Đề xuất hỗ trợ 2 triệu đồng khi sinh con thứ hai với 3 nhóm phụ nữ: Chuyên gia dân số nói gì?

3 nhóm phụ nữ sinh con thứ hai được đề xuất hỗ trợ 2 triệu đồng

Bộ Y tế vừa đề xuất hỗ trợ 2 triệu đồng mỗi lần sinh cho 3 nhóm phụ nữ khi sinh con thứ hai, trong dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành Luật Dân số.

Theo đó, các chính sách hỗ trợ được định hướng tập trung vào ba nhóm: Phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người; phụ nữ cư trú tại địa phương có mức sinh thấp hơn mức sinh thay thế; và phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Đối với nhóm sinh đủ hai con trước 35 tuổi, dự thảo làm rõ các trường hợp như sinh lần đầu nhưng sinh đôi trở lên, hoặc sinh lần thứ hai (kể cả sinh đôi, sinh ba), với điều kiện tại thời điểm đó có con đẻ còn sống.

Liên quan đến vấn đề này, trao đổi với PV Dân Việt, GS.TS Nguyễn Đình Cử, nguyên Viện trưởng Viện Dân số và các vấn đề xã hội - Đại học Kinh tế quốc dân cho rằng, việc đưa ra mức hỗ trợ tài chính khi sinh con, như đề xuất 2 triệu đồng/trường hợp là một tín hiệu tích cực trong bối cảnh cần khuyến khích mức sinh.

Tuy nhiên, ông Cử cho rằng, điều quan trọng hơn là chính sách phải được thiết kế một cách hợp lý, tránh dàn trải và đảm bảo đúng mục tiêu. Cụ thể, chính sách dân số không chỉ đơn thuần là hỗ trợ tài chính mà còn phải giải quyết bài toán dài hạn về cơ cấu dân số. Do đó, việc xác định đúng đối tượng thụ hưởng là yếu tố then chốt.

“Nếu quy định không rõ ràng, có thể dẫn đến tình trạng áp dụng thiếu thống nhất giữa các địa phương hoặc phát sinh những trường hợp ngoài dự kiến. Cùng với đó, cần làm rõ mối quan hệ giữa các chính sách hiện hành với quy định mới trong Dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Dân số. Nếu không có sự đồng bộ, chính sách có thể bị chồng chéo, gây khó khăn trong quá trình thực thi cũng như làm giảm hiệu quả khuyến sinh”, GS Cử nói.

Xu hướng lười đẻ ngày càng lan rộng

Đồng quan điểm trên, trao đổi với PV Dân Việt, GS.TS Hoàng Bá Thịnh, chuyên gia nghiên cứu Gia đình và Giới cho rằng, hiện nay, nhiều cặp vợ chồng trẻ chỉ sinh 1 con, chưa kể không ít thanh niên không muốn lập gia đình.

Độ tuổi kết hôn muộn thì chất lượng dân số tương lai cũng bị ảnh hưởng rất nhiều, thậm chí dẫn đến vô sinh thứ phát, nhiều người lại phải thêm gánh nặng "kiếm tiền để sinh con" rồi lại "kiếm tiền nuôi con". Xu hướng phụ nữ lười kết hôn, nam giới muộn lấy vợ thì việc đẻ 2-3 con càng là sự xa vời.

Chuyên gia dân số cho rằng, xu hướng lười đẻ sẽ ngày càng lan rộng và khó có thể ngăn chặn, càng khó để khuyến sinh trở lại, cho dù có bỏ chính sách về quy định số con. Nguyên nhân lười sinh con có nhiều nhưng gánh nặng lớn nhất chính là áp lực của cuộc sống.

Giới trẻ có nhu cầu phát triển cá nhân hoặc buộc phải phấn đấu để có được thu nhập đủ sống. Bên cạnh đó, chi phí sinh hoạt trong xã hội, chi phí nuôi dạy con cũng ngày càng cao. Sự thay đổi xã hội này cũng đã ảnh hưởng đến khái niệm "trẻ cậy cha, già cậy con".

“Quan trọng là chính sách liên quan đến dịch vụ xã hội như: chăm sóc sức khoẻ, giáo dục trẻ em, cơ sở dịch vụ y tế, giáo dục, nhà ở… Gánh nặng chi phí dịch vụ an sinh xã hội lớn. Nếu không giải quyết được những gánh nặng kinh tế lớn như thế thì việc hỗ trợ sinh con như muối bỏ biển”, GS Thịnh nhấn mạnh.

GS.TS Nguyễn Đình Cử cũng đề nghị cân nhắc kỹ các trường hợp đặc thù. Việc mở rộng đối tượng thụ hưởng cần đi kèm với đánh giá đầy đủ về nguồn lực, tránh tình trạng chính sách ban hành nhưng không đủ khả năng triển khai trên thực tế.

"Chính sách phải đảm bảo công bằng, đúng quy định pháp luật và phù hợp với điều kiện thực tiễn. Quan trọng nhất là phải hướng tới nhóm cần khuyến khích sinh con, thay vì áp dụng một cách dàn trải", ông Cử nhấn mạnh.

Về mức hỗ trợ 2 triệu đồng khi sinh con, cơ quan soạn thảo đề xuất cần quy định rõ hơn về đối tượng áp dụng, cụ thể là các nhóm đã được nêu trong luật. Việc này nhằm hạn chế cách hiểu khác nhau giữa các địa phương khi triển khai.

Từ các số liệu đánh giá, đại diện Cục Dân số cho biết, số lượng đối tượng thụ hưởng chính sách thực tế không lớn. Chẳng hạn, nhóm phụ nữ thuộc dân tộc rất ít người có số sinh mỗi năm khoảng 550 trường hợp, trong đó số người đáp ứng đầy đủ các điều kiện để hưởng chính sách chỉ chiếm khoảng 30%.

Do đó, cơ quan soạn thảo đề xuất cho phép các đối tượng đủ điều kiện được hưởng đồng thời nhiều chính sách hỗ trợ, thay vì chia nhỏ theo từng tiêu chí. Cách tiếp cận này vừa đảm bảo tính khuyến khích, vừa không tạo áp lực lớn lên ngân sách nhà nước. Ngoài ra, các phương án chi trả và cân đối nguồn lực đã được tính toán kỹ lưỡng, có sự tham gia thẩm định của Bộ Tài chính, nhằm đảm bảo tính khả thi khi chính sách đi vào thực tiễn.

×