Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng: ‘Đâu phải cứ nón lá, mắm tôm mới là… Việt Nam’

Trò chuyện với Dân Việt, đạo diễn Nguyễn Quang Dũng có những chia sẻ về việc đối đầu phòng vé với các phim trong dịp lễ này cũng như sự thành bại của một dự án phim remake.

Đồng thời, anh cũng hé lộ thông tin về dự án điện ảnh ‘Chiếc lược ngà’ chuyển thể từ truyện ngắn của ba mình - nhà văn Nguyễn Quang Sáng.

Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng: ‘Tôi không ngại đụng phim nào cả’

Bản gốc ‘Quý tử vượt giàu’ rất thành công. Anh có áp lực khi phải tạo dấu ấn riêng cho phiên bản Việt và đạt thành công tương tự?

- Nếu nói thành công tương tự bản gốc thì rất khó. Những phim Việt chọn remake đều là những tác phẩm đã thành công ở thị trường khác, nên áp lực chắc chắn có. Quan trọng là mình phải bình thường hóa áp lực đó thì mới làm được.

Với tôi, điều quan trọng không phải tái lập thành công của bản gốc, mà là chuyển hóa câu chuyện để tạo được sự đồng cảm với khán giả Việt và có góc nhìn riêng. Nếu đặt mục tiêu thành công giống hệt bản gốc thì có lẽ chẳng ai dám làm remake.

Một áp lực khác là remake thành công hay thất bại đều được đo khá rõ bằng doanh thu. Bản gốc đã chứng minh khả năng thành công nên khi làm lại, gần như không có nhiều chỗ cho thử nghiệm. Vì vậy, khi nhận dự án, tôi cũng xem đó là một cam kết với nhà sản xuất: phải làm một bộ phim có khả năng đạt hiệu quả về doanh thu.

Anh giữ lại điều gì từ bản gốc và thay đổi ra sao để câu chuyện mang tinh thần Việt?

- Có một điều về bản sắc tôi nghĩ khác với nhiều người. Nhiều người cho rằng văn hóa Việt phải có nón lá, chén mắm tôm hay những hình ảnh đặc trưng mới gọi là Việt Nam. Với tôi, đó chỉ là những yếu tố bề ngoài. Nếu phù hợp thì sử dụng, còn khiên cưỡng đôi khi lại làm mất đi cái hay của văn hóa.

Với ‘Quý tử vượt giàu’, tôi nghĩ bản sắc Việt nằm ở tinh thần và cách ứng xử của con người, chứ không phải hình ảnh bên ngoài. So với bản Trung Quốc, câu chuyện của họ nghiệt ngã và cực đoan hơn, nhất là về thừa kế và cách người giàu dạy con. Người Việt thường thiên về tình cảm và sự gắn kết gia đình.

Trước đây, tôi từng nghĩ việc người Việt hay sống và nghĩ cho người khác là một khuyết điểm, nhưng giờ lại thấy đó là ưu điểm. Từ nhỏ, mình được dạy phải cố gắng vì tương lai, lớn lên lo cho gia đình, có con lại sống vì con. Trong nhiều gia đình, ông bà, cha mẹ luôn hiện diện, đôi khi khiến mình tự nhắc phải sống sao cho không làm họ mất mặt. Tôi nghĩ đó là một nét rất đẹp của người Việt.

Vì vậy, tôi muốn khán giả khi xem phim có thể đặt mình vào vị trí của cả hai phía và hiểu được đối phương, cái riêng của bản Việt nằm ở sự đồng cảm đó. Có thể khán giả không gọi tên được, nhưng nếu xem phim và nghĩ “Mình cũng từng nghĩ đến ba mẹ như vậy”, thì với tôi, đó chính là bản sắc Việt.

Sau ‘Yêu nhầm bạn thân’ có doanh thu không tốt dịp Tết, với ‘Quý tử vượt giàu’ anh có lo ngại?

- Trước mỗi dự án, tôi đều tự tin. Làm nghề lâu, tôi hiểu mỗi bộ phim có một số phận riêng, phụ thuộc vào thời điểm, thị trường, khán giả và những phim ra mắt cùng lúc. Khi đã “ra trận” thì phải tự tin, còn phim có số phận thế nào là chuyện khác nên tôi không quá đặt nặng hay đau khổ về điều đó.

Với ‘Quý tử vượt giàu’, khó khăn đầu tiên là đây là phim hài thuần túy, trong khi hài không phải thế mạnh của tôi. Tôi thường làm phim tình cảm, musical hoặc những thể loại khác có yếu tố hài.

Khó khăn thứ hai là câu chuyện về người giàu. Điện ảnh Việt Nam chưa có nhiều điều kiện để tái hiện một thế giới thực sự giàu có, trong khi phim đòi hỏi khán giả phải tin đây là một gia đình rất giàu. Từ bối cảnh, thẩm mỹ đến nhân vật đều phải thuyết phục.

Ngoài ra, khi xem bản Trung Quốc, tôi trăn trở về cách họ kết hợp phim thương mại với những lớp nghĩa và ngôn ngữ điện ảnh. Với ‘Quý tử vượt giàu’, tôi chọn cách đơn giản và chân thành hơn, thiên về cảm xúc thay vì cố cài cắm quá nhiều.

Đó là những áp lực tôi phải giải quyết trước khi nhận dự án. Khi tìm được hướng đi và cảm thấy mình có thể vượt qua, dù lời giải đúng hay sai, tôi mới quyết định làm.

Theo kế hoạch phim ra rạp vào gần giữa tháng 9, vì sao sau đó lại lùi lịch ra mắt cùng thời điểm với ‘Nghỉ hè sợ nghỉ hưu’ và ‘Hộ linh tráng sĩ’?

- Thật ra, đạo diễn không có quyền quyết định lịch chiếu. Trừ những người như đạo diễn Lý Hải hay Trấn Thành vừa là nhà đầu tư, nhà sản xuất vừa là đạo diễn, còn đạo diễn chỉ làm phim thì về cơ bản cũng giống như đi làm công.

Lịch chiếu lên hay xuống chủ yếu do nhà đầu tư, nhà sản xuất và đơn vị phát hành quyết định, dựa trên tình hình thị trường và chiến lược phát hành. Nếu thấy thời điểm phù hợp, họ có thể đẩy lịch lên; ngược lại, nếu có một phim quá mạnh vào thời điểm đó, họ có thể cân nhắc tránh ra cùng lúc.

Còn tôi thì không ngại đụng phim nào cả, vì không đụng người này thì cũng đụng người khác. Nếu không đụng Trấn Thành thì có thể đụng Christopher Nolan hay Spider-Man, nên cuối cùng, mình cứ tập trung làm phim thật tốt.

Những năm gần đây, phim reamke không đạt thành công về mặt doanh thu như trước. Phải chăng thị hiếu khán giả đã thay đổi?

- Tôi nghĩ việc remake có được khán giả đón nhận hay không không phụ thuộc vào chuyện đó là phim remake. Remake chỉ là cách người trong nghề gọi, còn khán giả quan tâm phim có hay không, phim kinh dị phải khiến họ sợ, phim hài phải khiến họ cười, phim hoành tráng phải tạo được cảm giác “wow”.

Tôi nghĩ khán giả ngày càng thích những câu chuyện gần gũi, mà câu chuyện Việt vốn gần gũi với người Việt. Phim kinh dị trước đây gặp nhiều khó khăn về kiểm duyệt, kinh phí nên việc thể loại này phát triển, được đón nhận hiện nay là điều tự nhiên. Đặc biệt, kinh dị tâm linh có lợi thế đưa văn hóa Việt vào phim.

Remake cũng có ưu điểm là dựa trên một kịch bản đã được kiểm chứng, giúp mình có cơ hội nhìn lại, rút kinh nghiệm và hoàn thiện hơn.

Nếu ‘Quý tử vượt giàu’ không thành công, anh có dừng làm phim remake?

- Sau ‘Tiệc trăng máu’, khi phim rất thành công, tôi đã nghĩ đến chuyện dừng làm remake, chứ không phải đến bây giờ. Nếu chỉ vì một bộ phim thất bại mà bỏ nghề thì tôi đã dừng từ bộ phim đầu tay. Thành công hay thất bại của một dự án chỉ là niềm vui hay nỗi buồn nhất thời, muốn làm nghề lâu dài thì không thể dựa vào một dự án.

Có những phim mình rất tâm huyết, đầu tư nhiều nhưng không thành công; cũng có những dự án làm khá nhẹ nhàng lại bất ngờ thành công. Vì vậy, quá tâm huyết đôi khi lại khiến mình mất đi sự thả lỏng và cái duyên của tác phẩm.

Tôi thường nói với diễn viên làm nghề cũng như chơi thể thao, phải thả lỏng nhưng vẫn tập trung. Người giỏi là người thả lỏng mà không mất tập trung.

Cuộc sống có những cái duyên mà không phải điều gì mình tính toán cũng đúng. Quan trọng nhất là sau mỗi dự án, mình nhìn lại xem đã học được gì, có thêm kinh nghiệm gì cho dự án tiếp theo. Đó mới là cách để đi đường dài với nghề.

Nhiều khán giả gọi anh là “ông hoàng phim remake”. Anh cảm thấy thế nào về danh xưng này?

- Tôi không quyết định được người khác gọi mình thế nào. Nếu không muốn bị gọi là “ông hoàng phim remake”, tôi phải chứng minh bằng những bộ phim khác bởi tôi còn những câu chuyện riêng muốn kể .

Còn việc đó cũng có lý do, vì tôi đã làm remake nhiều. Qua quá trình làm remake, tôi nhận ra phim Việt thường được làm quá vội. Khi có thời gian nhìn lại, chỉnh sửa kịch bản, mình sẽ thấy nhiều điều chưa ổn. Vì vậy, tôi muốn dành cho kịch bản Việt sự đầu tư tương tự có thời gian suy nghĩ, đọc lại và hoàn thiện.

Thời gian tới, tôi muốn thay đổi cách làm không tự viết từng phim mà đóng vai trò leader, đưa ý tưởng cho nhiều nhóm biên kịch phát triển 3–4 dự án song song. Dự án nào hoàn thiện và tìm được nhà đầu tư phù hợp sẽ triển khai trước. Tôi tin cách làm này sẽ giúp tôi có thêm thời gian phát triển câu chuyện và quan trọng nhất là tìm được tiếng nói riêng của mình.

Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng: “Đang chờ cơ chế thuận lời để làm‘Chiếc lược ngà’”

Anh đang ấp ủ dự án điện ảnh ‘Chiếc lược ngà’, chuyển thể từ truyện ngắn của ba mình - nhà văn Nguyễn Quang Sáng, và từng đưa kịch bản tham gia chương trình Vườn ươm dự án tại DANAFF 2026. Anh đã có kế hoạch ra mắt?

- Để tôi kiểm tra lại xem có thể chia sẻ đến đâu. Thật ra, Cục Điện ảnh rất quan tâm và muốn đầu tư vào dự án này. Tuy nhiên, cơ chế hiện tại còn khá phức tạp, trong khi nguồn kinh phí đó cũng chưa đủ để thực hiện toàn bộ dự án.

Vì vậy, hiện nay phải chờ một cơ chế thuận lợi hơn cho việc hợp tác giữa Nhà nước và tư nhân, từ quá trình sản xuất đến phát hành và chia lợi nhuận, để cả hai bên đều dễ thực hiện.

Vậy anh sẽ ưu tiên thực hiện ‘Đất rừng phương Nam’ 2 trước?

- Không, tôi sẽ thực hiện ‘Chiếc lược ngà’ trước. ‘Đất rừng phương Nam’ 2 cần nhiều thời gian chuẩn bị hơn và cũng có nhiều điều cần suy nghĩ, bởi phần một có những vấn đề cần rút kinh nghiệm cho nhà đầu tư, người làm phim và cả khán giả. Vì vậy, dự án này cần được thực hiện cẩn thận hơn.

Còn ‘Chiếc lược ngà’ về tư tưởng, câu chuyện thì dễ tạo sự đồng cảm hơn. Sau Tết, tôi cũng có một dự án khá thú vị nhưng hiện chưa thể công bố. Có lẽ khoảng tháng 10 tới đây sẽ công bố.

Chuyển thể tác phẩm của ba mình thành phim điện ảnh, anh có gặp khó khăn?

-Tôi nghĩ khó nhất của ‘Chiếc lược ngà’ là tại sao một tác phẩm nổi tiếng như vậy mà bao nhiêu năm vẫn chưa có người làm thành phim. Thực ra văn của ba tôi rất gần với điện ảnh, nhưng bản thân ông cũng chưa chuyển thể được.

Lý do là truyện rất ngắn, chỉ khoảng 10 trang, trong khi một bộ phim dài 100 phút cần một kịch bản khoảng 100 trang. Từ 10 trang phát triển thành 100 trang mà không làm mất tinh thần tác phẩm là điều rất khó.

Khoảnh khắc hai cha con gặp nhau là phần cốt lõi của ‘Chiếc lược ngà’. Nếu chỉ tập trung vào khoảnh khắc đó thì có lẽ phim chỉ dài 15-20 phút. Vấn đề là phải thêm gì để câu chuyện dài hơn nhưng không lạc đề, đồng thời bổ trợ cho mối quan hệ cha con.

Đó cũng là lý do nhiều năm qua người ta ngại làm ‘Chiếc lược ngà’. Với dự án này, tôi phát triển thêm chất liệu từ những truyện ngắn khác của ba và cả những câu chuyện riêng mà ba từng kể cho tôi nghe, rồi tổng hợp lại để xây dựng câu chuyện chắc hơn.

Anh nhìn nhận thế nào về việc làm phim về những thời kỳ gắn với lịch sử?

- ‘Chiếc lược ngà’ hay ‘Đất rừng phương Nam’ đều không phải phim lịch sử. Đó là những bộ phim lấy bối cảnh một thời kỳ nhất định và nói về thân phận con người trong thời điểm đó, chứ không có nhân vật lịch sử.

Với tôi, kể cả khi làm phim lịch sử, mỗi thời kỳ vẫn cần một góc nhìn khác nhau. Tại sao 10 năm trước người ta làm về một đề tài, 10 năm sau lại làm lại? Bởi mỗi thời điểm có cách nhìn và sự nhận thức khác nhau. Chính sự khác biệt đó mới tạo nên điều thú vị.

Nếu ai cũng muốn làm một bộ phim giống hệt với hình dung của mình thì rất khó. Đôi khi điều thú vị lại nằm ở việc khán giả xem xong phải hỏi: “Tại sao không làm như vậy mà lại làm thế này?”

Cảm ơn đạo diễn Nguyễn Quang Dũng về cuộc trò chuyện!

×