Đại tướng Phan Văn Giang trình dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt tại Quốc hội

Sáng 4/8, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng trình Quốc hội dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (WMD) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng.

Theo Đại tướng Phan Văn Giang, việc xây dựng Luật Phòng, chống phổ biến WMD là yêu cầu cấp thiết nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo đảm quốc phòng, an ninh, chủ động hội nhập quốc tế và thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Theo tờ trình, nguy cơ phổ biến và tài trợ phổ biến WMD đang diễn biến ngày càng phức tạp dưới tác động của cạnh tranh chiến lược, xung đột khu vực, khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia cùng sự phát triển nhanh của khoa học - công nghệ và chuỗi cung ứng toàn cầu. Các đối tượng có thể lợi dụng hoạt động thương mại, logistics, đầu tư, chuyển giao công nghệ, tài chính số và hàng hóa lưỡng dụng để nghiên cứu, vận chuyển hoặc tài trợ cho việc phổ biến WMD.

Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, quy mô giao thương, logistics, đầu tư, chuyển giao công nghệ và giao dịch tài chính xuyên biên giới gia tăng nhanh, yêu cầu quản lý nhà nước đối với các hoạt động có nguy cơ bị lợi dụng để phổ biến hoặc tài trợ phổ biến WMD ngày càng cấp thiết.

Đồng thời, việc triển khai Kế hoạch hành động quốc gia về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến WMD và phải tiếp tục khắc phục các khuyến nghị của FATF cho thấy nhu cầu thực tiễn phải hoàn thiện pháp luật về cấm cung cấp tiền, tài sản cho phổ biến WMD.

Thời gian qua, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 81/2019/NĐ-CP cùng nhiều kế hoạch, chương trình triển khai. Bộ Quốc phòng với vai trò cơ quan đầu mối quốc gia đã phối hợp các bộ, ngành xây dựng cơ chế liên ngành, tổ chức tập huấn, diễn tập, hợp tác quốc tế và trao đổi thông tin.

Tuy nhiên khuôn khổ pháp lý hiện hành chủ yếu được quy định ở văn bản dưới luật, chưa tạo lập cơ sở pháp lý đầy đủ, có khả năng tác động đến quyền con người, quyền công dân, quyền sở hữu, quyền tự do kinh doanh như phong tỏa tài sản, hạn chế giao dịch, tạm giữ, đình chỉ giao dịch, kiểm tra, thanh tra, giám sát...

Bên cạnh đó, các quy định liên quan đến phòng, chống phổ biến WMD đang phân tán trong nhiều lĩnh vực như quốc phòng, an ninh, ngoại thương, hải quan, hóa chất, năng lượng nguyên tử, khoa học và công nghệ, phòng, chống rửa tiền, tài chính, ngân hàng.

Theo Chính phủ, việc thiếu một đạo luật thống nhất cũng dẫn tới nguy cơ chồng chéo giữa các lĩnh vực như quốc phòng, an ninh, ngoại thương, hải quan, hóa chất, năng lượng nguyên tử, khoa học - công nghệ, tài chính, ngân hàng và phòng, chống rửa tiền; gây khó khăn trong phối hợp xử lý các tình huống liên ngành, xuyên biên giới.

Từ thực tiễn đó, dự án Luật được xây dựng nhằm luật hóa các nguyên tắc và biện pháp quản lý đặc thù; hoàn thiện cơ chế phòng, chống tài trợ phổ biến WMD và trừng phạt tài chính mục tiêu; thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành, chia sẻ thông tin, cảnh báo sớm, hợp tác quốc tế và bảo đảm nguồn lực thực thi.

Đại tướng Phan Văn Giang cho biết dự luật được xây dựng trên 7 quan điểm. Trong đó, xuyên suốt là bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng; phù hợp Hiến pháp; lấy phòng ngừa là chính; quản lý trên cơ sở đánh giá rủi ro; không chồng chéo với pháp luật chuyên ngành; thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế; bảo đảm tính khả thi, minh bạch, cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ số và kết nối, chia sẻ dữ liệu để nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi phổ biến, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Luật mới tạo khung pháp lý thống nhất phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt

Về những nội dung cơ bản, Đại tướng Phan Văn Giang cho biết, Dự thảo Luật phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt được xây dựng nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, chủ động hội nhập quốc tế, phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số gắn với kiểm soát các rủi ro an ninh phi truyền thống.

Điểm nổi bật của dự thảo là cụ thể hóa chính sách của Nhà nước về xây dựng, hoàn thiện pháp luật; ưu tiên đầu tư, phát triển năng lực phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, xử lý hành vì phổ biến và tài trợ phổ biến WMD; không thay thế pháp luật chuyên ngành mà xác lập khuôn khổ pháp lý chung để nhận diện, phòng ngừa, kiểm soát nguy cơ phổ biến và tài trợ phổ biến WMD.

Dự thảo Luật quy định kiểm soát rủi ro an ninh từ công nghệ mới, công nghệ lưỡng dụng, qua đó làm rõ cơ chế pháp lý vừa khuyến khích phát triển, vừa ngăn ngừa nguy cơ bị lợi dụng cho mục đích phổ biến WMD. Do đó, các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân sẽ căn cứ quy định của Luật này để tự do kinh doanh, chủ động nghiên cứu, phát triển, đổi mới sáng tạo trong môi trường pháp lý thuận lợi, công bằng, minh bạch, “được làm tất cả những gì pháp luật không cấm”.

Dự thảo cũng khắc phục những khoảng trống của Nghị định số 81/2019/NĐ-CP khi bổ sung các quy định về quản lý rủi ro quốc gia, kiểm soát người sử dụng và mục đích sử dụng cuối cùng, kiểm soát tài trợ phổ biến, trừng phạt tài chính mục tiêu, cơ sở dữ liệu quốc gia, hệ thống cảnh báo sớm, chia sẻ thông tin và cơ chế phối hợp liên ngành.

Theo Ban soạn thảo, thực tiễn cho thấy nguy cơ phổ biến WMD ngày càng đa dạng, có thể phát sinh từ thương mại, logistics, tài chính, nghiên cứu khoa học, đầu tư và các công nghệ lưỡng dụng. Trong khi đó, cơ chế chia sẻ dữ liệu, cảnh báo và xử lý tình huống giữa các cơ quan còn phân tán, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực hiện các cam kết quốc tế.

Đáng chú ý, dự thảo Luật được xây dựng theo nguyên tắc không phát sinh thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh hay giấy phép mới. Hoạt động quản lý sẽ được số hóa, lồng ghép với các cơ sở dữ liệu hiện có và áp dụng phương thức quản lý theo mức độ rủi ro, ưu tiên đơn giản hóa thủ tục đối với doanh nghiệp có hệ thống tuân thủ tốt.

Về tổ chức thực hiện, dự thảo xác định Bộ Quốc phòng là Cơ quan đầu mối quốc gia về phòng, chống phổ biến WMD trên cơ sở kế thừa bộ máy hiện có, không thành lập tổ chức mới, không tăng biên chế. Chính phủ quy định nhiệm vụ, quyền hạn, cơ chế hoạt động và điều kiện bảo đảm hoạt động của Cơ quan đầu mối quốc gia; Chính phủ ủy quyền cho Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an quy định chức năng, nhiệm vụ, lực lượng phòng, chống phổ biến WMD thuộc lĩnh vực quản lý…; Các bộ, ngành, địa phương tiếp tục thực hiện chức năng quản lý nhà nước theo pháp luật chuyên ngành và nhiệm vụ được Chính phủ giao.

×