Đề xuất mỗi người dân có một bác sĩ quản lý sức khỏe, người dân được tư vấn sức khỏe tại nhà: Chuyên gia, bác sĩ nói gì?

Bộ Y tế đề xuất mỗi người dân có một bác sĩ quản lý sức khỏe

Đề xuất trên do Bộ Y tế đưa ra trong dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, đang được lấy ý kiến rộng rãi.

Dự thảo cũng định hướng triển khai mô hình bác sĩ gia đình gắn với hồ sơ sức khỏe điện tử và nền tảng tư vấn khám, chữa bệnh từ xa, từng bước hiện thực hóa sáng kiến "mỗi người dân có một bác sĩ" theo Quyết định 749/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Theo đó, người dân sẽ được quản lý sức khỏe liên tục thông qua hồ sơ sức khỏe điện tử, ưu tiên các nhóm như người cao tuổi, người mắc bệnh không lây nhiễm, phụ nữ mang thai, trẻ em, người khuyết tật và người sau điều trị nội trú.

Dự thảo khuyến khích ứng dụng các thiết bị y tế thông minh và thiết bị theo dõi sức khỏe từ xa để cập nhật các chỉ số sức khỏe vào hồ sơ điện tử. Trên cơ sở đó, cán bộ y tế có thể theo dõi, cảnh báo sớm nguy cơ, tư vấn chăm sóc sức khỏe tại nhà và hướng dẫn người dân đến cơ sở khám chữa bệnh hoặc chuyển tuyến khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm bảo đảm hạ tầng công nghệ thông tin cho toàn bộ trạm y tế xã, phường, đặc khu. Theo lộ trình, việc đầu tư hạ tầng phải hoàn thành trước ngày 30/9/2027.

Theo dự thảo, Bộ Y tế sẽ xây dựng và triển khai Nền tảng Trạm y tế xã thống nhất trên toàn quốc. Nền tảng này có nhiệm vụ tạo lập, cập nhật dữ liệu sức khỏe cá nhân "đúng, đủ, sạch, sống"; liên thông với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành và cơ sở dữ liệu quốc gia; quản lý, khai thác hồ sơ sức khỏe điện tử và sổ sức khỏe điện tử của người dân trên toàn quốc. Dự thảo đặt mục tiêu 100% trạm y tế cấp xã triển khai nền tảng này trước ngày 31/12/2027.

Người dân có thể gửi yêu cầu tư vấn sức khỏe thông qua nền tảng hỗ trợ tư vấn khám, chữa bệnh từ xa để được cán bộ y tế hướng dẫn chăm sóc tại nhà, theo dõi tình trạng sức khỏe, quản lý bệnh mạn tính hoặc tư vấn sử dụng dịch vụ y tế phù hợp khi cần thiết.

Người dân có thể đặt lịch khám trực tuyến; nhận thông báo nhắc lịch tái khám, tiêm chủng, uống thuốc; theo dõi, cảnh báo các chỉ số sức khỏe; được hỗ trợ quản lý sức khỏe đối với người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính, phụ nữ mang thai và các nhóm ưu tiên khác.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng định hướng triển khai đồng bộ Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID và Hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân. Theo đó, khi đến khám tại các cơ sở khám chữa bệnh trên toàn quốc, người dân sẽ sử dụng sổ sức khỏe điện tử trên VNeID, không phải cung cấp lại thông tin hành chính, tiền sử bệnh tật hay lịch sử khám chữa bệnh đã được cập nhật trong hệ thống.

Chuyên gia, bác sĩ nói gì?

Trao đổi với PV Dân Việt, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga, Uỷ viên Uỷ ban Văn hoá và Xã hội của Quốc hội cho rằng đây là một đề xuất tích cực, có ý nghĩa thiết thực và phù hợp với định hướng đổi mới hệ thống y tế theo hướng lấy người dân làm trung tâm. Điểm quan trọng nhất của đề xuất không chỉ nằm ở việc ứng dụng công nghệ, mà thể hiện sự chuyển đổi căn bản từ tư duy chủ yếu điều trị khi người dân đã mắc bệnh sang chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm, theo dõi thường xuyên và quản lý sức khỏe liên tục theo vòng đời.

Theo bà Nga, đây cũng là bước cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định sức khỏe là vốn quý nhất của con người; bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là mục tiêu, động lực, nhiệm vụ chính trị quan trọng, đồng thời yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời.

"Quốc hội đã phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026–2035. Chính phủ cũng đang chỉ đạo đẩy mạnh chuyển đổi số y tế, xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử, tăng cường năng lực y tế cơ sở, mở rộng khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc bệnh và quản lý sức khỏe người dân. Vì vậy, đề xuất của Bộ Y tế có sự thống nhất với định hướng chiến lược chung và đáp ứng yêu cầu thực tiễn hiện nay", bà Nga nhấn mạnh.

Bà Nga cho hay, nếu được tổ chức tốt, đề xuất này có thể tạo ra ba thay đổi quan trọng. Thứ nhất, người dân được tiếp cận dịch vụ y tế thuận tiện và kịp thời hơn. Thông qua nền tảng tư vấn từ xa, người dân có thể gửi câu hỏi, cung cấp thông tin ban đầu về tình trạng sức khỏe để được hướng dẫn theo dõi, chăm sóc tại nhà hoặc đến cơ sở y tế khi cần thiết. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với người cao tuổi, người khuyết tật, người mắc bệnh mạn tính và người dân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo hoặc những địa bàn còn thiếu bác sĩ chuyên khoa.

Tư vấn từ xa còn có thể giúp giảm thời gian, chi phí đi lại của người dân, hạn chế tình trạng tập trung quá mức tại các bệnh viện tuyến trên. Tuy nhiên, cần xác định rõ đây là một phương thức hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn việc thăm khám trực tiếp, nhất là đối với các trường hợp cấp cứu, bệnh diễn biến phức tạp hoặc cần thực hiện khám lâm sàng, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh.

Thứ hai, sổ sức khỏe điện tử và hồ sơ sức khỏe điện tử sẽ tạo ra tính liên tục trong chăm sóc sức khỏe. Hiện nay, khi người dân đến khám tại những cơ sở khác nhau, không ít trường hợp phải khai báo lại tiền sử bệnh, thuốc đang sử dụng, các lần điều trị hoặc kết quả xét nghiệm trước đó. Việc thiếu liên thông dữ liệu không chỉ gây bất tiện mà còn có thể ảnh hưởng đến chất lượng chẩn đoán, điều trị.

"Khi hồ sơ sức khỏe được cập nhật đầy đủ và sử dụng thống nhất, bác sĩ có thể theo dõi diễn biến sức khỏe của một người trong thời gian dài, thay vì chỉ tiếp cận tình trạng tại thời điểm người đó đến khám. Đây là điều đặc biệt quan trọng đối với người mắc bệnh tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch, ung thư và những bệnh mạn tính cần được quản lý lâu dài", bà Nga nói.

Thứ ba, mục tiêu mỗi người dân có một bác sĩ quản lý sức khỏe sẽ góp phần củng cố vai trò của y tế cơ sở. Theo tôi, cần hiểu mục tiêu này theo hướng mỗi người dân được kết nối với một bác sĩ hoặc một nhóm chăm sóc sức khỏe ban đầu có trách nhiệm theo dõi, tư vấn, quản lý yếu tố nguy cơ và điều phối việc chuyển tuyến khi cần thiết, chứ không nhất thiết một bác sĩ chỉ phụ trách riêng một người.

Nếu được triển khai thực chất, mô hình này sẽ giúp y tế cơ sở thực sự trở thành nơi chăm sóc sức khỏe ban đầu, quản lý bệnh mạn tính và là “người gác cổng” của hệ thống y tế. Người dân sẽ biết mình cần liên hệ với ai khi có vấn đề về sức khỏe, thay vì tự tìm đến bệnh viện tuyến trên ngay cả đối với những bệnh lý thông thường.

"Tuy nhiên, chúng ta cũng cần nhận thức rõ rằng công nghệ chỉ là công cụ. Một nền tảng hiện đại nhưng thiếu bác sĩ, dữ liệu không đầy đủ, không liên thông hoặc không có người chịu trách nhiệm xử lý yêu cầu của người dân thì khó đem lại hiệu quả thực chất", bà Nga nêu rõ.

Đồng quan điểm trên, trao đổi với PV Dân Việt, Ths.BS Đoàn Dư Mạnh, Thành viên Hội Bệnh Mạch máu Việt Nam cho rằng, đề xuất của Bộ Y tế rất tốt, hướng tới chăm sóc sức khoẻ toàn diện cho nhân dân.

"Có rất nhiều người đi khám sức khoẻ trong tình trạng không nhất thiết phải vào viện gây tình trạng quá tải, bệnh viện không đủ trang thiết bị cũng như chỗ cho người bệnh không thực sự cần thiết. Chính vì vậy, đề xuất người dân được tư vấn sức khỏe tại nhà tôi cho rằng rất cần thiết. Bên cạnh đó, việc đi khám không khai lại thông tin cũng là việc nên làm. Sổ sức khoẻ điện tử cũng như hồ sơ sức khoẻ điện tử giúp người dân không phải khai lại thông tin đi khám là đúng. Khi xem sổ sức khoẻ điện tử mọi thông tin bệnh nhân được cập nhật sẽ tiết kiệm được rất nhiều thời gian và chi phí, làm cho việc khám chữa bệnh được tốt hơn", bác sĩ Mạnh cho hay.

Về đề xuất, hướng đến mỗi người dân đến một bác sĩ, bác sĩ Mạnh cho đây là vấn đề trong tương lai 5-10 năm tới. Hiện nay, trung bình mỗi bác sĩ đang điều trị khoảng hơn 700 bệnh nhân, nếu như vậy sẽ quá tải, không thể chăm sóc bệnh nhân chất lượng nhất.

"Chưa kể sự mất cân bằng khi lượng bác sĩ ở Hà Nội hay TP.HCM rất đông còn ở các tỉnh thưa thớt nên bác sĩ ở các tỉnh phải chăm sóc tới hơn 1.000 bệnh nhân hoặc có thể nhiều hơn nữa sẽ gây quá tải. Bên cạnh đó, bác sĩ đa khoa, bác sĩ gia đình đáp ứng được dự thảo trên lại rất thấp vì lương và thu nhập còn thấp. Hiện nay, các bác sĩ trẻ ra trường đa phần chọn thẩm mỹ, da liễu, chuyên khoa sâu như chấn thương, răng hàm mặt...", bác sĩ Mạnh nhấn mạnh.

Đề xuất thực hiện thí điểm trước khi nhân rộng

Từ thực tế trên, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, trước hết, dự thảo Thông tư cần quy định rõ phạm vi, quy trình và trách nhiệm trong hoạt động tư vấn sức khỏe từ xa. Phải phân biệt giữa tư vấn, hướng dẫn chăm sóc ban đầu với hoạt động khám bệnh, chẩn đoán, kê đơn và điều trị theo pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh.

Nền tảng cần có cơ chế phân loại yêu cầu theo mức độ nguy cơ; nhận diện những dấu hiệu cấp cứu hoặc trường hợp cần được khám trực tiếp; quy định thời gian tiếp nhận, phản hồi và chuyển thông tin đến cơ sở y tế phù hợp. Không để người dân vì chờ tư vấn trực tuyến mà chậm tiếp cận dịch vụ y tế cần thiết.

"Người thực hiện tư vấn phải có đủ điều kiện hành nghề, được phân công phù hợp với phạm vi chuyên môn và chịu trách nhiệm về nội dung hướng dẫn. Nếu sử dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ phân loại yêu cầu, cảnh báo nguy cơ hoặc tổng hợp thông tin, cần xác định rõ đây chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay thế quyết định chuyên môn của bác sĩ.

Thứ hai, phải xây dựng hạ tầng dữ liệu thống nhất, liên thông và có chất lượng. Sổ sức khỏe điện tử chỉ có giá trị khi thông tin được cập nhật chính xác, đầy đủ, đúng thời điểm và có thể được sử dụng tại các cơ sở y tế khác nhau. Cần khắc phục tình trạng mỗi địa phương, mỗi cơ sở khám, chữa bệnh sử dụng một phần mềm riêng, tiêu chuẩn dữ liệu khác nhau, dẫn đến có dữ liệu nhưng không thể kết nối và khai thác hiệu quả", bà Nga nói.

Bên cạnh đó, theo bà Nga, Dự thảo cũng cần quy định rõ trách nhiệm cập nhật, xác thực, điều chỉnh thông tin; quyền của người dân trong việc tiếp cận, kiểm tra và đề nghị sửa những dữ liệu chưa chính xác. Hồ sơ sức khỏe điện tử không nên chỉ là kho lưu trữ thông tin sau mỗi lần khám mà phải trở thành công cụ hỗ trợ phòng bệnh, nhắc lịch tiêm chủng, khám sàng lọc, tái khám và cảnh báo các yếu tố nguy cơ.

Thứ ba, bảo vệ dữ liệu sức khỏe phải được coi là yêu cầu đặc biệt quan trọng. Đây là loại dữ liệu cá nhân nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến đời tư, danh dự và quyền lợi của mỗi người. Việc thu thập, lưu trữ, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu phải đúng mục đích, đúng thẩm quyền và có sự kiểm soát chặt chẽ.

Cần có cơ chế phân quyền truy cập, xác thực người sử dụng, lưu vết quá trình khai thác dữ liệu và cảnh báo khi có truy cập bất thường. Đồng thời, phải quy định trách nhiệm rõ ràng và xử lý nghiêm hành vi làm lộ, mua bán hoặc sử dụng trái phép thông tin sức khỏe của người dân.

Thứ tư, cần đầu tư tương xứng cho y tế cơ sở và đội ngũ nhân lực. Không thể giao thêm nhiệm vụ tư vấn từ xa, quản lý sức khỏe, theo dõi bệnh mạn tính và cập nhật hồ sơ điện tử cho trạm y tế nhưng không bổ sung nhân lực, thiết bị, đường truyền, kinh phí và chế độ đãi ngộ.

Trong điều kiện số lượng bác sĩ tuyến cơ sở còn hạn chế, nên tổ chức theo mô hình nhóm quản lý sức khỏe gồm bác sĩ, điều dưỡng, hộ sinh, dược sĩ, nhân viên y tế thôn bản và các nhân lực có liên quan. Bác sĩ chịu trách nhiệm chuyên môn; các thành viên khác có thể thực hiện việc nhắc lịch, theo dõi chỉ số sức khỏe, tư vấn lối sống, cập nhật dữ liệu và hỗ trợ quản lý bệnh mạn tính.

Cũng cần xác định định mức hợp lý về số người dân mà một bác sĩ hoặc một nhóm y tế có thể quản lý. Không nên chạy theo mục tiêu bao phủ về số lượng trong khi một bác sĩ phải phụ trách quá nhiều người, không đủ thời gian theo dõi và tư vấn, khiến mô hình chỉ tồn tại trên danh nghĩa.

Thứ năm, phải có cơ chế tài chính bền vững. Cần làm rõ hoạt động tư vấn từ xa, quản lý bệnh mạn tính, theo dõi sức khỏe và cập nhật hồ sơ điện tử được ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm y tế hoặc các nguồn hợp pháp khác chi trả như thế nào. Nếu không có cơ chế thanh toán phù hợp, các cơ sở y tế sẽ thiếu nguồn lực và động lực để duy trì hoạt động thường xuyên.

Bên cạnh đó, việc triển khai phải bảo đảm công bằng trong tiếp cận. Không phải người dân nào cũng có điện thoại thông minh, đường truyền ổn định hoặc kỹ năng sử dụng nền tảng số. Vì vậy, song song với phương thức trực tuyến, vẫn cần duy trì tổng đài, tư vấn trực tiếp, nhân viên y tế cộng đồng và các hình thức hỗ trợ phù hợp với người cao tuổi, người khuyết tật, người dân ở khu vực khó khăn.

"Theo tôi, nên lựa chọn một số địa phương đại diện cho đô thị, nông thôn, miền núi và hải đảo để triển khai thí điểm, sau đó đánh giá toàn diện trước khi nhân rộng. Việc đánh giá phải dựa trên những chỉ số thực chất như tỷ lệ hồ sơ được cập nhật đầy đủ, thời gian phản hồi yêu cầu tư vấn, tỷ lệ phát hiện sớm bệnh tật, mức độ giảm chuyển tuyến không cần thiết, tỷ lệ người mắc bệnh mạn tính được quản lý ổn định và sự hài lòng của người dân", bà Nga nói.

Cùng với đó, theo bà Nga, tinh thần xuyên suốt phải là lấy hiệu quả chăm sóc sức khỏe của người dân làm thước đo, không lấy số tài khoản được tạo, số hồ sơ được mở hay số phần mềm được cài đặt làm thành tích. Hồ sơ sức khỏe chỉ có ý nghĩa khi dữ liệu chính xác và được sử dụng; bác sĩ quản lý sức khỏe chỉ có ý nghĩa khi người dân biết mình có thể liên hệ với ai và nhận được sự hỗ trợ kịp thời.

"Theo tôi, trước hết, dự thảo Thông tư cần quy định rõ phạm vi, quy trình và trách nhiệm trong hoạt động tư vấn sức khỏe từ xa. Phải phân biệt giữa tư vấn, hướng dẫn chăm sóc ban đầu với hoạt động khám bệnh, chẩn đoán, kê đơn và điều trị theo pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh.

Điều người dân cần cuối cùng không phải là thêm một ứng dụng trong điện thoại, mà là khi có vấn đề về sức khỏe, họ biết phải tìm đến đâu, được một nhân viên y tế có trách nhiệm theo dõi, tư vấn và hỗ trợ đúng lúc. Nếu chuẩn bị tốt về thể chế, nhân lực, hạ tầng dữ liệu, tài chính và bảo mật, mục tiêu mỗi người dân có một bác sĩ hoặc một nhóm y tế quản lý sức khỏe sẽ trở thành nền tảng quan trọng để xây dựng hệ thống y tế công bằng, hiệu quả, hiện đại và bền vững", bà Nga chia sẻ thêm.

×