Đất ngày càng chịu sức ép, nông dân TP.HCM phải làm gì để thu nhập tăng gấp 3?

Trong không gian đô thị ngày càng mở rộng, mỗi tấc đất nông nghiệp đang đứng trước một bài toán mới: làm sao để không chỉ tồn tại, mà còn tạo ra giá trị cao hơn?

Đó cũng là câu hỏi đặt ra với nông dân TP.HCM khi UBND thành phố vừa ban hành kế hoạch phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030. Mục tiêu được đặt ra khá tham vọng: thu nhập bình quân của người dân nông thôn tăng từ 2,5 đến 3 lần so với năm 2020; 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó khoảng 50% xã hướng tới chuẩn nông thôn mới hiện đại.

Một mục tiêu lớn, nhưng phía sau những con số ấy là hành trình không hề đơn giản của người nông dân.

Thoát tư duy “cày cấy truyền thống”

Bức tranh nông nghiệp TP.HCM đang đứng trước một bước chuyển mới.

Trong không gian phát triển rộng lớn, nông nghiệp không còn chỉ là những cánh đồng hay khu vườn nằm ở vùng ven. Nông thôn được kỳ vọng trở thành vành đai sinh thái, vùng cung cấp thực phẩm chất lượng cao, đồng thời là không gian xanh góp phần tạo nên diện mạo bền vững cho đô thị.

Điều đó cũng đồng nghĩa với việc cách làm nông không thể mãi đi theo lối cũ.

Muốn thu nhập tăng lên gấp 2,5 hay 3 lần, người nông dân không thể chỉ trông chờ vào việc mở rộng diện tích hay tăng sản lượng. Giá trị phải được tạo ra từ ứng dụng khoa học kỹ thuật, giảm chi phí, nâng chất lượng sản phẩm và tìm kiếm những hướng đi mới cho đầu ra.

Tuy nhiên, từ mục tiêu trên giấy đến thực tế sản xuất vẫn là một khoảng cách không nhỏ.

Ông Nguyễn Văn Của, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Bình Lợi, thẳng thắn nhìn nhận: “Chỉ tiêu thu nhập gấp 3 lần thực sự là một bài toán rất căng”.

Áp lực là có thật, nhưng theo ông Của, Bình Lợi vẫn còn những dư địa lớn để khai thác.

Địa phương hiện có khoảng 650ha mai vàng. Đây không chỉ là cây trồng mang giá trị kinh tế caomà còn là một lợi thế đặc trưng của vùng đất này. Thời gian qua, việc ứng dụng công nghệ cao vào nghề trồng mai đã được triển khai thông qua các hoạt động tập huấn.

Dù vậy, công nghệ vẫn chưa được áp dụng trên diện rộng. Hiện mới có khoảng 10 hộ nông dân sản xuất giỏi ứng dụng cảm biến IoT và hệ thống tưới tự động.

“Công nghệ giúp tiết kiệm chi phí, giảm nhân công rõ rệt cho nghề trồng mai vàng. Chúng tôi hy vọng khi giá trị cây mai tăng lên, đầu ra được mở rộng thì thu nhập của bà con cũng sẽ tăng”, ông Của chia sẻ.

Câu chuyện ở Bình Lợi cho thấy, để tăng thu nhập cho nông dân, không thể chỉ dừng ở những lớp tập huấn hay mô hình thí điểm. Công nghệ cần từng bước đi vào ruộng vườn, trở thành công cụ quen thuộc trong sản xuất.

Một tấc đất, nhiều giá trị

Nếu trước đây, đất nông nghiệp chủ yếu được tính bằng năng suất và sản lượng, thì trong cách làm mới, một khu vườn có thể tạo ra nhiều nguồn thu khác nhau.

Đó có thể là giá trị của sản phẩm. Nhưng cũng có thể là giá trị từ trải nghiệm, du lịch, văn hóa làng nghề và các dịch vụ đi kèm.

Từ suy nghĩ đó, xã Bình Lợi đang tìm cách khai thác những lợi thế sẵn có của địa phương để tạo thêm nguồn thu cho người dân.

Cùng với làng nghề mai vàng Bình Lợi, làng nhang Bình Lợi, được xã Bình Lợi định hướng kết nối với các tuyến du lịch sinh thái. Khi đó, một sản phẩm nông nghiệp hay một làng nghề truyền thống không chỉ bán cây, bán sản phẩm, mà còn có thể bán những trải nghiệm mang đậm bản sắc địa phương.

Người đến tham quan có thể tìm hiểu nghề trồng mai, ngắm những khu vườn vào mùa cây khoe sắc. Những giá trị tưởng chừng riêng lẻ, nếu được kết nối tốt, có thể trở thành một chuỗi kinh tế mới cho vùng nông thôn.

Bên cạnh cây mai, Bình Lợi cũng đang tận dụng lợi thế thổ nhưỡng để phát triển các mô hình cây ăn trái chuyên canh.

Hiện, diện tích trồng dừa xiêm, dừa lùn tại địa phương hiện khoảng 100ha. Đây được xem là một trong những hướng đi để đa dạng hóa sản xuất, kết hợp với các mô hình nông nghiệp đô thị.

Bài toán nâng thu nhập cho nông dân vì thế không đơn thuần là “trồng cây gì, nuôi con gì”. Điều quan trọng hơn là tổ chức lại cách sản xuất để mỗi đơn vị diện tích tạo ra nhiều giá trị hơn.

Mục tiêu tăng thu nhập bình quân của người dân nông thôn lên 2,5-3 lần vào năm 2030 là một thách thức lớn. Nhưng trong bối cảnh đất nông nghiệp ngày càng chịu sức ép của quá trình đô thị hóa, đây cũng có thể là động lực để nông dân thay đổi.

Từ những vườn mai ứng dụng cảm biến IoT, hệ thống tưới tự động đến ý tưởng đưa làng nghề vào các tuyến du lịch, một hướng đi mới đang dần được mở ra.

Để những con số trong kế hoạch trở thành thu nhập thực tế, người nông dân sẽ cần nhiều hơn sự cần cù vốn có. Họ cần công nghệ, vốn, thị trường, liên kết và những mô hình đủ hiệu quả để có thể nhân rộng.

Bởi trong một siêu đô thị đang không ngừng phát triển, nông nghiệp muốn đứng vững không thể chỉ làm theo cách cũ. Và khi từng tấc đất biết tạo ra nhiều giá trị hơn, mục tiêu tăng thu nhập cho nông dân mới có cơ hội trở thành hiện thực.

×