Đầu tư cho thanh niên là vun đắp tương lai đất nước (bài cuối)

"Ở đâu cũng cần dấu ấn sáng tạo của thanh niên"

Phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII cho thấy, đây không chỉ là một lời hiệu triệu đối với tuổi trẻ mà còn thể hiện tư duy chiến lược về phát triển nguồn nhân lực quốc gia trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Trong bối cảnh khoa học - công nghệ phát triển nhanh chóng, giá trị của mỗi cá nhân không còn được quyết định chủ yếu bởi bằng cấp mà bởi năng lực học tập liên tục và khả năng thích ứng với sự thay đổi. Vì vậy, xây dựng văn hóa học tập suốt đời không chỉ là yêu cầu đối với từng cá nhân mà còn là nền tảng để hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế và bảo đảm sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Vượt khó vươn lên từ bản làng Văng Môn của người Ơ Đu, xã Nga My - xã miền núi đặc biệt khó khăn của tỉnh Nghệ An, chị Lo Thị Bảo Vy (giáo viên Trường Tiểu học Quỳnh Lập A) trở thành nữ đại biểu Quốc hội trẻ nhất khóa XVI khi mới bước sang tuổi 24.

Trao đổi với PV Dân Việt, chị Vy bày tỏ, dưới chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, thanh niên Việt Nam được định vị là lực lượng nòng cốt, vừa là chủ nhân tương lai vừa là động lực phát triển trực tiếp của đất nước trong kỷ nguyên Cách mạng công nghiệp 4.0 và hội nhập quốc tế.

Để gánh vác trách nhiệm này, thế hệ trẻ cần coi học tập suốt đời là thói quen để không tụt hậu, đồng thời tiên phong làm chủ khoa học, công nghệ số (AI, công nghệ xanh,…) nhằm tạo ra các giải pháp đột phá nâng cao năng lực trên mọi lĩnh vực từ kinh tế đến quản lý xã hội. Đặc biệt, trong quá trình hội nhập, thanh niên phải mang bản lĩnh và tri thức để tự tin cạnh tranh trên trường quốc tế nhưng vẫn giữ vững độc lập và bản sắc văn hóa dân tộc.

“Trong kỷ nguyên mới, thanh niên Việt Nam là chủ thể trực tiếp quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia thông qua việc làm chủ và chuyển hóa các nguồn lực chiến lược. Thế hệ trẻ lấy tri thức làm nền tảng qua việc học tập suốt đời, sử dụng công nghệ và dữ liệu làm công cụ cốt lõi để phát triển kinh tế số và dùng đổi mới sáng tạo làm động lực tạo ra các giải pháp đột phá. Sự phát triển này được định hướng bền vững bằng chất lượng con người giàu đạo đức, bản lĩnh, giúp thanh niên tự tin hội nhập quốc tế, tiếp thu tinh hoa nhân loại và đưa giá trị Việt Nam sánh vai cùng các cường quốc năm châu”, Đại biểu Quốc hội Lo Thị Bảo Vy nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, theo nữ Đại biểu Quốc hội, để thực hiện chỉ đạo chiến lược của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, mỗi thanh niên cần chủ động thực hiện bốn nhiệm vụ trọng tâm gồm coi học tập suốt đời là thói quen để không tụt hậu; Tiên phong làm chủ khoa học công nghệ để xây dựng kinh tế số; Phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo để dẫn dắt chuyển đổi số toàn diện; Chủ động hội nhập quốc tế bằng tư duy toàn cầu nhưng luôn giữ vững bản sắc văn hóa dân tộc.

Là người con của bản Văng Môn, xã Nga My nơi đồng bào Ơ Đu sinh sống tập trung với khoảng 700 nhân khẩu - một trong những cộng đồng thiểu số ít người nhất Việt Nam, Đại biểu Quốc hội Lo Thị Bảo Vy bày tỏ, việc triển khai chính sách cần đặc biệt chú trọng đến giữ gìn ngôn ngữ Ơ Đu vốn đang đứng trước nguy cơ mai một. Tạo cơ hội học tập và khởi nghiệp để thanh niên Ơ Đu không bị tụt hậu trong phát triển kinh tế – xã hội. Đào tạo cán bộ trẻ người Ơ Đu nhằm có đại diện trong hệ thống chính trị, quản lý địa phương.

“Để thực hiện tốt các điều trên, theo tôi cần thực hiện và cụ thể hóa các chính sách như sau: Một là tiếp tục thực hiện hiệu quả chính sách ưu tiên học tập và việc làm cho thanh niên dân tộc thiểu số, được hỗ trợ tiếp cận giáo dục, đào tạo nghề, khởi nghiệp, và ưu tiên tuyển dụng trong doanh nghiệp, tổ chức.

Hai là, thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội, chính sách khuyến khích chăm sóc y tế, phát triển thể dục thể thao vùng dân tộc. Ba là, tiếp tục duy trì, bảo tồn di sản, nét văn hóa dân tộc, có chính sách cụ thể để hỗ trợ giữ gìn tiếng nói, chữ viết, phong tục tốt đẹp; đồng thời xóa bỏ hủ tục lạc hậu. Bốn là, tạo điều kiện phát triển cán bộ trẻ, ưu tiên đào tạo, bồi dưỡng và đưa vào quy hoạch cán bộ, công chức, viên chức là thanh niên dân tộc thiểu số”, chị Vy chia sẻ.

Trao đổi với PV Dân Việt, Đại biểu Quốc hội, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, trong cuộc sống hiện đại, thanh niên có vai trò không thể thay thế đối với sự phát triển đất nước. Nếu nhìn đất nước như một cơ thể sống, thanh niên chính là phần năng lượng trẻ trung nhất, linh hoạt nhất, dám thử nghiệm nhất và có khả năng mở đường mạnh mẽ nhất. Thanh niên không chỉ là người thụ hưởng thành quả phát triển, mà phải là người trực tiếp tham gia tạo ra thành quả phát triển.

Vai trò ấy thể hiện trước hết ở năng lực đổi mới. Người trẻ thường ít bị ràng buộc bởi thói quen cũ, dễ tiếp cận công nghệ mới, dám đặt câu hỏi, dám nghĩ khác và dám làm khác. Đó là điều rất quý trong một giai đoạn đất nước cần những mô hình phát triển mới, những phương thức quản trị mới, những sản phẩm mới, những ngành nghề mới, những năng lực cạnh tranh mới. Từ trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học, năng lượng sạch, kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn đến công nghiệp văn hóa, truyền thông số, du lịch thông minh, nông nghiệp công nghệ cao, ở đâu cũng cần dấu ấn sáng tạo của thanh niên.

“Tuy nhiên, vai trò của thanh niên không chỉ nằm ở công nghệ. Thanh niên còn là lực lượng làm mới đời sống xã hội, làm mới văn hóa cộng đồng, lan tỏa lối sống tích cực, tinh thần tình nguyện, trách nhiệm công dân và niềm tin vào tương lai. Một nhóm thanh niên giúp người dân ở cơ sở sử dụng dịch vụ công trực tuyến; một bạn trẻ khởi nghiệp từ nông sản quê hương; một nhà khoa học trẻ nghiên cứu giải pháp cho y tế, môi trường, giáo dục; một nghệ sĩ trẻ đưa chất liệu văn hóa Việt Nam vào sản phẩm sáng tạo; một đoàn viên tham gia gìn giữ an ninh trật tự, bảo vệ môi trường, hỗ trợ người yếu thế - tất cả đều đang góp phần phát triển đất nước theo những cách rất cụ thể.

Tôi rất tâm đắc với yêu cầu phải giúp thanh niên “biến ước mơ thành năng lực, biến năng lực thành sản phẩm, biến sản phẩm thành giá trị cho đất nước”. Đây là một chuỗi rất quan trọng. Ước mơ nếu không được nuôi dưỡng bằng học tập và rèn luyện sẽ chỉ là cảm xúc đẹp. Năng lực nếu không được đặt vào môi trường thực tiễn sẽ khó trở thành sản phẩm. Sản phẩm nếu không gắn với nhu cầu xã hội, với thị trường, với cộng đồng, với lợi ích quốc gia thì khó trở thành giá trị bền vững. Vì vậy, nhiệm vụ của Đoàn và của các thiết chế giáo dục, khoa học, văn hóa, doanh nghiệp là tạo hệ sinh thái để người trẻ đi hết chuỗi đó”, ông Sơn nhấn mạnh.

Đồng thời, theo ông Sơn, Đoàn cần trở thành một “bệ phóng” cho thanh niên, chứ không chỉ là nơi tổ chức phong trào. Bệ phóng ấy phải kết nối người trẻ với nhà trường, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, chuyên gia, thị trường và trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu như đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã chỉ đạo. Khi có mạng lưới tốt, một ý tưởng nhỏ có thể gặp được người hướng dẫn tốt, một sáng kiến có thể tìm được nguồn lực, một dự án khởi nghiệp có thể tìm được thị trường, một tài năng trẻ có thể tìm được không gian phát triển. Đó chính là cách biến tiềm năng thanh niên thành nguồn lực phát triển đất nước.

Tổ chức Đoàn đồng hành cùng thanh niên

Anh Bùi Quang Huy, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cho biết, đồng hành cùng thanh niên luôn là một trong những nhiệm vụ xuyên suốt của tổ chức Đoàn. Kế thừa những kết quả đạt được từ các nhiệm kỳ trước, nhiệm kỳ mới sẽ triển khai chương trình đồng hành với thanh niên theo hướng toàn diện hơn, tập trung hỗ trợ thanh niên phát triển cả về tri thức, kỹ năng, bản lĩnh và cơ hội cống hiến, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.

"Chúng ta sẽ tập trung vào các lĩnh vực như học tập, rèn luyện, lập nghiệp, khởi nghiệp, tiếp cận công nghệ để thanh niên được trang bị đầy đủ kỹ năng, đồng thời thông qua các phong trào của Đoàn giúp thanh niên tiếp cận hiệu quả hơn với thị trường lao động và yêu cầu ngày càng cao của nguồn nhân lực trẻ", anh Bùi Quang Huy cho biết.

Bên cạnh đồng hành, công tác giáo dục tiếp tục được xác định là nhiệm vụ cốt lõi của tổ chức Đoàn. Theo Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn, trong bối cảnh mới, công tác giáo dục cần đổi mới mạnh mẽ cả nội dung lẫn phương thức triển khai để vừa đáp ứng yêu cầu của Đảng, Nhà nước, vừa phù hợp với tâm lý, nhu cầu và sở thích của từng nhóm thanh niên.

Một nội dung khác nhận được nhiều sự quan tâm là việc phát huy nguồn lực thanh niên Việt Nam ở nước ngoài. Theo anh Bùi Quang Huy, với sự phát triển của khoa học - công nghệ và chuyển đổi số, khoảng cách địa lý giữa thanh niên trong và ngoài nước ngày càng được thu hẹp.

"Thanh niên trong và ngoài nước có thể kết nối, sinh hoạt, nghiên cứu cùng nhau thông qua các diễn đàn, các nhóm nghiên cứu. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động kết nối để tạo điều kiện tốt nhất cho thanh niên Việt Nam trên toàn thế giới cùng đóng góp cho sự phát triển của đất nước", anh Huy khẳng định.

Đối với phong trào tình nguyện - một trong những dấu ấn nổi bật của tuổi trẻ Việt Nam trong nhiều năm qua, Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn cho biết, mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm ba giá trị cốt lõi: "được người, được việc, được tổ chức". Theo đó, người tham gia tình nguyện được rèn luyện, trưởng thành; địa phương, cộng đồng được thụ hưởng các công trình, phần việc của thanh niên; còn tổ chức Đoàn có điều kiện phát hiện, bồi dưỡng những nhân tố ưu tú để giới thiệu cho Đảng.

Sứ mệnh lịch sử của thanh niên trong kỷ nguyên mới

Trao đổi với PV Dân Việt, bà Nguyễn Thị Việt Nga, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng cho rằng, để góp phần phát triển đất nước trong giai đoạn mới, trước hết thanh niên cần xác định rõ trách nhiệm công dân và lý tưởng sống của mình. Mỗi thời đại đều có một yêu cầu lịch sử riêng. Nếu các thế hệ cha anh đã cống hiến tuổi trẻ cho độc lập, thống nhất đất nước, thì thế hệ thanh niên hôm nay phải cống hiến trí tuệ, bản lĩnh, sức sáng tạo cho mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, hùng cường, thịnh vượng.

Theo bà Nga, trước hết, thanh niên cần học tập nghiêm túc và học tập suốt đời. Học không chỉ để có bằng cấp, mà để có năng lực thật; không chỉ học kiến thức chuyên môn, mà còn học kỹ năng sống, kỹ năng nghề nghiệp, năng lực số, ngoại ngữ, tư duy phản biện, tư duy sáng tạo và đạo đức nghề nghiệp. Trong kỷ nguyên mới, người trẻ không thể bằng lòng với những gì đã biết. Mỗi thanh niên phải có ý thức tự đào tạo, tự nâng cấp bản thân mỗi ngày.

Thứ hai, thanh niên phải rèn luyện bản lĩnh chính trị, đạo đức, nhân cách và trách nhiệm xã hội. Tri thức rất quan trọng, nhưng tri thức phải đi cùng nhân cách. Công nghệ rất cần thiết, nhưng công nghệ phải được sử dụng vì con người, vì cộng đồng, vì sự phát triển lành mạnh của xã hội. Thanh niên cần biết phân biệt đúng - sai, thật - giả, tiến bộ - lệch lạc; biết ứng xử có trách nhiệm trên không gian mạng; biết phản bác thông tin xấu độc bằng hiểu biết, lý lẽ và thái độ văn minh.

Thứ ba, thanh niên cần mạnh dạn đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Đất nước muốn bứt phá thì rất cần tinh thần khai phá của người trẻ. Sáng tạo có thể bắt đầu từ những việc rất cụ thể: cải tiến quy trình làm việc, ứng dụng công nghệ trong sản xuất, xây dựng mô hình kinh doanh mới, tham gia nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp, phát triển sản phẩm số, giải quyết những vấn đề của địa phương, của cộng đồng bằng cách làm mới. Không nên nghĩ đổi mới sáng tạo là điều gì quá xa vời. Một ý tưởng tốt, một giải pháp thiết thực, một hành động tử tế được nhân rộng cũng có thể tạo ra giá trị xã hội rất lớn.

Thứ tư, thanh niên phải chủ động tham gia chuyển đổi số. Mỗi người trẻ cần trở thành một công dân số có trách nhiệm, biết sử dụng công nghệ để học tập, lao động, sáng tạo, kinh doanh, tham gia quản trị xã hội và phục vụ nhân dân. Thanh niên ở nông thôn có thể ứng dụng công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, thương mại điện tử, quảng bá sản phẩm địa phương. Thanh niên trong doanh nghiệp có thể góp phần nâng cao năng suất lao động, tối ưu hóa quy trình sản xuất, quản trị. Thanh niên trong khu vực công có thể góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, gần dân, phục vụ nhân dân tốt hơn.

Thứ năm, thanh niên cần nuôi dưỡng khát vọng cống hiến cho đất nước. Khát vọng ấy không nhất thiết phải thể hiện bằng những điều lớn lao ngay lập tức, mà bắt đầu từ việc sống có ích, làm tốt công việc của mình, tuân thủ pháp luật, có trách nhiệm với gia đình, cộng đồng, xã hội; biết đặt lợi ích chung trong mỗi lựa chọn cá nhân.

“Một đất nước hùng cường không thể được xây dựng chỉ bằng khẩu hiệu, mà bằng lao động bền bỉ, sáng tạo, kỷ luật và trách nhiệm của từng con người, trong đó thanh niên là lực lượng đặc biệt quan trọng.

Tôi cũng cho rằng tổ chức Đoàn Thanh niên cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động để thật sự là môi trường rèn luyện, dẫn dắt và hỗ trợ thanh niên. Đoàn phải đến gần hơn với nhu cầu thật của thanh niên: học nghề, lập nghiệp, khởi nghiệp, nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số, hội nhập, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của thanh niên. Các phong trào thanh niên cần thiết thực hơn, có sản phẩm cụ thể hơn, gắn với nhiệm vụ phát triển của từng địa phương, từng ngành, từng lĩnh vực”, bà Nga góp ý.

Bên cạnh đó, theo bà Nga, từ phía Nhà nước, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách phát triển thanh niên, tạo điều kiện để thanh niên được tiếp cận giáo dục chất lượng, việc làm bền vững, môi trường sáng tạo, nguồn vốn khởi nghiệp, hạ tầng số và cơ hội tham gia vào quá trình hoạch định, thực thi chính sách. Chúng ta cần tin tưởng, giao việc, tạo cơ hội và cũng đặt ra yêu cầu cao đối với thanh niên.

“Chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là lời nhắc nhở, đồng thời là sự gửi gắm niềm tin rất lớn đối với thế hệ trẻ. Thanh niên Việt Nam hôm nay cần biến niềm tin ấy thành hành động cụ thể; biến khát vọng thành năng lực; biến tri thức, bản lĩnh và sáng tạo thành những đóng góp thiết thực cho đất nước. Khi thanh niên biết học tập suốt đời, làm chủ công nghệ, dấn thân đổi mới sáng tạo và phụng sự Tổ quốc bằng trách nhiệm công dân, chúng ta có cơ sở vững chắc để tin tưởng vào tương lai phát triển mạnh mẽ của Việt Nam”, bà Nga nói thêm.

Nhìn từ những ý kiến của cán bộ Đoàn các cấp có thể thấy, kỳ vọng mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi gắm tại Đại hội không chỉ là lời động viên mà còn là sự trao gửi sứ mệnh đối với thế hệ trẻ. Đó là sứ mệnh tiên phong trong đổi mới sáng tạo, làm chủ khoa học - công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số và góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.

Để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước hùng cường trong kỷ nguyên mới, thanh niên không chỉ cần nhiệt huyết và tinh thần cống hiến mà còn phải không ngừng học tập, nâng cao tri thức, kỹ năng và bản lĩnh. Khi tổ chức Đoàn tiếp tục đổi mới, khi các phong trào ngày càng bám sát thực tiễn và khi mỗi người trẻ đều ý thức được trách nhiệm của mình, niềm tin mà Đảng đặt vào thế hệ trẻ sẽ được chuyển hóa thành những hành động cụ thể, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong những thập niên tới.

×