Đại tướng Võ Nguyên Giáp với công tác giáo dục chính trị, tư tưởng trong Quân đội

Kỷ niệm 115 năm Ngày sinh Đại tướng Võ Nguyên Giáp (25-8-1911 / 25-8-2026), Trung tướng Nguyễn Văn Đức, Cục trưởng Cục Tuyên huấn, Tổng cục Chính trị có bài viết: Đại tướng Võ Nguyên Giáp với công tác giáo dục chính trị, tư tưởng trong Quân đội.

Công tác GDCTTT trong Quân đội phải bám sát, kịp thời cổ vũ, động viên, giữ vững ý chí quyết tâm chiến đấu cho bộ đội

Từ thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo những chiến dịch lớn trong các cuộc kháng chiến, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho rằng, việc giữ vững ý chí quyết tâm chiến đấu cho bộ đội “từ đầu đến cuối” là một trong những nguyên nhân cơ bản để giành thắng lợi. Theo Đại tướng Võ Nguyên Giáp: “Phải lấy việc giáo dục chính trị, lãnh đạo tư tưởng làm trọng tâm”. Tổng kết đợt 2 của Chiến dịch Tây Bắc, Đại tướng đã viết: “Bài học lớn nhất của đợt 2 là bài học giữ vững quyết tâm, thắng lợi của đợt 2 là thắng lợi của việc giữ vững quyết tâm”. Tổng kết Chiến dịch Điện Biên Phủ (năm 1954), Đại tướng Võ Nguyên Giáp khẳng định: Thắng lợi của chiến dịch là “nhờ ở tinh thần chiến đấu anh dũng, gan dạ, bền bỉ, ở tinh thần chịu đựng gian khổ, khắc phục khó khăn của toàn thể cán bộ, chiến sĩ”.

Theo Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp, để giữ vững ý chí quyết tâm chiến đấu và ý chí quyết thắng cho bộ đội, công tác GDCTTT trong Quân đội phải linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với điều kiện chiến đấu và thực tiễn các đơn vị, đặc điểm của bộ đội. Trong đó, Đại tướng đặc biệt coi trọng “công tác động viên chính trị, cổ động chiến trường”, nhất là việc viết thư, gửi điện động viên, thăm hỏi bộ đội trước khi bước vào một trận đánh, một chiến dịch hay khi kết thúc, hoặc vào những thời điểm bộ đội chiến đấu gặp khó khăn, cũng như khi nhận được tin thắng lợi từ mặt trận báo về.

Thực tiễn trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, Đại tướng Võ Nguyên Giáp thường gửi thư, điện thăm hỏi, động viên bộ đội rất kịp thời, nội dung ngắn gọn, dễ nhớ, dễ hiểu. Như trước giờ tiến công cứ điểm Đông Khê trong Chiến dịch Biên Giới (năm 1950), Đại tướng viết: “Chúng ta thắng trận này thì không những tiêu diệt được sinh lực địch, mở được đường giao thông, mở rộng căn cứ địa, mà lại làm cho sĩ khí của địch giảm sút, phá tan âm mưu Thu Đông của chúng, ảnh hưởng trực tiếp đến Đông Bắc và trung du, tạo điều kiện để mở cục diện mới ở Bắc Bộ, gây tinh thần hưng phấn cho quân dân toàn quốc”.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, gửi thư khen Đại đoàn 308, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhấn mạnh: “Thời gian vừa qua, các đồng chí đã đánh thắng một trận lớn, bộ đội thương vong ít... Lần này, mong các đồng chí giữ vững và nâng cao quyết tâm diệt địch, quán triệt phương châm “đánh chắc, tiến chắc” của Trung ương, giữ vững và nâng cao tinh thần chiến đấu liên tục, dẻo dai, chiến đấu thật dũng cảm, tiêu diệt thật nhiều địch”.

Kết thúc Chiến dịch "Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không" cuối năm 1972, vị Tổng Tư lệnh động viên các đơn vị: “Nhiệt liệt khen ngợi và tuyên dương công trạng các quân chủng, binh chủng, bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương... đã đoàn kết hiệp đồng chặt chẽ, quyết chiến và quyết thắng giặc Mỹ xâm lược, đánh rất giỏi, thắng rất to”. Trong bức điện gửi Quân đoàn 2 tham gia Chiến dịch Đà Nẵng (năm 1975), Đại tướng yêu cầu: “... Sư đoàn 304 phải bằng mọi cách tiến vào giải phóng Đà Nẵng. Lúc này mọi sự chậm trễ đều có tội”.

Có thể khẳng định, những bức thư, điện mà Đại tướng Võ Nguyên Giáp gửi động viên, nhắc nhở và thăm hỏi đã tiếp thêm sức mạnh, cổ vũ, động viên tinh thần quyết tâm chiến đấu của bộ đội, khắc phục tâm trạng băn khoăn, thiếu tự tin, ngại ác liệt, hy sinh, nỗ lực phấn đấu vượt bậc để tạo ra sức chiến đấu mới, khí thế mới, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Kết thúc mỗi trận đánh hoặc chiến dịch, Đại tướng chỉ đạo các đơn vị kịp thời tổ chức tổng kết rút kinh nghiệm, trong đó có nội dung về công tác GDCTTT. Theo Đại tướng, mục đích của tổng kết, rút kinh nghiệm là nhằm phát huy ưu điểm, khắc phục hạn chế, khuyết điểm, làm cho công tác GDCTTT trong Quân đội ngày càng trở nên hiệu quả hơn, thực sự trở thành “linh hồn của quân đội cách mạng”. Quá trình tổng kết hết sức đề cao tinh thần phê bình và tự phê bình, chú trọng sự đoàn kết giữa các đơn vị và giữa cán bộ với nhau; tránh tình trạng ý kiến chia rẽ, tranh công đổ lỗi, bịa đặt công, chê bai nhau, kiêu ngạo, mãn nguyện...

Công tác GDCTTT trong Quân đội phải chủ động phát hiện và giải quyết kịp thời những vướng mắc tư tưởng nảy sinh

Thực tiễn cho thấy, trong Chiến dịch Việt Bắc Thu-Đông năm 1947, khi tổ chức và trình độ nghiệp vụ tiến hành công tác chính trị của các đơn vị còn hạn chế, đồng chí Võ Nguyên Giáp đã chỉ thị và hướng dẫn Cục Chính trị, cán bộ chỉ huy trên các hướng phải quan tâm “làm sao cho công tác chính trị đuổi kịp yêu cầu tác chiến của bộ đội”. Đồng thời, chỉ đạo Cục Chính trị phân công cán bộ xuống các đơn vị nắm chắc diễn biến tình hình tư tưởng bộ đội, tiến hành sinh hoạt chính trị tư tưởng để kiểm điểm, rút kinh nghiệm, kịp thời động viên bộ đội vượt mọi khó khăn thử thách, khắc phục kịp thời tư tưởng chỉ muốn đánh ở đồng bằng, ngại khó khăn, sợ sốt rét, thực hiện bằng được chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh và quyết tâm của Đảng ủy chiến dịch.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, khi Đảng ủy, Bộ chỉ huy chiến dịch quyết định thay đổi phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”, hoặc khi chiến đấu ác liệt, có nhiều thương vong đã nảy sinh tư tưởng tiêu cực, thiếu niềm tin, giảm sút ý chí chiến đấu, chấp hành không nghiêm mệnh lệnh, cá biệt có cán bộ bỏ nhiệm vụ giữa trận đánh. Thấy thực trạng này, trên cương vị Bí thư Tổng Quân ủy, Tổng Tư lệnh kiêm Bí thư Đảng ủy, Chỉ huy trưởng chiến dịch, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã kịp thời chỉ đạo các cấp ủy đảng, cơ quan chính trị, cán bộ chính trị các cấp kiên trì giáo dục, thuyết phục, chỉ đạo giải quyết từ chi bộ, trong cán bộ đến đảng viên, quần chúng, làm thông suốt tư tưởng. Khẩn trương tiến hành một đợt sinh hoạt chính trị “từ trong Đảng ra đến đơn vị, chủ yếu là cán bộ trung cao cấp, tiến hành từ tổ đảng, từ tiểu đội trở lên, hạt nhân trong đợt sinh hoạt chính trị giải quyết tư tưởng hữu khuynh, dao động này là đảng viên, mấu chốt, quyết định là chi bộ và các cấp ủy”.

Kết quả của đợt sinh hoạt chính trị đã tạo không khí phấn khởi, bộ đội ta không quản ngại khó khăn, gian khổ, hy sinh; dù vô cùng khó khăn, gian nan và vất vả nhưng bộ đội vẫn nghiêm chỉnh chấp hành mệnh lệnh, nhanh chóng kéo pháo ra, khẩn trương cấu trúc lại trận địa bảo đảm thực hiện đúng phương châm “đánh chắc, tiến chắc”, chấp hành nghiêm kỷ luật, hiệp đồng chiến đấu chặt chẽ, thực hiện tốt chính sách; giữ vững quyết tâm chiến đấu, liên tục tiến công và giành thắng lợi trong chiến dịch.

Công tác GDCTTT trong Quân đội phải kiên quyết đấu tranh ngăn chặn, khắc phục những tư tưởng tiêu cực xuất hiện trong bộ đội

Trong điều kiện bộ đội ta phải chiến đấu liên tục, dài ngày, với vô vàn khó khăn, thiếu thốn, gian khổ, hy sinh, sẽ không tránh khỏi xuất hiện tư tưởng tiêu cực: “Muốn đánh mau, thắng mau”, “ngại chiến đấu lâu dài”; khi khó khăn thì bi quan, dao động, ngại khó, ngại khổ, ngại hy sinh, “hữu khuynh tiêu cực”, đánh giá cao về địch, thiếu lòng tin vào vũ khí, trang bị, vào cách đánh mới và thắng lợi cuối cùng, hoặc gặp thuận lợi thì “chủ quan khinh địch”... Với tư duy chính trị nhạy bén và sắc sảo, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã sớm phát hiện những tư tưởng tiêu cực trên, kịp thời phân tích, chỉ  đạo, định hướng các đơn vị trong toàn quân cần hết sức đề phòng và phải kiên quyết đấu tranh ngăn chặn, khắc phục.   

Điển hình như tư tưởng “hữu khuynh tiêu cực” ở cuối đợt tiến công thứ 2 của Chiến dịch Điện Biên Phủ, kết quả là không một nhiệm vụ nào được thực hiện đầy đủ và đúng thời gian. Để đấu tranh ngăn chặn, khắc phục, Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp đề nghị Đảng ủy Mặt trận triệu tập hội nghị các bí thư đại đoàn ủy, phụ trách tổng cục để tiến hành kiểm điểm. Tại hội nghị này, Đại tướng đã trình bày bản báo cáo, chỉ rõ những biểu hiện tư tưởng “hữu khuynh tiêu cực”, nguyên nhân và đề ra biện pháp khắc phục cụ thể, tổ chức thảo luận, kiểm điểm để thống nhất nhận thức.

Ngay sau khi kết thúc hội nghị, Đại tướng đã chỉ đạo các đơn vị phải mở đợt sinh hoạt chính trị “cấp tốc” cho toàn thể bộ đội, từ cấp ủy đến đảng viên, từ cán bộ đến chiến sĩ, với tư tưởng chỉ đạo là “đấu tranh đến cùng, tìm nó ở tất cả những nơi nào nó có thể ẩn náu, bài xích đến cùng, không nhân nhượng, không thỏa hiệp, không dung túng, không dĩ hòa vi quý. Dĩ hòa vi quý là tự do chủ nghĩa, không tha thiết với thắng lợi của Quân đội, với lợi ích của Đảng”. Sau này nhớ lại, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đánh giá: “Đây là một thành công rất lớn của công tác chính trị trên Mặt trận Điện Biên Phủ”.

Hiện nay, trước thời cơ và thách thức mới của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhiệm vụ xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đã và đang đặt ra những yêu cầu mới ngày càng cao. Việc tiếp tục nghiên cứu, kế thừa và phát triển những di sản mà Đại tướng Võ Nguyên Giáp để lại có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, bảo đảm cho Quân đội ta luôn là đội quân “bách chiến, bách thắng”, sẵn sàng nhận và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ.

×