giảm tính hấp dẫn của môi trường đầu tư trong nước, gây khó khăn cho các doanh nghiệp đang đầu tư trong nước.

“Tôi hiểu mục tiêu của quy định này là nâng cao chất lượng lao động Việt Nam trên thị trường quốc tế, nhưng chiều ngược lại cũng cần đánh giá đầy đủ tác động đối với thị trường lao động trong nước”, ông Lâm nêu lập luận.

Vị đại biểu nói: "Chúng ta đang tập trung thu hút đầu tư vào các ngành công nghệ cao, công nghiệp chế biến, chế tạo, bán dẫn, chuyển đổi số. Đồng thời, dành nhiều nguồn lực để đào tạo đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên và công nhân lành nghề phục vụ phát triển đất nước. Nếu pháp luật quy định theo hướng ưu tiên đưa chính lực lượng này ra thị trường lao động nước ngoài, doanh nghiệp trong nước sẽ phải cạnh tranh gay gắt hơn trong tuyển dụng và giữ chân lao động; chi phí nhân công, chi phí đào tạo sẽ tăng; khả năng cung ứng nhân lực cho các dự án đầu tư sẽ bị ảnh hưởng".

Theo đại biểu Lâm: Chính sách cần giải quyết hài hòa cả hai yêu cầu: Tạo điều kiện để người lao động có nhiều cơ hội việc làm, thu nhập cao hơn ở nước ngoài, đồng thời bảo đảm đủ nguồn nhân lực chất lượng cao cho phát triển kinh tế trong nước.

“Không để cạnh tranh nguồn lao động giữa thị trường trong nước và thị trường quốc tế làm suy giảm tính hấp dẫn của môi trường đầu tư và động lực phát triển của nền kinh tế đất nước”, ông Lâm cho hay.

Vì vậy, đại biểu Lâm đề nghị cân nhắc không quy định theo hướng ưu tiên đưa người lao động đã qua đào tạo, có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao đi làm việc ở nước ngoài.

Vị đại biểu đề xuất sửa đổi theo hướng: “Khuyến khích” nâng cao chất lượng người lao động tham gia thị trường lao động quốc tế gắn với chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.

Đồng thời, cần có cơ chế hiệu quả để thu hút, kết nối và sử dụng người lao động sau khi trở về, để kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm và tác phong lao động tích lũy được ở nước ngoài tiếp tục đóng góp cho sự phát triển đất nước.

Các trường Đại học đủ khả năng đưa người đi lao động trực tiếp?

Cũng thảo luận nội dung này tại Hội trường hôm nay 10/8, Đại biểu Nguyễn Thị Thu Dung, Đoàn ĐBQH TP. Hà Nội đề xuất Quốc hội sớm xem xét bổ sung cơ chế cho phép các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp có hoạt động liên kết đào tạo quốc tế được trực tiếp đưa sinh viên tốt nghiệp ra nước ngoài làm việc theo hợp đồng tại lần sửa đổi, bổ sung Luật này để sớm tháo gỡ những bất cập hiện hữu so với thực tế.

Theo bà Dung, nếu chủ trương này được phê duyệt, sẽ loại bỏ gánh nặng chi phí trung gian cho người học.

Hiện, muốn đi nước ngoài, sinh viên phải đi qua một bước đệm trung gian khiến chi phí bị đội lên rất cao. Nếu trao quyền này cho nhà trường, chi phí sẽ được minh bạch hóa và tích hợp thẳng vào lộ trình đào tạo, giúp giảm áp lực tài chính tối đa cho gia đình người học.

Đại biểu Đoàn Hà Nội khẳng định, chủ trương này sẽ chấm dứt tình trạng lãng phí chất xám và làm việc trái ngành.

“Thực tế cho thấy nhiều kỹ sư, cử nhân khi đi qua các công ty môi giới bên ngoài thường bị xếp vào nhóm lao động phổ thông, trong khi nhà trường hiểu rõ nhất năng lực chuyên môn của sinh viên để khớp nối chính xác với các đối tác tuyển dụng nước ngoài. Việc nhà trường trực tiếp ký hợp đồng phái cử là lời cam kết chắc chắn để sinh viên được làm việc đúng ngành, đúng nghề và đúng tầm trình độ. Trong thực tế, các đối tác tuyển dụng cũng rất muốn làm việc trực tiếp với các trường, không cần thông qua đơn vị trung gian”, đại biểu Thu Dung nói.

Bà Dung phân tích, chủ trương này sẽ thúc đẩy mô hình tuần hoàn tri thức quốc gia: “Chúng ta không xuất khẩu lao động thô, mà cử nhân lực đi học tập và tích lũy. Khi nhà trường trực tiếp quản lý, việc phái cử sẽ gắn liền với chiến lược thu hồi nhân lực: sau 3-5 năm làm việc tại các quốc gia phát triển, thế hệ trẻ này trở về sẽ là lực lượng lao động chất lượng cao, đón đầu các dòng vốn FDI công nghệ lớn vào Việt Nam”, bà Dung nói.

Đại biểu cho rằng, hiện nghề điều dưỡng và nhân viên chăm sóc người cao tuổi có nhu cầu chuyển dịch lao động quốc tế cao hiện nay.

“Khi người lao động hết thời hạn làm việc trở về nước sẽ là nguồn nhân lực lớn có kỹ năng thành thạo, góp phần đáp ứng nhu cầu nhân lực điều dưỡng, chăm sóc người cao tuổi chất lượng cao đang cấp cứu hiện nay”, bà Dung nói.

×