Đánh thức "ngũ đại danh trà” đất Thái

Radio online: Đánh thức "ngũ đại danh trà” đất Thái

Tìm thấy "kho báu" giữa đại ngàn

Cuối năm 2023, hành trình tìm kiếm vùng nguyên liệu hữu cơ đạt chuẩn quốc tế của những người sáng lập thương hiệu trà sạch Sachs Tea đã đưa họ đến vùng chè Shan tuyết Bằng Phúc, xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên. Cũng từ đây, cái bắt tay giữa người dân, doanh nghiệp và chính quyền địa phương từng bước mở ra hướng phát triển mới cho vùng chè cổ thụ, góp phần đưa chè Shan tuyết Bằng Phúc ghi danh vào hàng ngũ "Ngũ đại danh trà" của đất Thái.

Thực tế, hành trình ấy đã bắt đầu từ năm 2018. Với mong muốn xây dựng vùng nguyên liệu hữu cơ đạt tiêu chuẩn quốc tế, Sachs Tea đã mời các chuyên gia nước ngoài khảo sát thổ nhưỡng, nguồn nước và xét nghiệm mẫu trà tại nhiều vùng chè truyền thống nổi tiếng của Thái Nguyên. Tuy nhiên, các kết quả kiểm định đều chưa đáp ứng được những tiêu chuẩn khắt khe để hướng tới thị trường quốc tế.

Không dừng bước, doanh nghiệp tiếp tục tìm kiếm những vùng nguyên liệu mới dọc các tỉnh Đông Bắc và Tây Bắc. Đến cuối năm 2023, hành trình ấy dừng lại ở Bằng Phúc - vùng chè shan tuyết nằm giữa núi rừng nguyên sơ của xã Đồng Phúc.

Theo anh Nguyễn Thanh Bình, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Sachs Tea Bắc Kạn, trong quá trình khảo sát, đoàn công tác đi khắp địa bàn xã nhưng không tìm thấy một cửa hàng bán thuốc bảo vệ thực vật nào. Người dân địa phương vẫn duy trì phương thức canh tác truyền thống, những cây chè shan tuyết cổ thụ được nuôi dưỡng hoàn toàn bởi điều kiện tự nhiên.

Những đồi chè cổ thụ phủ sương cùng môi trường sinh thái trong lành đã giúp doanh nghiệp nhận ra giá trị đặc biệt của vùng nguyên liệu này. Ngay trong năm 2023, Sachs Tea quyết định đầu tư xây dựng cơ sở sản xuất, đồng thời liên kết với 49 hộ dân tại thôn Nà Hồng cũ (nay thuộc thôn Bằng Phúc 2, xã Đồng Phúc) để phát triển vùng nguyên liệu hữu cơ quy mô 40ha, hướng tới đạt chứng nhận hữu cơ quốc tế.

Đồng lòng nâng tầm trà Shan tuyết

Con đường xây dựng vùng nguyên liệu hữu cơ ở Bằng Phúc không hề thuận lợi. Những ngày đầu doanh nghiệp lên bản, nhiều người dân vẫn giữ tâm lý dè dặt bởi từng chứng kiến không ít dự án đến rồi rời đi.

Nhớ lại thời điểm ấy, anh Hà Văn Kiên, Tổ trưởng Tổ làng nghề tự quản, thôn Bằng Phúc 2 chia sẻ: "Trước đây cây chè ở Bằng Phúc rất nhiều nhưng mật độ khá mỏng. Khi doanh nghiệp lên gặp và trao đổi về mô hình liên kết, chúng tôi rất lơ mơ và thực sự không biết họ thế nào. Thú thật, bà con nghèo rất sợ các dự án. Đã có quá nhiều dự án đến rồi đi, chủ yếu để bán giống rồi bỏ mặc, khiến người dân vốn đã nghèo lại càng nghèo thêm".

Để tạo dựng niềm tin, Sachs Tea lựa chọn đồng hành thay vì áp đặt. Doanh nghiệp tôn trọng tập quán canh tác truyền thống của người dân, không sử dụng phân vô cơ và hóa chất, đồng thời hướng dẫn bổ sung quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ.

Khi cơ sở sản xuất hoàn thành cũng là lúc mùa đông với sương muối bao phủ vùng chè. Cây chè shan tuyết bước vào kỳ ngủ đông, ngừng sinh trưởng. Chỉ đến mùa xuân năm 2024, những búp chè mới bật lộc, mở đầu cho vụ sản xuất đầu tiên.

Từ vùng nguyên liệu này, Sachs Tea đã sản xuất thành công 5 dòng trà chính với hơn 20 sản phẩm, gồm trà xanh, hoàng trà, trà đen và trà trắng. Mỗi dòng trà mang những đặc trưng riêng về hương vị và chất lượng, góp phần tạo nên dấu ấn của trà Shan tuyết Bằng Phúc.

Theo định hướng của doanh nghiệp, sự phát triển của vùng chè là kết quả từ sự đồng hành của "ba nhà": người dân giữ gìn vùng nguyên liệu và nghề làm chè; doanh nghiệp đầu tư chế biến, xây dựng thương hiệu, bao tiêu sản phẩm; chính quyền địa phương quy hoạch, định hướng phát triển và đồng hành trong quá trình xây dựng vùng chè.

Nhờ sự phối hợp đó, sản phẩm trà hữu cơ Bằng Phúc từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, đạt chứng nhận hữu cơ USDA, chứng nhận FDA và chứng nhận Biotrade về bảo tồn đa dạng sinh học, công bằng xã hội. Hiện các sản phẩm trà Shan tuyết Bằng Phúc đã có mặt tại các thị trường như Mỹ, Canada, Đức và đang hướng tới Hàn Quốc.

Bên cạnh phát triển sản xuất, giá trị di sản của vùng chè cũng được khẳng định. Tại khu vực núi Vằng Hên, thôn Bằng Phúc 3, người dân phát hiện nhiều cây chè shan tuyết cổ thụ có thân lớn, cao từ 20-30m, tuổi đời ước tính hàng trăm năm. Ngày 12/12/2025, 12 cây chè được Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công nhận là Cây Di sản Việt Nam. Tiếp đó, ngày 31/12/2025, UBND tỉnh Thái Nguyên ban hành quyết định công nhận Làng nghề chè Shan tuyết Bằng Phúc.

Từ một vùng chè cổ thụ ít người biết đến, Bằng Phúc đã từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ trà Việt. Sự đồng hành của người dân, doanh nghiệp và chính quyền địa phương không chỉ góp phần bảo tồn vùng chè di sản mà còn đưa chè Shan tuyết Bằng Phúc ghi danh vào hàng ngũ "Ngũ đại danh trà" của đất Thái Nguyên, mở ra cơ hội đưa trà Việt chinh phục những thị trường khó tính trên thế giới.

Thính giả có thể nghe thêm các sản phẩm Radio Nông dân hấp dẫn khác tại đây.

Mọi thông tin góp ý, cộng tác bài vở xin gửi về địa chỉ email: radionongdan@gmail.com

×