Đề thi Ngữ văn Trường Phổ thông Năng khiếu gây chú ý với đoạn trích “Bám níu” của nhà văn Bình Nguyên Lộc

Điểm nổi bật của đề thi tuyển sinh lớp 10 Trường Phổ thông Năng khiếu là đoạn trích từ truyện ngắn “Bám níu” của nhà văn Bình Nguyên Lộc được lấy làm dữ liệu chính trong đề thi.

Với những đối thoại sâu sắc về việc “bám níu” quê hương dù gian nan, như lời nhân vật lão Nghiệm: “Chắc mớ cá lạc mạ ngu này không ngu lắm đâu. Sở dĩ chúng nó không ‘chạy’ vì chúng nó thương yêu cái nơi chôn nhau cắt rốn của chúng, cố lội ngược dòng, bám níu để ở lại nơi mà chúng nó chào đời.”

Cảm nhận của thí sinh: “Đề dài nhưng không quá khó nếu nắm kỹ năng”

Sau khi ra khỏi phòng thi, em Nguyễn Ngô Trúc Phương, học sinh Trường THCS Hoa Lư (phường Tân An Phú, TPHCM) cho biết đề Ngữ văn không chuyên gồm 3 phần với cấu trúc rõ ràng.

Phần nghị luận văn học yêu cầu phân tích truyện ngắn "Bám níu" của nhà văn Bình Nguyên Lộc, tập trung vào cách nhân vật ứng xử trước biến cố: lựa chọn rời xa quê hương hay ở lại. Thí sinh cần làm rõ cả nội dung và giá trị nghệ thuật qua ngôn ngữ cũng như cách kể chuyện của tác giả.

Phần nghị luận xã hội xoay quanh chủ đề sự lựa chọn, với ngữ liệu là câu nói của một nhà văn hóa học về sự dư thừa lựa chọn trong đời sống hiện đại, khiến con người dễ rơi vào trạng thái bối rối, lo lắng và tiếc nuối.

Em Phương nhận xét: “Năm nay đề khá dài nhưng thực ra không quá khó. Nếu đọc kỹ và nắm vững kỹ năng thì vẫn làm được. Dạng đề khá gần với đề năng khiếu và đề của Sở những năm trước”.

Đặc biệt, em rất tâm đắc với truyện ngắn "Bám níu" của Bình Nguyên Lộc: “Mặc dù lúc mới đọc sẽ hơi khó hiểu một chút nhưng nếu đọc sâu thì sẽ thấy chủ đề rất sâu sắc. Tác giả đưa ra những giải pháp giản dị nhưng mang triết lý sâu xa về sự gắn bó với quê hương. Em cảm thấy phần này khơi gợi rất nhiều suy nghĩ vì ai cũng từng phải đưa ra những lựa chọn khó khăn trong cuộc sống”.

Em Phương cho biết đã hoàn thành bài trên hai tờ giấy và còn dư thời gian, tự tin có thể đạt điểm khá cho bài thi Ngữ văn không chuyên.

Cùng chia sẻ, em Trương Ngọc Bảo Hân, học sinh Trường THPT Trần Đại Nghĩa cho biết: “Trước khi vào phòng thi em thấy sợ nhưng hiện tại em cũng rất vui vì em đã vượt qua được nỗi sợ của mình và hoàn thành bài thi một cách nhẹ nhõm”.

Em Hân nhận định cấu trúc đề vẫn giống năm ngoái nhưng khó hơn một chút ở phần nghị luận xã hội, đòi hỏi thí sinh phải có cái nhìn sâu và rộng hơn về đời sống. Chủ đề nghị luận xã hội năm nay là về sự băn khoăn, lo lắng và tiếc nuối khi đưa ra lựa chọn, kết hợp với những lựa chọn của những nhân vật trong đoạn trích phần Đọc hiểu, đề yêu cầu thí sinh đưa ra giải pháp để lựa chọn mà không hối tiếc.

Với em Bảo Hân, kỳ thi này mang ý nghĩa đặc biệt: “Đây là ngôi trường mà hồi xưa mẹ em cũng rất muốn vào và mẹ em từng thi chuyên Văn nhưng chưa đậu. Em muốn viết tiếp giấc mơ của mẹ và cũng là viết tiếp hành trình của chính mình”.

Theo thông tin từ nhà trường, đề Ngữ văn không chuyên năm nay gồm 3 phần: Đọc hiểu trắc nghiệm (5 câu, 2,5 điểm), Đọc hiểu tự luận (2 câu, 1,5 điểm), Viết đoạn văn (2 điểm) và Viết bài văn (4 điểm).

Đoạn trích trong tác phẩm "Bám níu" của nhà văn Bình Nguyên Lộc được sử dụng làm dữ liệu trong đề thi Ngữ văn không chuyên của Trường Phổ thông Năng Khiếu:

"– Sao lại cá mè?

Chị đàn bà góa hỏi lại:

– Chớ mầy tưởng cá gì?

– Tui cứ tưởng ta tát cá đồng, nghĩa là cá trê, cá rô, cá lóc. Những cá sông dường như đã bị hứng hết lúc còn là cá lạc mạ kia mà, thím Bảy?

– Không. Không phải con cá nào cũng “chạy” hết trong đám mưa cuối mùa đâu. Có một mớ cố lội ngược dòng để ở lại, thím Bảy giải thích.

– Trời, sao nó ngu quá vậy? Lội ngược dòng đã khổ thân không biết bao nhiêu, lại không được hưởng cái vui chung hội mà chạy với người ta. Tệ hơn nữa, ở lại trong ao tù, chắc phải thiếu ăn và rốt cuộc có thể chết cháy khi ao vũng cạn hết.

Lão Nghiệm đã mỏi tay, mỏi lưng, đứng thẳng lên để nghỉ. Lão nhìn vào rừng trước mặt lão, như không thèm nghe hai người đồng đội nói chuyện với nhau. Chị đàn bà góa bí lối không biết đáp thế nào với thằng bé, mà có lẽ chị ta cũng nghĩ như nó nên cũng đang thắc mắc thầm. Nhưng chị ta không hỏi, vì thằng Ất đã hỏi rồi. Không có người đáp nghĩa là không ai biết đáp làm sao, còn hỏi nữa làm gì! Vả lại dân quê bận sinh kế vất vả quá, không dám thắc mắc nhiều và lâu về bài toán vô ích nào khác hơn là bài toán “ăn”.

Lão Nghiệm nhìn rừng lâu lắm, rồi vụt thình lình trả lời câu hỏi của thằng Ất, trong khi thằng bé ngỡ nó đành phải bỏ trôi băn khoăn nầy như bao nhiêu băn khoăn khác của tuổi thơ mà không ai buồn giải đáp dùm nó, trong cái thế giới rừng rú chỉ gồm mười sáu nóc gia mà ai cũng lo chạy gạo trối chết.

– Chắc mớ cá lạc mạ ngu nầy không ngu lắm đâu. Sở dĩ chúng nó không “chạy” vì chúng nó thương yêu cái nơi chôn nhao cắt rún của chúng, cố lội ngược dòng, bám níu để ở lại nơi mà chúng nó chào đời.

– Ở lại để làm gì?

– Không biết để làm gì! Chỉ thương là ở lại thôi!

– Đói chết.

– Đói cũng được, miễn toại lòng thương.

Không ai nói gì nữa và cả ba đều nhìn vào rừng, sau khi nói chuyện cá với nước. Một hồi lâu, lão Nghiệm toan khom lưng múc nước trở lại, nhưng lão lại thôi, nói tiếp:

– Thuở tui còn nhỏ bằng thằng Ất, ông bà tui cũng định bỏ làng đi kiếm ăn nơi khác. Nhưng rồi họ không nỡ đi. Nhiều người khác cũng tính như vậy mà rồi rốt cuộc ai ở đâu cứ ở đó. Họ bám níu vào mảnh đất cằn cỗi nầy mà họ rất cực khổ, không biết để làm gì. Chắc họ thương làng quá, đi không đành. Mà quả có như vậy, bà con ơi! Cái ngày mà ông nội tui quyết định ở lại, tui mừng không biết bao nhiêu, tui chạy đi báo tin lành với các bụi tre ở đầu xóm, với con suối cạnh cuối thôn, và cả ngày ấy, không có gì ăn, tui cũng nghe no tới cổ vì sung sướng.

– Tui sắp đi, tui cũng buồn quá! thằng Ất than, nhưng không biết làm sao!

Chị đàn bà góa nãy giờ chưa có ý kiến nào hay, xui dại thằng bé:

– Sao mầy không trốn ở lại?

– Biết có được hay không?

– Dễ ợt. Trốn đi thì ngại đường xa nước lạ chớ trốn ở lại với người cũ, ai bỏ đói mầy mà mầy lo.

– Tui thương đất nầy quá!

– Bám níu, ông bà ta đã bám níu, tao đã bám níu mới còn xóm nầy, làng nầy. Còn làng mới còn nước mình, lão Nghiệm nói".

Chiều nay (23/5), các thí sinh sẽ tiếp tục làm bài thi Toán không chuyên. Ngày mai (24/5), thí sinh sẽ bước vào các môn thi chuyên.
Năm nay, kỳ tuyển sinh lớp 10 Trường Phổ thông Năng khiếu có tới 4.707 thí sinh đăng ký dự thi, tăng hơn 1.000 em so với kỷ lục năm 2025. Trong khi chỉ tiêu tuyển sinh vẫn giữ ở mức 595 học sinh, đẩy tỷ lệ chọi trung bình lên 1/8, cao hơn mức 1/6 của năm trước. Các lớp chuyên truyền thống như Tiếng Anh, Toán, Ngữ văn dự kiến tiếp tục là “điểm nóng” cạnh tranh khốc liệt.
Để trúng tuyển, thí sinh phải vượt qua 3 môn chung (Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh) và ít nhất một môn chuyên. Nhà trường cho phép đăng ký tối đa hai môn chuyên nhưng phải theo nguyên tắc chéo nhóm nhằm đảm bảo thí sinh có nền tảng toàn diện.

×