Đại biểu Quốc hội đề nghị xử lý hình sự hành vi làm giả vàng, đá quý

Sáng 30/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát với chủ đề “Nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội: Từ định hướng chiến lược đến hành động thực tế trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI”.

Tại diễn đàn, các đại biểu cho rằng hoạt động giám sát không thể chỉ dừng lại ở việc phát hiện vấn đề, ban hành nghị quyết hoặc đưa ra kiến nghị. Kết quả cuối cùng phải được thể hiện bằng việc xác định rõ trách nhiệm, xử lý vi phạm và tạo ra những thay đổi thực chất trong đời sống người dân.

“Rất ít trường hợp bị xử lý từ kết quả giám sát”

GS.TS Phan Trung Lý, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, cho rằng cần rà soát lại toàn bộ quy trình giám sát, nhất là việc thực hiện nghị quyết, kết luận và kiến nghị sau giám sát.

Theo ông, nhiều cuộc giám sát đã góp phần sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách, pháp luật và khắc phục những hạn chế trong tổ chức thi hành. Tuy nhiên, tỷ lệ kiến nghị được thực hiện đầy đủ, dứt điểm vẫn còn thấp; cơ chế bảo đảm thực hiện chưa đủ mạnh; trách nhiệm giải trình và trách nhiệm cá nhân chưa được xác định rõ.

Đáng chú ý, pháp luật cho phép đoàn giám sát chuyển những vụ việc có dấu hiệu vi phạm sang cơ quan có thẩm quyền để xử lý bằng biện pháp dân sự, hành chính hoặc hình sự. Tuy nhiên, theo ông Lý, khâu này trên thực tế chưa được thực hiện nhiều.

“Qua theo dõi, tôi chưa thấy trường hợp nào bị kỷ luật hành chính hay bị xử lý hình sự theo kết quả giám sát, nếu có thì cũng rất ít”, ông Lý nói.

Nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật nhận định hoạt động giám sát hiện vẫn chủ yếu tập trung vào nhận xét, đánh giá và đưa ra kiến nghị. Việc chuyển những vấn đề có dấu hiệu vi phạm để xử lý tương ứng với tính chất, mức độ vi phạm còn hạn chế.

Ông đề nghị các nghị quyết giám sát phải đi sâu vào thực chất, chỉ rõ trách nhiệm thuộc về ai, thời hạn khắc phục như thế nào. Mỗi kiến nghị cần xác định cụ thể cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện; thời hạn hoàn thành; trách nhiệm báo cáo và giải trình nếu không hoàn thành.

Kết quả thực hiện kiến nghị giám sát cũng cần được gắn với việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, HĐND bầu hoặc phê chuẩn.

Bên cạnh đó, hậu giám sát cần trở thành một khâu bắt buộc trong quy trình giám sát và được quy định cụ thể trong pháp luật. Ông Lý cũng đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về nghị quyết, kết luận và kiến nghị giám sát để theo dõi, công khai tiến độ thực hiện.

Không chỉ đếm văn bản, phải đo sự thay đổi trong đời sống

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Tạ Văn Hạ cho rằng hoạt động giám sát cần chuyển mạnh từ việc xem xét đầu vào sang đánh giá đầu ra và kết quả cuối cùng của chính sách.

Theo ông, nhiều chính sách đã được ban hành tương đối đầy đủ, các chương trình và đề án được bố trí nguồn lực đáng kể, nhiều chỉ tiêu hành chính hoàn thành đúng kế hoạch. Tuy nhiên, ở không ít lĩnh vực, chất lượng cuộc sống, mức độ thụ hưởng của người dân và hiệu quả cuối cùng của chính sách vẫn chưa đạt kỳ vọng.

Đây là khoảng cách giữa “chính sách được thực hiện” và “chính sách tạo ra kết quả”.

Ông Hạ cho rằng việc ban hành bao nhiêu văn bản, bố trí bao nhiêu kinh phí, hoàn thành bao nhiêu nhiệm vụ là những nội dung cần giám sát. Nhưng quan trọng hơn là phải trả lời được chính sách đã tạo ra thay đổi gì trong cuộc sống người dân.

Phương pháp giám sát cũng cần được đổi mới, giảm phụ thuộc vào báo cáo của cơ quan, địa phương chịu sự giám sát. Các đoàn giám sát cần tăng cường đối chiếu dữ liệu, khảo sát thực địa, tham vấn chuyên gia, lắng nghe người dân và ứng dụng công nghệ để phát hiện sớm những vấn đề phát sinh.

Cùng quan điểm, Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ Tô Ái Vang đề nghị hiệu quả giám sát phải được đo lường bằng những kết quả cụ thể.

Đó có thể là bao nhiêu kilômét đường cao tốc đã được thông xe, môi trường sinh thái có thực sự được phục hồi hay sinh kế của người dân tại các khu tái định cư thay đổi ra sao sau hoạt động giám sát.

Bà Vang cũng đề nghị xây dựng cơ sở dữ liệu giám sát quốc gia, cho phép đại biểu Quốc hội khai thác dữ liệu theo thời gian thực về tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, các dự án trọng điểm quốc gia, chỉ số phát triển vùng và việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân.

Đối với những vấn đề vượt qua địa giới hành chính như sạt lở, xâm nhập mặn, hạ tầng giao thông và biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long, cần thiết lập cơ chế giám sát chuyên đề liên tỉnh, liên vùng, tránh phân tán theo từng địa phương.

Làm rõ trách nhiệm quản lý thị trường vàng

Một nội dung đáng chú ý được bà Tô Ái Vang nêu tại diễn đàn là những diễn biến phức tạp trên thị trường tài chính, tiền tệ nói chung và thị trường vàng, trang sức, đá quý nói riêng.

Theo bà, những bất cập trên thị trường này không chỉ xâm phạm quyền lợi hợp pháp của người dân mà còn có thể làm suy giảm niềm tin đối với các thương hiệu quốc gia, ảnh hưởng đến uy tín điều hành kinh tế vĩ mô của Chính phủ.

"Quốc hội cần giám sát làm rõ trách nhiệm liên bộ, liên ngành về vàng miếng, thể chế quản lý thị trường vàng và cơ chế kiểm định độc lập ra sao. Kết quả giám sát phải là căn cứ bắt buộc để Quốc hội yêu cầu Chính phủ nhanh chóng hoàn thiện hành lang pháp lý như ban hành các nghị định, thông tư, siết chặt quản lý thị trường vàng, tăng khung xử phạt vi phạm hành chính và xử lý hình sự đối với các hành vi làm giả vàng, đá quý", bà Vang kiến nghị.

Ngoài thị trường vàng, nữ đại biểu cũng nhấn mạnh vai trò của báo chí trong hoạt động giám sát. Theo bà, Quốc hội cần tạo hành lang để tiếp nhận và bảo vệ thông tin do báo chí cung cấp, qua đó phản ánh trực tiếp tâm tư, nguyện vọng của người dân và doanh nghiệp.

Thông tin báo chí có thể giúp cơ quan dân cử phát hiện kịp thời những bất cập hoặc nút thắt về cơ chế mà báo cáo hành chính chưa cập nhật đầy đủ.

“Khi phóng viên và người cung cấp thông tin được bảo vệ an toàn về pháp lý, báo chí mới dũng cảm dấn thân vào những vấn đề gay gắt như tham nhũng, lãng phí và tiêu cực”, bà Vang nêu quan điểm.

Theo bà, một cơ chế tiếp nhận thông tin an toàn, bảo mật sẽ giúp Quốc hội có thêm tư liệu gốc và hồ sơ điều tra có giá trị, đồng thời tạo dựng mối quan hệ đồng hành giữa cơ quan dân cử cao nhất với các cơ quan báo chí.

Từ các ý kiến tại diễn đàn, hoạt động giám sát chỉ thực sự có hiệu lực khi những kiến nghị được thực hiện, sai phạm được xử lý và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân được xác định rõ. Kết quả giám sát phải được đo bằng những thay đổi thực tế, thay vì chỉ bằng số lượng báo cáo, nghị quyết hay kiến nghị được ban hành.

×