Để văn hóa cổ học phương Đông không chỉ nằm trong bảo tàng

Tối 11/1, tại Trường đại học Quốc tế Hồng Bàng (TP.HCM), chương trình “Hành trình Di sản Văn hóa phương Đông” đã thu hút gần 500 trí thức, nghệ sĩ và doanh nhân. Tại đây, một câu hỏi lớn đã được đặt ra: Trong thời đại mà AI và dữ liệu lớn (Big Data) thống trị, những tri thức từ hàng nghìn năm trước của phương Đông có còn chỗ đứng?

Từ triết lý "tĩnh" đến cuộc sống "động"

Nhiều người từng lầm tưởng cổ học phương Đông hay các bộ môn huyền học là điều gì đó mang tính dự đoán may rủi. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của các chuyên gia tại hội thảo, đây thực chất là một hệ thống phương pháp luận về quy luật vận động của tự nhiên và con người.

Nhà nghiên cứu văn hóa phương Đông Nguyễn Hữu Hồng Kỳ, người dành nhiều tâm huyết xây dựng nền tảng lý thuyết cho việc số hóa tri thức cổ, nhận định: “Cổ học không nhằm tiên đoán hay định đoạt tương lai. Đó là hệ thống tư duy giúp con người nhận diện vị trí của mình trong dòng chảy thời gian và hoàn cảnh”.

Trong một thế giới đầy biến động, việc hiểu rõ vị trí của bản thân giúp cá nhân đưa ra những lựa chọn tỉnh thức. Thay vì loay hoay trước các ngã rẽ, tri thức phương Đông cung cấp một cái nhìn tổng quát về sự tương tác giữa con người và môi trường, từ đó giúp mỗi cá nhân sống chủ động, linh hoạt và giữ được sự điềm tĩnh cần thiết.

Thách thức lớn nhất của văn hóa truyền thống chính là rào cản về ngôn ngữ và cách tiếp cận. Những khái niệm trừu tượng nếu không được diễn giải bằng tư duy hiện đại sẽ dễ bị coi là lạc hậu hoặc sa đà vào mê tín đoan.

Kết hợp cổ học với công nghệ

PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Việt Nam học - nhấn mạnh rằng việc khai thác tri thức cổ học trong bối cảnh hôm nay đòi hỏi một cách tiếp cận khoa học, tỉnh táo và có hệ thống. Khi được chuẩn hóa và diễn giải bằng ngôn ngữ của dữ liệu, những di sản này sẽ góp phần làm giàu đời sống tinh thần và mở rộng năng lực tự nhận thức của con người.

Thực tế, xu hướng kết hợp cổ học với công nghệ đang trở thành một dòng chảy mới. Việc hệ thống hóa các quy luật cổ xưa vào các nền tảng số (như dự án Meta Core vừa ra mắt) không đơn thuần là tạo ra một ứng dụng, mà là nỗ lực tạo ra một "người đồng hành tri thức". Ở đó, thay vì phải tra cứu những thư tịch cổ dày cộp, người trẻ có thể tiếp cận bản đồ thông tin cá nhân, phân tích vận trình hay bối cảnh hành động chỉ qua vài thao tác chạm.

Cuộc đối thoại giữa nghệ thuật truyền thống (như thư pháp, múa trống võ, nhạc cụ dân tộc) và công nghệ số tại chương trình đã minh chứng cho sức sống mãnh liệt của di sản.

Việc ứng dụng công nghệ để quản trị các mối quan hệ, hiểu về bản thân và môi trường sống theo hệ quy chiếu phương Đông chính là cách để bảo tồn văn hóa bền vững nhất. Đó không còn là việc bảo tồn một di tích, mà là duy trì một dòng chảy tư duy.

×