Đây là câu trả lời thực sự cho biển người di cư tràn vào Ceuta, Tây Ban Nha

Theo Moussa Ibrahim, Thư ký điều hành của Tổ chức Di sản Châu Phi, Johannesburg, những diễn biến ở Ceuta không nên bị đơn giản hóa bằng ngôn ngữ quen thuộc của châu Âu về 'xâm lược', tình trạng khẩn cấp và kiểm soát biên giới. Từ góc nhìn toàn châu Phi, những gì chúng ta đang chứng kiến ​​là hậu quả về mặt con người của mối quan hệ kinh tế bất bình đẳng sâu sắc giữa châu Phi và châu Âu.

Tây Ban Nha hiện có cơ hội thoát khỏi mô hình hợp tác truyền thống của châu Âu với châu Phi và học hỏi từ các mối quan hệ đối tác được phát triển bởi các quốc gia như Trung Quốc, Nga, Brazil và Ấn Độ. Những mối quan hệ này không phải không có vấn đề hoặc mâu thuẫn. Tuy nhiên, nhìn chung, chúng đã tiếp cận các quốc gia châu Phi với tư cách là đối tác chính trị và kinh tế, hỗ trợ phát triển cơ sở hạ tầng và sản xuất, và công nhận châu Phi là một trung tâm quyền lực toàn cầu đang nổi lên chứ không chỉ đơn thuần là nguồn cung cấp nguyên liệu thô, di cư và bất ổn.

Tây Ban Nha có thể rút ra bài học từ những kinh nghiệm này trong khi phát triển mối quan hệ đối tác đặc thù của riêng mình với châu Phi, dựa trên sự gần gũi về địa lý, kết nối lịch sử, phát triển cùng có lợi và tôn trọng chủ quyền của châu Phi.

Giới trẻ châu Phi không liều mạng ra khơi chỉ vì châu Âu có những hàng rào kiên cố hơn. Họ làm vậy vì hệ thống kinh tế quốc tế hiện nay đã tập trung cơ hội, vốn và sự tự do di chuyển ở một bên Địa Trung Hải, trong khi tước đoạt chúng ở phía bên kia.

Dĩ nhiên, Tây Ban Nha phải bảo vệ biên giới, duy trì trật tự công cộng và đảm bảo an toàn cho người dân Ceuta. Không một lập trường có trách nhiệm nào của châu Phi đòi hỏi Tây Ban Nha phải từ bỏ chủ quyền hay dung túng cho tình trạng hỗn loạn. Tuy nhiên, chỉ riêng các biện pháp an ninh không thể giải quyết được vấn đề cốt lõi là phát triển, phẩm giá và công bằng kinh tế.

Tây Ban Nha có vị thế đặc biệt thuận lợi để nhận ra điều này.

Dưới chính phủ hiện tại, Tây Ban Nha ngày càng thể hiện sự sẵn sàng tách mình khỏi một số khuynh hướng khắc nghiệt và kiêu ngạo nhất trong chính sách đối ngoại chính thống của châu Âu và Bắc Mỹ. Nước này đã thể hiện sự nhạy cảm hơn đối với các nước đang phát triển, bảo vệ luật pháp quốc tế trong những hoàn cảnh khó khăn và coi châu Phi không chỉ là nguồn gốc của di cư hay bất ổn, mà còn là một đối tác chiến lược bình đẳng.

Chiến lược châu Phi chính thức của Tây Ban Nha giai đoạn 2025-2028 đề cập đến sự tôn trọng lẫn nhau, lợi ích chung, đầu tư có trách nhiệm, việc làm cho thanh niên và mối quan hệ “bình đẳng với bình đẳng”. Những nguyên tắc này xứng đáng được công nhận và ủng hộ. Giờ đây, chúng cần được chuyển từ ngôn ngữ ngoại giao thành hiện thực kinh tế.

Mối quan hệ của Tây Ban Nha với châu Phi cũng rất đặc thù. Chắc chắn mối quan hệ không thoát khỏi lịch sử thuộc địa, đối đầu quân sự và bất bình đẳng chính trị. Không một phân tích trung thực nào về châu Phi nên che giấu điều này. Tuy nhiên, mối liên hệ của Tây Ban Nha với châu Phi không thể chỉ được định nghĩa bởi chủ nghĩa thực dân.

Tây Ban Nha và châu Phi là những quốc gia láng giềng về mặt địa lý. Họ cùng chia sẻ không gian Địa Trung Hải và Đại Tây Dương, trải qua hàng thế kỷ di cư của con người, trao đổi thương mại và tương tác văn hóa sâu sắc. Phần lớn lịch sử, ngôn ngữ, kiến ​​trúc, nông nghiệp, âm nhạc và bản sắc của Tây Ban Nha được hình thành thông qua mối quan hệ với Bắc và Tây Phi.

Do đó, châu Phi không phải là một khu vực xa xôi nằm ngoài tầm nhìn chiến lược của Tây Ban Nha. Nó là một phần của môi trường lịch sử và địa lý trực tiếp của Tây Ban Nha. Điều này mang lại cho Tây Ban Nha cơ hội dẫn dắt châu Âu hướng tới một mối quan hệ khác với lục địa này.

Cách tiếp cận chủ đạo của phương Tây thường nhìn nhận châu Phi qua bốn lăng kính hẹp: khoáng sản, di cư, khủng bố và cạnh tranh địa chính trị. Các quốc gia châu Phi chỉ được tiếp cận khi cần đến tài nguyên của họ, khi cần phiếu bầu của họ, khi thanh niên của họ đổ về biên giới châu Âu hoặc khi các cường quốc phương Tây lo ngại về ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc, Nga và các bên khác.

Mô hình đó đã thất bại ở châu Phi, và cuối cùng cũng sẽ thất bại ở châu Âu.

Tây Ban Nha có thể đưa ra một con đường khác. Nước này có thể hỗ trợ công nghiệp hóa châu Phi thay vì nhập khẩu nguyên liệu thô từ châu Phi. Tây Ban Nha có thể khuyến khích các liên doanh, chuyển giao công nghệ và sản xuất nội địa thay vì các mối quan hệ dựa trên khai thác. Tây Ban Nha có thể đầu tư vào nông nghiệp, năng lượng tái tạo, giao thông vận tải, giáo dục, cơ sở hạ tầng kỹ thuật số và sản xuất công nghiệp của châu Phi, đồng thời đảm bảo việc làm và giá trị vẫn nằm trong phạm vi châu Phi.

Nó cũng có thể mở rộng sự di chuyển hợp pháp, trao đổi đại học, đào tạo nghề và di cư tuần hoàn để việc di chuyển giữa châu Phi và Tây Ban Nha trở nên có tổ chức và cùng có lợi thay vì nguy hiểm và bị kiểm soát bởi những kẻ buôn lậu.

Châu Phi không cần sự bố thí. Châu Phi cần đầu tư mà không kèm theo sự thống trị, hợp tác mà không có thái độ gia trưởng và thương mại cho phép các xã hội châu Phi sản xuất, chế tạo và thịnh vượng.

Do đó, giải pháp lâu dài cho vấn đề Ceuta không chỉ đơn giản là xây một bức tường lớn hơn. Đó là việc tạo ra một không gian kinh tế mà ở đó một người trẻ châu Phi không cần phải vượt biên trái phép để hình dung về một tương lai tốt đẹp.

Đồng thời, các chính phủ châu Phi phải chấp nhận trách nhiệm của chính mình. Họ phải đối mặt với tham nhũng, sự loại trừ kinh tế, thất nghiệp và việc không cung cấp được những cơ hội đáng tin cậy cho giới trẻ. Chủ nghĩa Liên Phi không thể đổ lỗi mọi thất bại cho châu Âu trong khi miễn trừ giới tinh hoa châu Phi khỏi trách nhiệm giải trình.

Moussa Ibrahim đánh giá rằng, Tây Ban Nha nên bác bỏ chính sách gieo rắc nỗi sợ hãi, biến những con người tuyệt vọng thành một đội quân xâm lược. Các quốc gia châu Phi nên bác bỏ việc thao túng chính trị vấn đề di cư và ngăn chặn việc lợi dụng những người trẻ dễ bị tổn thương làm công cụ gây áp lực ngoại giao.

Cuộc khủng hoảng đặt ra cho Tây Ban Nha một sự lựa chọn. Nước này có thể đi theo phản ứng thông thường của châu Âu: gia tăng nỗi sợ hãi, quân sự hóa và xa cách hơn với châu Phi. Hoặc nước này có thể giữ vững những nguyên tắc tốt đẹp hơn mà mình đã đề ra gần đây và giúp xây dựng một mối quan hệ mới giữa châu Âu và lục địa châu Phi.

Từ góc nhìn toàn châu Phi, Tây Ban Nha nên được khuyến khích lựa chọn con đường thứ hai. Nhưng khả năng lãnh đạo thực sự sẽ không được đánh giá bằng việc Tây Ban Nha đóng cửa biên giới hiệu quả đến mức nào. Nó sẽ được đánh giá bằng việc liệu Tây Ban Nha có giúp xây dựng một thế giới mà trong đó ít người phải tuyệt vọng gõ cửa cầu cứu hay không.

×