Đâu có trồng lúa, cũng chả nuôi gà, người Thủy Trầm ở Phú Thọ sống khỏe nhờ bán con gì bé tí mỗi dịp Tết?

Làng nghề nuôi cá chép đỏ Thủy Trầm tất bật vào vụ Tết

Sự tích ông Công, ông Táo cưỡi cá chép về trời vừa quen thuộc vừa thiêng liêng, gắn liền với ngày 23 tháng Chạp hàng năm (Tết ông Công, ông Táo). Đây không chỉ là một truyền thuyết dân gian, mà còn là biểu trưng cho sự nỗ lực, ý chí vươn lên, thành công trong cuộc sống và sự trân trọng nếp sống gia đình, niềm tin tâm linh của người Việt.

Cứ mỗi dịp Tết ông Công, ông Táo cận kề, làng Thủy Trầm (xã Tuy Lộc, huyện Cẩm Khê (cũ), nay là xã Tiên Lương, tỉnh Phú Thọ) lại rộn ràng bước vào mùa thu hoạch cá chép đỏ, cung cấp nguồn cá phóng sinh cho người dân khắp mọi miền đất nước.

Làng nghề nuôi cá chép đỏ Thủy Trầm từ lâu đã nổi tiếng là làng nghề nuôi cá chép đỏ lớn của cả nước, với lịch sử hình thành và phát triển hơn 60 năm. Theo lời các bậc cao niên trong làng, nghề nuôi cá chép đỏ nơi đây bắt đầu từ những năm 1960, khi người dân chỉ nuôi cá để phục vụ nhu cầu cúng lễ dịp Tết Nguyên đán. Trải qua thời gian, từ quy mô nhỏ lẻ ban đầu, nghề nuôi cá chép đỏ ngày càng phát triển, trở thành nghề truyền thống gắn bó với đời sống và sinh kế của người dân Thủy Trầm.

Ông Hà Công Vụ (ở xã Tiên Lương) cho biết: “Ngày ấy cũng chẳng nghĩ xa xôi gì, thấy cá đỏ đẹp, hợp cúng lễ thì bà con mang ra chợ bán. Không ngờ người mua thích lắm, hỏi nhiều, rồi dần dần thành Làng nghề Thủy Trầm nuôi cá chép đỏ nổi tiếng nhất nước như hiện nay".

Dẫn chúng tôi ra ao cá rộng hơn sào ruộng, ông Hà Công Vụ vừa vớt bắt một mẻ cá, vừa cười hiền: “Năm nay nhà tôi làm 2 ao nuôi, dự kiến bán hơn 4 tạ cá chép đỏ dịp Tết ông Công, ông Táo. Thương lái đã đặt mua hết rồi, chỉ chờ đến ngày là đánh bắt xuất bán".

Theo ông Vụ, nuôi cá chép đỏ không chỉ tính bằng lời lãi, mà còn là cả một quá trình “giữ nghề”. Cá giống được thả từ khoảng tháng 6 âm lịch, chăm sóc suốt nửa năm để thu hoạch. Đến lúc xuất bán, cá chất lượng phải đạt tiêu chuẩn kích cỡ to đến 3 ngón tay, bơi khỏe với thân trường cân đối, màu đỏ hoặc vàng tươi, vây xòe đều, vảy óng, có râu nhỏ hai bên mép.

“Người dân mua cá để lễ, cá nhìn xỉn màu hay bơi yếu là bị chê ngay. Ai ai cũng chọn cá để cúng dựa trên tâm niệm, cá đẹp, cá khỏe thì mới "hóa rồng lên trời", mang đến sự tái sinh, may mắn cả năm...", ông Vụ nói.

Theo lời ông Vụ, vụ cá năm nay gia đình ông được mùa, với thu nhập trên 60 triệu đồng.

Sản lượng giảm, cá chép đỏ được giá

Những năm gần đây, nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế từ nghề nuôi cá, các hộ dân cá chép đỏ Thủy Trầm đã tích cực dồn điền, đổi thửa, kiên cố hóa bờ ao, đồng thời mạnh dạn áp dụng tiến bộ khoa học – kỹ thuật theo hướng công nghiệp. Nhờ đó, năng suất, sản lượng cá chép đỏ ngày càng tăng, tạo nền tảng cho nghề nuôi phát triển ổn định.

Tổng diện tích nuôi cá chép đỏ của làng nghề Thủy Trầm khoảng 100 ha, với sản lượng khoảng 35 tấn/năm. Làng có khoảng 300 hộ tham gia nuôi cá chép đỏ, với hơn 1.000 lao động trực tiếp.

Làng cá chép đỏ Thủy Trầm trở thành điểm du lịch sinh thái hấp dẫn, thu hút du khách trong và ngoài nước. Đến với làng nghề, du khách sẽ được tham quan quy trình nuôi cá chép đỏ, tìm hiểu về nghề truyền thống của người dân địa phương, đồng thời thưởng thức những món ăn ngon được chế biến từ cá chép.

Ông Bùi Văn Chữ – Trưởng Làng nghề cá chép đỏ Thủy Trầm cho biết, không chạy theo số lượng, người nuôi cá ở Thủy Trầm đặc biệt coi trọng chất lượng. Thức ăn cho cá chủ yếu là ngô, đỗ, thóc xay, hạn chế tối đa thức ăn công nghiệp. Nước ao luôn được theo dõi kỹ, bởi chỉ cần thay đổi đột ngột, cá sẽ xuống màu, mất giá.

“Cá chép đỏ nuôi rất công phu, tỉ mỉ, đặc biệt là nguồn nước và thức ăn luôn luôn phải tuyệt đối đảm bảo sạch. Làm nghề này mà ẩu thì mất uy tín ngay", ông Chữ nhấn mạnh.

Theo ông Chữ, năm nay, thời tiết thất thường, mưa lũ giữa năm khiến nhiều ao nuôi bị ảnh hưởng, sản lượng cá chép đỏ giảm so với các năm trước. Trong khi đó, nhu cầu dịp Tết ông Công, ông Táo vẫn cao, khiến giá cá tăng, hiện giá bán dao động khoảng 150.000 đồng/kg tại ao.

Những ngày này, thương lái đã bắt đầu về làng “xem cá, chốt đơn”. Người nuôi cũng bước vào giai đoạn chăm sóc nước rút, theo dõi sát sức khỏe đàn cá, chuẩn bị bể chứa, máy oxy để cá làm quen môi trường trước khi vận chuyển đi xa.

“Cá phải khỏe, đi đường dài mới không bị sốc nước. Đó là kinh nghiệm cả mấy chục năm làm nghề bà con nuôi cá đúc kết ra đấy!”, ông Vụ cười tươi.

Từ những ao làng yên ả, cá chép đỏ Thủy Trầm theo các chuyến xe tỏa đi khắp các tỉnh, thành (Quảng Ninh, Hưng Yên, Bắc Ninh, Hà Nội, Sơn La, Tuyên Quang, Lào Cai...) góp mặt trong mâm cúng ngày 23 tháng Chạp của hàng triệu gia đình.

Song song với sản xuất, địa phương đang hướng người dân liên kết nuôi cá theo hướng ổn định, bền vững; đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật, bảo vệ môi trường và tăng cường quảng bá để thương hiệu cá chép đỏ Thủy Trầm ngày càng lan tỏa.

Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều nghề truyền thống dần mai một, thì ở Thủy Trầm, những ao cá chép đỏ vẫn rộn ràng mỗi độ cuối năm – không chỉ mang lại sinh kế ổn định cho người dân, mà còn gìn giữ nét văn hóa, niềm tin tâm linh bền bỉ chảy cùng dòng thời gian.

Năm 2011, làng nghề cá chép đỏ Thủy Trầm được UBND tỉnh Phú Thọ công nhận là làng nghề truyền thống.

Năm 2017, Hợp tác xã cá chép đỏ và dịch vụ tổng hợp nông nghiệp Thủy Trầm ra đời nhằm hỗ trợ người dân trong sản xuất, kinh doanh.

Năm 2018, sản phẩm "Cá chép đỏ Thủy Trầm" được Cục Sở hữu trí tuệ chứng nhận nhãn hiệu hàng hóa tập thể, mở ra hướng đi mới trong việc đẩy mạnh sản xuất, kết nối tiêu thụ, đưa cá chép đỏ Thủy Trầm vươn xa trên thị trường.

×