Đại biểu Quốc hội trăn trở khi con số cắt giảm giấy phép ấn tượng nhưng lại để biến tướng “giấy phép con”

Cần ngăn chặn tình trạng "giấy phép con" biến tướng

Sáng 7/8, thảo luận tại tổ 11 thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật nhằm cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, đại biểu Huy cho rằng: Đây là bước đi cần thiết, thể hiện đúng chủ trương xây dựng một nền hành chính kiến tạo phát triển, góp phần cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Tuy nhiên, thước đo của cải cách không nằm ở số lượng thủ tục được cắt giảm trên văn bản, mà phải thể hiện ở hiệu quả thực tế: Sau khi Luật có hiệu lực, chi phí tuân thủ thực tế của người dân và doanh nghiệp có giảm hay không?

Đại biểu cho rằng, theo hồ sơ dự án Luật, Chính phủ dự kiến cắt giảm 40 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 12 thủ tục và bãi bỏ 40 điều kiện kinh doanh. Dù các con số rất ấn tượng, thực tiễn giám sát nhiều năm cho thấy cải cách thường mới dừng lại ở mặt văn bản; chi phí của doanh nghiệp không giảm tương ứng, thậm chí ở một số lĩnh vực còn phát sinh thêm.

Nhiều giấy phép bị bãi bỏ ở cấp Trung ương nhưng lại được thay thế bằng các văn bản khác như: văn bản đồng ý, văn bản xác nhận, văn bản hướng dẫn, văn bản chấp thuận. Về hình thức không còn là giấy phép, nhưng về bản chất, doanh nghiệp vẫn phải chờ đợi, xin ý kiến và gánh chịu chi phí như trước.

Đại biểu lấy ví dụ dẫn chứng thực tế trong quy trình nhập khẩu động vật và sản phẩm động vật theo Thông tư số 01/2006/TT-BNNMT về kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật trên cạn. Dù thủ tục cấp phép đã được bãi bỏ, lô hàng chỉ được thông quan khi có “văn bản đồng ý và hướng dẫn kiểm dịch” của cơ quan quản lý. Nếu pháp luật không kiểm soát các văn bản có cùng bản chất pháp lý này, mục tiêu cắt giảm điều kiện kinh doanh sẽ không thể đạt được.

Chính điều này khiến doanh nghiệp tiếp tục phải gánh chịu chi phí tuân thủ cao trong khi báo cáo quản lý vẫn ghi nhận thành tích. Khoảng cách giữa số liệu trên báo cáo và cảm nhận thực tế ngày càng lớn sẽ làm suy giảm niềm tin vào chủ trương cải cách, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đầu tư.

Theo đại biểu, việc chuyển đổi phương thức quản lý nếu không đi kèm với cơ sở dữ liệu số, cơ chế quản lý rủi ro và trách nhiệm giải trình rõ ràng sẽ dẫn đến tình trạng "nới lỏng trên giấy, siết chặt trong thực tế". Quy định được nới lỏng nhưng tần suất và mức độ kiểm tra lại gia tăng, khiến doanh nghiệp gặp rủi ro pháp lý cao hơn.

Đại biểu kiến nghị cần bổ sung vào dự thảo Luật nguyên tắc: Mọi văn bản hành chính của cơ quan nhà nước (không phân biệt tên gọi) nếu là điều kiện bắt buộc để tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh thì đều phải được coi là điều kiện kinh doanh và chịu sự kiểm soát như nhau, nhằm ngăn chặn tình trạng "giấy phép con" biến tướng.

Đại biểu Huy cũng đề nghị Chính phủ đánh giá hiệu quả cải cách hành chính dựa trên khảo sát độc lập đối với người dân và doanh nghiệp. Lấy mức độ hài lòng, chi phí tuân thủ thực tế và thời gian giải quyết thủ tục làm tiêu chí đánh giá chủ yếu, thay vì chỉ căn cứ vào số lượng văn bản được sửa đổi, bãi bỏ.

Đồng thời bổ sung quy định một thủ tục hành chính chỉ giao một cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm toàn diện về kết quả giải quyết, tránh tình trạng doanh nghiệp phải lấy ý kiến qua nhiều cấp, nhiều cơ quan.

Đại biểu Huy cho rằng: Việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải được thực hiện đồng bộ với xây dựng cơ sở dữ liệu số dùng chung, áp dụng quản lý rủi ro theo mức độ tuân thủ của doanh nghiệp, đồng thời quy định rõ trách nhiệm giải trình của cơ quan quản lý nhà nước khi để xảy ra vi phạm sau cấp phép.

“Cải cách thủ tục hành chính là thay đổi phương thức quản trị quốc gia. Một nền hành chính hiện đại phải được đo bằng mức độ thuận lợi thực tế của người dân và doanh nghiệp. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng quản trị và củng cố niềm tin của xã hội đối với bộ máy nhà nước”, đại biểu Huy nói thêm.

Cần có cơ chế hậu kiểm và cơ chế thu hồi kết quả tự công bố

Đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau Trần Thị Hoa Ry thống nhất với phạm vi sửa đổi dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, tập trung vào các nội dung phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Tuy nhiên, qua rà soát, đại biểu lưu ý, một số nội dung không chỉ điều chỉnh về thẩm quyền, thủ tục mà còn làm thay đổi phương thức quản lý nhà nước trong một số lĩnh vực như khoáng sản, thú y, kiểm dịch, giống cây trồng, thức ăn chăn nuôi.

Vì vậy, đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, bảo đảm phạm vi sửa đổi đúng mục tiêu của dự án Luật; đối với những nội dung làm thay đổi chính sách quản lý hoặc có tác động lớn thì cần đánh giá tác động đầy đủ, tránh mở rộng phạm vi sửa đổi vượt quá yêu cầu đặt ra.

Đi vào nội dung cụ thể của Luật Trồng trọt, dự thảo Luật đã đưa hành vi buôn bán phân bón, giống cây trồng không bảo đảm chất lượng ra khỏi danh mục các hành vi bị nghiêm cấm. Đại biểu Trần Thị Hoa Ry bày tỏ lo ngại về quy định này, bởi nếu thị trường xuất hiện phân bón và giống cây trồng kém chất lượng sẽ gây ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất và đời sống người dân. Cử tri cũng đề nghị cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát vấn đề này.

Liên quan đến quy định tự công bố lưu hành giống cây trồng, vật nuôi, đại biểu đề nghị nghiên cứu làm rõ về trách nhiệm pháp lý của các tổ chức cá nhân được tự công bố. Theo đó, cần có cơ chế hậu kiểm và cơ chế thu hồi kết quả tự công bố, xác định trách nhiệm bồi thường khi thông tin công bố không trung thực hoặc giống cây trồng vật nuôi không đảm bảo chất lượng.

×