Đánh thức "kho báu" dưới tán rừng ở Thái Nguyên, giúp người dân tăng thu nhập

Lâm sản ngoài gỗ mở thêm dư địa phát triển kinh tế rừng

Hội thảo được tổ chức trong khuôn khổ nhiệm vụ "Hỗ trợ quản lý bền vững và thực hành sản xuất tái sinh cho cây hồi, cây tre trúc tại tỉnh Thái Nguyên" thuộc Chương trình Hỗ trợ Rừng và Trang trại giai đoạn II (FFF II) do Trung ương Hội Nông dân Việt Nam quản lý.

Sự kiện quy tụ khoảng 40 đại biểu là các nhà khoa học, chuyên gia, đại diện cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ nhóm nông dân tiêu biểu và các địa phương có tiềm năng phát triển lâm sản ngoài gỗ trên địa bàn tỉnh.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Đình Điệp – Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Thái Nguyên nhấn mạnh, những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm phát triển ngành lâm nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững, đa giá trị, chuyển mạnh từ tư duy khai thác tài nguyên sang phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với bảo tồn thiên nhiên, ứng phó biến đổi khí hậu và nâng cao đời sống người dân.

Đây cũng là định hướng mở ra nhiều cơ hội để các địa phương khai thác hiệu quả tài nguyên rừng, phát triển sinh kế ổn định cho đồng bào vùng trung du, miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Thái Nguyên, nếu trước đây lâm sản ngoài gỗ thường được xem là "sản phẩm phụ của rừng" thì nay đã trở thành một ngành hàng có giá trị kinh tế, xã hội và môi trường rất lớn.

Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên lâm sản ngoài gỗ phong phú với hàng nghìn loài cây dược liệu, tre, nứa, song mây, cây gia vị, thực phẩm, tinh dầu và nhiều sản phẩm sinh học có giá trị cao. Nhiều sản phẩm đã từng bước khẳng định vị thế trên thị trường, đóng góp tích cực vào tăng trưởng của ngành lâm nghiệp cũng như tạo sinh kế bền vững cho người dân miền núi.

Đối với Thái Nguyên, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh cho rằng địa phương có điều kiện tự nhiên thuận lợi, diện tích rừng và đất lâm nghiệp lớn, nhiều vùng sinh thái đặc trưng, tạo lợi thế để phát triển các sản phẩm lâm sản ngoài gỗ như hồi, quế, tre, trúc, song mây, cây dược liệu...

Nếu được quy hoạch bài bản, gắn với khoa học công nghệ, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu, đây sẽ là hướng đi quan trọng để nâng cao giá trị sản xuất lâm nghiệp, phát triển kinh tế dưới tán rừng, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, đồng thời góp phần thực hiện các mục tiêu giảm nghèo, bảo vệ môi trường và xây dựng nông thôn mới.

Liên kết doanh nghiệp, nông dân để hình thành chuỗi giá trị bền vững

Tại hội thảo, các chuyên gia đã trình bày nhiều báo cáo chuyên đề về đánh giá thực trạng và tiềm năng phát triển các loài lâm sản ngoài gỗ ở Việt Nam, đồng thời công bố kết quả nghiên cứu tiềm năng các loài lâm sản ngoài gỗ làm thực phẩm trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Đây là những cơ sở khoa học quan trọng giúp địa phương xác định nhóm sản phẩm có lợi thế, định hướng phát triển vùng nguyên liệu và xây dựng các chuỗi giá trị phù hợp.

Chia sẻ tại hội thảo, bà Trần Thị Kim Anh - Giám đốc Công ty CP Dược liệu Indochina cho rằng để phát triển bền vững cây dược liệu, địa phương cần có quy hoạch và định hướng cụ thể cho từng loại cây, đồng thời đặt hiệu quả kinh tế lên hàng đầu thay vì chỉ nhìn vào giá bán sản phẩm trên thị trường.

Theo bà Kim Anh, phát triển dược liệu phải dựa trên ba yếu tố cốt lõi gồm: lựa chọn giống đạt tiêu chuẩn, bảo đảm hiệu quả kinh tế và tuân thủ quy trình sơ chế, chế biến, bảo quản nhằm giữ chất lượng nguyên liệu.

Bà Kim Anh cũng nhấn mạnh nhu cầu nguyên liệu dược liệu của doanh nghiệp hiện rất lớn và sẽ tiếp tục tăng khi nguồn khai thác tự nhiên ngày càng cạn kiệt. Do đó, việc hình thành các vùng trồng dược liệu đạt chuẩn, gắn với liên kết bao tiêu sản phẩm giữa doanh nghiệp và người dân sẽ là hướng đi giàu tiềm năng, mang lại lợi ích lâu dài cho cả hai bên.

Bên cạnh các báo cáo chuyên môn, đại diện chính quyền địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã và các tổ nhóm nông dân tiêu biểu cũng chia sẻ kinh nghiệm trong phát triển sản xuất, liên kết tiêu thụ sản phẩm và xây dựng các mô hình kinh tế dưới tán rừng.

Các đại biểu cũng thống nhất cho rằng phát triển lâm sản ngoài gỗ không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn giảm áp lực khai thác gỗ tự nhiên, bảo tồn đa dạng sinh học, thúc đẩy phát triển kinh tế xanh và thực hiện mục tiêu quản lý rừng bền vững.

Trong thời gian tới, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Thái Nguyên đề nghị các cơ quan, đơn vị tập trung đánh giá đầy đủ tiềm năng từng nhóm lâm sản ngoài gỗ; quy hoạch phát triển vùng nguyên liệu gắn với bảo vệ và phát triển rừng; tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân để hình thành chuỗi giá trị bền vững.

Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và phát triển thị trường trong nước cũng như xuất khẩu; hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm thu hút doanh nghiệp đầu tư và phát huy vai trò chủ thể của người nông dân trong phát triển kinh tế lâm nghiệp.

×