ĐBQH, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam đề nghị bồi thường khi chậm thực hiện công vụ gây thiệt hại

Chiều 4/8, thảo luận tại tổ về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, đại biểu Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội) đề nghị hoàn thiện nguyên tắc xác định thiệt hại đối với tài sản sinh học, dữ liệu, vật liệu và kết quả nghiên cứu khoa học.

Chậm một quyết định hành chính có thể làm mất cả mùa vụ nghiên cứu

Đại biểu Nguyễn Thị Lan đồng tình với dự thảo sửa đổi Điều 22 theo hướng xác định thiệt hại được bồi thường là thiệt hại thực tế, tính bằng đồng Việt Nam tại thời điểm thụ lý hồ sơ hoặc khi Tòa án xác định thiệt hại. Tuy nhiên, bà cho rằng cách tiếp cận hiện nay vẫn chủ yếu dựa trên giá trị vật chất thông thường, chưa phản ánh đầy đủ giá trị của nhiều loại tài sản đặc thù.

Theo đại biểu, trong thực tiễn nông nghiệp, giáo dục và khoa học công nghệ, có những loại tài sản đặc thù mà nếu chỉ căn cứ vào giá mua, giá trị vật chất hiện hữu hoặc giá thị trường tại một thời điểm thì không phản ánh đúng thiệt hại thực tế.

Nữ đại biểu lấy ví dụ, một cây giống đầu dòng nếu tính như một cây thông thường thì giá trị không lớn. Nhưng để chọn tạo, khảo nghiệm, đánh giá, công nhận và duy trì được cây đó có thể mất nhiều năm. Một đàn giống hạt nhân nếu bị tiêu hủy trái pháp luật không chỉ làm mất số vật nuôi hiện có, mà còn làm mất nguồn vật liệu giống và gián đoạn cả chương trình chọn tạo giống.

Trong nghiên cứu khoa học cũng vậy, một mẫu vật, một chủng vi sinh vật hoặc một thí nghiệm đồng ruộng có thể được hình thành qua nhiều vụ sản xuất. “Nếu một quyết định hành chính trái pháp luật làm gián đoạn thí nghiệm đúng thời điểm mùa vụ thì có thể phải chờ thêm một năm mới thực hiện lại được. Khi đó, thiệt hại không chỉ là giá trị vật chất của mẫu vật, mà còn là chi phí tái tạo, thời gian bị mất và phần kết quả nghiên cứu không thể phục hồi ngay”, đại biểu Nguyễn Thị Lan nói.

Đề xuất bồi thường khi chậm công vụ gây mất cơ hội kinh doanh, nghiên cứu

Đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc xác định thiệt hại đối với các tài sản đặc thù phải xem xét chi phí tạo lập, tái tạo, thời gian phục hồi, chu kỳ sinh trưởng hoặc nghiên cứu, mức độ suy giảm công năng và phần thu nhập thực tế bị mất có đủ căn cứ chứng minh. Luật chỉ quy định nguyên tắc, còn Chính phủ hướng dẫn phương pháp định giá và cơ chế giám định chuyên ngành.

Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam cũng đề nghị tiếp tục rà soát, mở rộng trách nhiệm bồi thường đối với trường hợp không thực hiện hoặc chậm thực hiện công vụ trái pháp luật.

Theo bà, dự thảo đã bổ sung quy định Nhà nước phải bồi thường khi cơ quan có thẩm quyền không áp dụng hoặc áp dụng không đúng, không kịp thời biện pháp bảo vệ người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của họ.

"Quy định này cho thấy thiệt hại không chỉ phát sinh từ một quyết định sai hoặc một hành vi đã thực hiện, mà còn có thể phát sinh từ việc không thực hiện hoặc chậm thực hiện trách nhiệm công vụ", đại biểu Lan nói và cho rằng "đây là điểm rất tiến bộ, tuy nhiên trong thực tế, còn rất nhiều những trường hợp tương tự như vậy mà cần phải rà soát để đảm bảo luật bao phủ toàn diện.

Nữ đại biểu dẫn chứng, thực có những hoạt động phụ thuộc rất chặt vào thời gian, với nông sản tươi sống, việc giải quyết thủ tục đúng hạn có thể quyết định chất lượng hàng hóa và khả năng thực hiện hợp đồng.

Ví dụ, một doanh nghiệp đã nộp đầy đủ hồ sơ kiểm dịch hoặc kiểm tra chuyên ngành nhưng cơ quan có thẩm quyền chậm xử lý quá thời hạn pháp luật mà không có lý do chính đáng, làm lô rau quả bị hư hỏng hoặc không kịp xuất khẩu. Thiệt hại trong trường hợp này không phát sinh từ một quyết định hành chính sai, mà phát sinh từ việc không thực hiện công vụ đúng thời hạn.

Tương tự, việc chậm giải quyết trái pháp luật đối với hồ sơ bảo hộ giống cây trồng, sáng chế hoặc xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với kết quả nghiên cứu có thể làm mất cơ hội chuyển giao công nghệ hoặc thương mại hóa sản phẩm.

Từ thực tiễn trên, đại biểu Nguyễn Thị Lan đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, bổ sung những trường hợp không thực hiện hoặc chậm thực hiện công vụ trái pháp luật mà trực tiếp gây thiệt hại lớn, thiệt hại không thể khắc phục hoặc làm mất cơ hội thực tế đã được xác lập.

Bên cạnh đó, bà Nguyễn Thị Lan cũng tán thành ý kiến của cơ quan thẩm tra về năng lực giải quyết bồi thường của chính quyền cấp xã. Với các vụ việc phức tạp, liên quan nhiều người, nhiều lĩnh vực hoặc cần giám định chuyên sâu, cần có cơ chế chuyển thẩm quyền cho cơ quan cấp tỉnh giải quyết, bảo đảm phân quyền đi đôi với năng lực, nguồn lực và trách nhiệm thực hiện.

×