ĐBQH Vương Thị Hương, Phó Chủ tịch xã Pà Vầy Sủ: Cân nhắc quy định “định hướng dư luận” với cơ quan báo chí

Chiều 9/8, thảo luận tại hội trường về dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật, đại biểu Vương Thị Hương (Đoàn ĐBQH tỉnh Tuyên Quang), Phó Chủ tịch UBND xã Pà Vầy Sủ, cho rằng một số phương án tiếp thu, giải trình của cơ quan soạn thảo cần tiếp tục được đánh giá kỹ về tính hợp hiến, thống nhất và khả thi.

Nên khuyến khích hoặc đặt hàng việc phổ biến pháp luật cho cộng đồng

Về quản lý nhà nước tại Điều 6, đại biểu Vương Thị Hương bày tỏ không đồng tình với việc tiếp tục giao Chính phủ quy định toàn bộ nội dung về thẩm quyền quản lý nhà nước vì chưa bảo đảm các nguyên tắc phân định thẩm quyền trong hệ thống pháp luật.

Theo bà, khoản 1 Điều 6 mới chỉ xác định nguyên tắc Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước, nhưng chưa quy định cơ quan đầu mối, trách nhiệm của các bộ và chính quyền địa phương. Nếu giữ cách thiết kế này, nghị định sẽ phải tự xác lập toàn bộ hệ thống thẩm quyền, thay vì chỉ quy định chi tiết luật.

Đại biểu dẫn Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, theo đó nghị định chỉ được cụ thể hóa những nội dung đã được luật giao; đồng thời Luật Tổ chức chính quyền địa phương yêu cầu việc phân quyền phải được thể hiện trong luật, xác định rõ chủ thể, nội dung và phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn.

“Do đó trách nhiệm cơ bản của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp xã phải được quy định ngay trong luật, không nên giao nghị định xác lập”, đại biểu Hương nói và nhấn mạnh: “Luật xác lập thẩm quyền và trách nhiệm, nghị định quy định cách thức tổ chức thực hiện”.

Từ đó, đại biểu đề nghị quy định ngay trong Điều 6 các nội dung quản lý nhà nước mang tính khái quát, ổn định; Chính phủ chỉ quy định cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu, kiểm tra, đánh giá và các biện pháp tổ chức thi hành.

Theo đại biểu, trách nhiệm phổ biến cho nhân dân không giới hạn phạm vi đối tượng và kinh phí có thể biến trách nhiệm xã hội thành nghĩa vụ cung cấp dịch vụ miễn phí. Đồng thời, nếu như áp dụng khoản 6 điều 9 hành vi bị nghiêm cấm còn có thể dẫn đến xử lý khi không thực hiện đầy đủ trách nhiệm.

Bà đề nghị chỉ bắt buộc các tổ chức này giải thích, cung cấp thông tin liên quan trực tiếp đến dịch vụ và khách hàng. Việc tham gia phổ biến pháp luật cho cộng đồng nên được khuyến khích hoặc thực hiện theo cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng.

Không để quy định pháp luật can thiệp vào kế hoạch nội dung của báo chí

Đáng chú ý, đại biểu Vương Thị Hương đề nghị sửa các quy định liên quan đến trách nhiệm của cơ quan báo chí.

Cụ thể, tại khoản 1 Điều 12, dự thảo quy định cơ quan báo chí phải bố trí nội dung pháp luật ở các vị trí dễ tiếp cận hoặc phát vào khung giờ thu hút đông đảo khán giả.

Đại biểu cho rằng việc nâng cao khả năng tiếp cận thông tin pháp luật là cần thiết nhưng quy định khung giờ thu hút đông đảo khán giả không có tiêu chí xác định về thời điểm, tần suất, thời lượng, đồng thời can thiệp trực tiếp vào kế hoạch nội dung của cơ quan báo chí.

“Nếu đây là nhiệm vụ bắt buộc thì cần phải gắn với cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng và bảo đảm kinh phí”, bà Hương nói.

Đặc biệt, đại biểu Vương Thị Hương cho rằng cụm từ “định hướng dư luận” tại khoản 3 Điều 29 có phạm vi quá rộng, trong truyền thông chính sách có thể dẫn đến nhầm lẫn giữa ý kiến góp ý, phản biện hợp pháp với thông tin sai lệch cần phản bác.

Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo sửa khoản 1 Điều 12 theo hướng: “cơ quan báo chí bố trí vị trí, thời lượng phù hợp với tôn chỉ, mục đích, đối tượng phục vụ và nhiệm vụ được giao, đặt hàng”.

Đồng thời, sửa khoản 3 Điều 29 quy định cơ quan báo chí có trách nhiệm cung cấp, kiểm chứng, đính chính thông tin về chính sách, pháp luật, kịp thời phản bác thông tin sai lệch, xuyên tạc trên cơ sở nguồn thông tin chính thức đã được xác minh, bảo đảm quyền góp ý phản biện và phản ánh ý kiến xã hội theo quy định của pháp luật.

Tinh gọn lực lượng tuyên truyền pháp luật ở cấp xã

Quan tâm đến dự thảo luật, đại biểu Quốc hội Nguyễn Phi Hùng (Đoàn ĐBQH TP Đà Nẵng đề nghị bổ sung trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên trong việc định kỳ chủ trì khảo sát, đánh giá độc lập mức độ tiếp cận pháp luật, sự hài lòng và diễn biến ý thức chấp hành pháp luật của người dân tại địa phương.

Đối với đội ngũ báo cáo viên pháp luật, đại biểu Nguyễn Phi Hùng nhấn mạnh đây là lực lượng quan trọng trong việc truyền tải chính sách, pháp luật chính xác, có định hướng và phù hợp từng nhóm đối tượng.

Bên cạnh nhiệm vụ, quyền hạn được quy định tại Điều 33, ông đề nghị nghiên cứu phụ cấp trách nhiệm hằng tháng cho báo cáo viên pháp luật các cấp, ngoài thù lao theo giờ như dự thảo; đồng thời bảo đảm ngân sách nhà nước cho hoạt động này.

Ông cũng đề nghị có cơ chế khuyến khích luật sư, luật gia, giảng viên luật, thẩm phán, kiểm sát viên và công chức tư pháp đã nghỉ hưu tham gia công tác này.

Đáng chú ý, đại biểu Nguyễn Phi Hùng bày tỏ băn khoăn về quy định báo cáo viên và tuyên truyền viên pháp luật cấp xã tại Điều 33, Điều 34.

Theo ông, tại cơ sở hiện đã có nhiều lực lượng tham gia tuyên truyền, phổ biến pháp luật như công chức tư pháp - hộ tịch, hòa giải viên, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố, thành viên ban thanh tra nhân dân, ban giám sát đầu tư cộng đồng, ban công tác mặt trận, các đoàn thể và người có uy tín trong cộng đồng.

Trong khi đó, hiệu quả hoạt động của đội ngũ báo cáo viên pháp luật cấp xã chưa đồng đều. Vì vậy, ông đề nghị không quy định riêng báo cáo viên pháp luật cấp xã trong dự thảo Luật.

Thay vào đó, nên duy trì đội ngũ báo cáo viên pháp luật ở Trung ương và cấp tỉnh, tập trung xây dựng lực lượng này thành các chuyên gia nòng cốt để tập huấn chuyên sâu, truyền thông những chính sách phức tạp cho cơ sở.

“Ở cấp xã thì cần gộp và tinh gọn quy định báo cáo viên pháp luật và tuyên truyền viên pháp luật là một”, đại biểu đề xuất, đồng thời xác định tuyên truyền viên pháp luật cấp xã là lực lượng nòng cốt trực tiếp hướng dẫn những quy định gắn với quyền và nghĩa vụ của người dân.

Theo ông, cách tổ chức này sẽ giúp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật ở cơ sở tinh gọn hơn, sát thực tiễn hơn và hiệu quả hơn.

Theo đại biểu Vương Thị Hương, Điều 2 dự thảo mới quy định quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của công dân trong phổ biến, giáo dục pháp luật và truyền thông chính sách, chưa xác định quyền của người nước ngoài cư trú tại Việt Nam.

Cơ quan soạn thảo cho rằng dù không quy định riêng, các hoạt động này vẫn được áp dụng đối với mọi người đang sinh sống, làm việc, học tập hợp pháp tại Việt Nam. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng “tinh thần áp dụng không thể thay thế cho một quy phạm xác định quyền”.

Bà dẫn Luật Tiếp cận thông tin cho phép người nước ngoài cư trú tại Việt Nam yêu cầu cung cấp thông tin liên quan trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của mình. Tuy nhiên, quyền yêu cầu cung cấp thông tin không đồng nhất với quyền được tiếp cận, thụ hưởng hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật và truyền thông chính sách.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định: người nước ngoài cư trú tại Việt Nam có quyền tiếp cận, thụ hưởng hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật và truyền thông chính sách liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp, nghĩa vụ của mình; đồng thời có nghĩa vụ tuân thủ Hiến pháp và pháp luật Việt Nam.

×