Đại biểu Quốc hội: Trung tâm tài chính không thể thành một “ốc đảo”, cần phân biệt với cơ chế đặc thù của TP.HCM

Sáng 11/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại hội trường về dự án Luật Phát triển đô thị. Một trong những vấn đề được các đại biểu quan tâm là cách thiết kế cơ chế để các đô thị động lực có đủ dư địa phát triển, đồng thời phát huy hiệu quả Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Trung tâm tài chính quốc tế phải là nơi huy động phân bổ và dẫn dắt các nguồn vốn

Đại biểu Trịnh Ngọc Phương (Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh) đánh giá cao việc dự thảo luật đưa các cơ chế, chính sách về hình thành Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM vào dự thảo, cụ thể hóa tại Điều 23.

Tuy nhiên, theo ông, cần xác định rõ trung tâm tài chính quốc tế phải là nơi huy động phân bổ và dẫn dắt các nguồn vốn.

“Không nên đánh giá thành công của trung tâm chỉ bằng số lượng ngân hàng, quỹ đầu tư hay các định chế tài chính quốc tế được thu hút mà quan trọng nhất là khả năng kết nối thị trường giữa quốc tế với nền kinh tế Việt Nam, huy động và dẫn dòng vốn vào các lĩnh vực”, đại biểu Trịnh Ngọc Phương nói.

Đại biểu Phương cho rằng, các cơ chế được luật hóa phải hướng tới hình thành một hệ sinh thái tài chính đủ khả năng kết nối nguồn vốn quốc tế với nhu cầu vốn của nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt đối với những lĩnh vực, dự án cần nguồn vốn trung và dài hạn.

Đại biểu ủng hộ việc trao cho TP.HCM thêm công cụ huy động vốn thông qua Trung tâm tài chính quốc tế. Dự thảo quy định thẩm quyền của HĐND thành phố trong việc phát triển, phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình tại trung tâm để huy động vốn thực hiện các dự án trọng điểm.

Tuy nhiên, quyền huy động vốn phải gắn với trách nhiệm. Theo đại biểu, luật cần quy định rõ mục đích sử dụng vốn, giới hạn huy động, nghĩa vụ trả nợ và trách nhiệm của thành phố trong bảo đảm an toàn ngân sách, an toàn nợ địa phương.

Đặc biệt, ông nhấn mạnh trung tâm tài chính không thể chỉ phục vụ các thành viên hoạt động bên trong mà phải tạo ra dòng chảy vốn vào nền kinh tế thực. “Trung tâm tài chính không thể thành một ốc đảo tách rời với nền kinh tế trong nước”, đại biểu Trịnh Ngọc Phương khẳng định.

Ông hoan nghênh việc dự thảo cho phép thành viên Trung tâm tài chính quốc tế cung cấp dịch vụ cho tổ chức, cá nhân trong nước để giao dịch dịch vụ và thu hút vốn quốc tế. Nhưng theo ông, “đây mới chỉ là điều kiện cần”.

Điều quan trọng hơn là phải tạo được cơ chế vận hành thực chất. Một doanh nghiệp Việt Nam có dự án hạ tầng, công nghệ hoặc đổi mới sáng tạo cần vốn quốc tế phải có thể thông qua thành viên trung tâm để tư vấn cấu trúc vốn, huy động vốn, phát hành trái phiếu, tài trợ dự án và kết nối với các quỹ đầu tư quốc tế.

“Nếu dòng vốn quốc tế chỉ dừng lại trong phạm vi hoạt động của các thành viên trung tâm mà không kết nối được với doanh nghiệp và các dự án trong nước thì vai trò dẫn vốn của trung tâm sẽ bị hạn chế”, ông phân tích.

Trao quyền mạnh hơn, nhưng kiểm soát phải tương xứng

Một vấn đề khác được đại biểu Trịnh Ngọc Phương đặt ra là cần phân định rõ cơ chế chung của Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam với cơ chế đặc thù của TP.HCM.

Ông ủng hộ việc phát triển Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại cả TP.HCM và Đà Nẵng theo Nghị quyết 222 của Quốc hội, trong đó trung tâm là một thực thể pháp lý thống nhất hoạt động tại hai điểm.

Tuy nhiên, theo ông, không nhất thiết TP.HCM và Đà Nẵng phải có mọi cơ chế giống nhau. Điều quan trọng là xác định đâu là cơ chế chung của trung tâm và đâu là cơ chế đặc thù của TP.HCM để thành phố có thể phát huy vai trò hạt nhân.

“Thành phố Hồ Chí Minh quy mô kinh tế, thị trường tài chính, hệ sinh thái doanh nghiệp và nhu cầu huy động vốn rất lớn”, ông nói, cho rằng không nên vì yêu cầu thống nhất mà làm giảm không gian chính sách cần thiết của thành phố.

Cùng với đó, đại biểu nhấn mạnh nguyên tắc: quyền càng mạnh, trách nhiệm và kiểm soát càng phải rõ.

Ông cho rằng việc mở cửa trung tâm tài chính và thu hút dòng vốn lớn không phải lý do để hạn chế cơ chế đặc thù, mà ngược lại, là điều kiện để có thể mạnh dạn trao quyền nhiều hơn cho TP.HCM.

“Đây là việc trao cho một đô thị đặc biệt một công cụ để thực hiện vai trò đầu tàu tài chính của quốc gia chứ không đơn thuần là một chính sách ưu đãi”, đại biểu nhấn mạnh.

Theo đó, ông đề nghị dự thảo luật tập trung vào bốn yêu cầu: trao cho TP.HCM đủ công cụ để huy động, phân bổ và dẫn dắt nguồn vốn quốc tế; tạo cơ chế để nguồn vốn và dịch vụ tài chính quốc tế thực sự đi vào doanh nghiệp, dự án và các động lực tăng trưởng; phân định rõ cơ chế chung của Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam với cơ chế đặc thù của TP.HCM; đồng thời gắn quyền lực với trách nhiệm giải trình, kiểm soát dòng vốn và an toàn tài chính.

Nếu làm được điều này, theo đại biểu, Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM sẽ không chỉ là trung tâm của riêng thành phố mà có thể trở thành “một cửa ngõ quan trọng để Việt Nam kết nối với thị trường vốn toàn cầu, huy động nguồn lực quốc tế và tạo động lực tăng trưởng mới cho cả nước”.

Cũng tại phiên thảo luận, các đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai), Phạm Văn Thịnh (Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh) và Nguyễn Thị Thu Hà (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh) tập trung vào việc mở rộng cơ chế phát triển cho những thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt.

Đại biểu Trịnh Xuân An đề nghị luật hóa trực tiếp cơ chế áp dụng đối với TP. Đồng Nai, thay vì tiếp tục chờ nghị định của Chính phủ. Theo ông, Nghị quyết số 16 của Bộ Chính trị đã xác định Đồng Nai được áp dụng một số cơ chế, chính sách đặc thù tương đồng với TP.HCM trên nhiều lĩnh vực.

Đại biểu Phạm Văn Thịnh cho rằng các đô thị động lực có quy mô công nghiệp lớn như Hải Phòng, Đồng Nai, Bắc Ninh đang cần những cơ chế mới để cạnh tranh quốc tế trong thu hút vốn, công nghệ và nhân lực. Ông đề nghị giảm các điều kiện trung gian để các thành phố đủ năng lực có thể triển khai ngay những cơ chế được luật trao quyền.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà lưu ý việc nhiều cơ chế vẫn phụ thuộc vào nghị định có thể dẫn tới thiếu minh bạch, thậm chí phát sinh cơ chế xin - cho. Bà đề nghị luật hóa danh mục tối thiểu các cơ chế mà thành phố trực thuộc Trung ương chưa được công nhận là đô thị đặc biệt đương nhiên được áp dụng, đồng thời xác định rõ hơn tiêu chí về năng lực thực thi.

Các ý kiến tại nghị trường cùng đặt ra một yêu cầu xuyên suốt: trao thêm quyền và không gian phát triển cho các đô thị động lực, nhưng phải bảo đảm quyền lực được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh, dòng vốn và tăng trưởng thực chất.

×