Đề xuất nâng giảm trừ thuế cho giáo dục lên 24 triệu đồng không đủ thuê gia sư

Đề xuất miễn giảm tổng cộng 47 triệu đồng chi phí y tế, giáo dục

Quy định hiện nay, mức giảm trừ gia cảnh của bản thân là 15,5 triệu đồng/tháng, mức giảm trừ cho người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng đã tăng hơn 40% so với trước đây. Cùng với các khoản được trừ vào thu nhập chịu thuế như BHXH, BHTN, BHYT.. thì người nộp thuế còn được trừ thêm các chi phí cho y tế, giáo dục - đào tạo cho người nộp thuế và người phụ thuộc.

Số liệu giai đoạn 2016 - 2024 cho thấy chi tiêu bình quân của người dân Việt Nam cho cả y tế và giáo dục - đào tạo đều có xu hướng gia tăng, phản ánh sự cải thiện sức sống, sự dịch chuyển ưu tiên của người dân sang đầu tư dài hạn cho nguồn nhân lực, phù hợp với yêu cầu của nền kinh tế tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo..

Theo số liệu điều tra mức số dân cư, mức chi tiêu bình quân cho y tế ở Việt Nam trung bình cả nước năm 2024 là 3,5 triệu đồng/người/năm; đối với nội trú là 10,2 triệu đồng/người/năm, mức chi tiêu bình quan cho giáo dục - đào tạo trung bình cả nước năm 2024 là 9,6 triệu đồng/người/năm, trong đó tốc độ tăng chi cho giáo dục - đào tạo hằng năm cao hơn so với y tế.

Hiện nay, tỷ lệ giữa người nộp thuế TNCN trên số người phụ thuộc là 0,8. Theo đó, tính toán theo số liệu thống kê nêu trên, năm 2024 mức chi tiêu cho y tế và giáo dục - đào tạo của người phụ thuộc và cho chính bản thân người nộp thuế bình quân khoảng 20,4 triệu/năm cho y tế, và 19,2 triệu đồng/năm cho giáo dục.

Tính toán theo tốc độ tăng trung bình hằng năm trong giai đoạn 2016 - 2024 thì tổng mức chi tiêu cho y tế và giáo dục bình quân của một người nộp thuế và một người phụ thuộc sẽ khoảng 20 triệu/năm cho y tế, 21 triệu đồng/năm cho giáo dục.

Mức giảm trừ gia cảnh năm 2026 tương đương khoảng 1,48 lần và 0,59 lần GDP bình quân đầu người của Việt Nam năm 2025 (tổng cả hai khoảng là 2,07 lần GDP bình quân đầu người). Quy định về giảm trừ trước khi tính thuế đã đảm bảo nguyên tắc cá nhận cần phải có một mức thu nhập nhất định nhằm đáp ứng được nhu cầu thiết yếu của cuộc sống như ăn, ở, đi lại, học tập, khám chữa bệnh...

Trong tính toán các thành tố cấu thành mức giảm trừ này đã có tính đến yếu tố chi cho y tế, giáo dục – đào tạo của người nộp thuế và người phụ thuộc người nộp thuế.

Theo đó, căn cứ vào thực tế chi tiêu cho y tế, giáo dục – đảo tạo bình quân theo kết quả Điều tra mức sống dân cư trong giai đoạn vừa qua, Bộ Tài chính đề xuất phương án 23 triệu đồng/năm cho y tế và 24 triệu đồng/năm cho giáo dục.

Theo đánh giá tại góp ý Dự thảo của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, phương án do Bộ Tài chính đề xuất thể hiện cách tiếp cận có tính dự báo và linh hoạt hơn.

Việc thiết kế mức trần cao hơn không chỉ phản ảnh xu hướng gia tăng chi phí thực tế mà còn góp phần kéo dài vòng đời của chính sách, giảm tần suất phải điều chỉnh pháp luật. Đồng thời, phương án này phù hợp hơn với bản chất của các khoản chi cho y tế và giáo dục – đào tạo là những khoản chi thiết yếu, có ý nghĩa dầu tư cho vốn con người, từ đó góp phần nâng cao công bằng theo chiều dọc và giảm gánh nặng thực tế cho người lao động.

Các khoản phí mà người nộp thuế được giảm trừ gia cảnh phải đáp ứng các điều kiện: có hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật; riêng đổi với khoản chỉ cho y tế phải có thêm Bảng kê chi phí khám bệnh, chữa bệnh sử dụng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế; không được chi trả từ các nguồn khác kể cả từ nguồn tài trợ, hỗ trợ, trả thay của tổ chức, cá nhân, nguồn ngân sách Nhà nước, quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế...

Đồng thời, tại dự thảo Nghị định cũng loại trừ việc áp dụng khoản giảm trừ cho y tế, giáo dục – đào tạo quy định tại Điều này trong trường hợp người nộp thuế đã áp dụng cơ chế giảm thuế đối với các khoản chi cho y tế quy định tại Điều 41 Nghị định này hoặc đối với các khoản chỉ cho y tế, giáo dục – đào tạo do người sử dụng lao động chi trả cho người lao động tại điểm b, g, i khoản 4 Điều 8 Nghị định này.

24 triệu đồng thậm chí không đủ thuê gia sư

Chia sẻ với Dân Việt, chị Nguyễn Hải Anh (Cầu Giấy, Hà Nộ) cho rằng chi phí tại đô thị đang tăng khá nhanh. Các khoản đầu tư cho học chính, học thêm, học năng khiếu, thiết bị cùng với y tế chiếm quá nửa tổng chi tiêu của gia đình có 2 con nhỏ đang lứa tuổi tiểu học. Cộng với chi phí thiết yếu, áp lực chi trả khiến khả năng tích lũy khá yếu, thậm chí bằng 0 dù mức thu nhập của hai vợ chồng trên trung bình.

Do đó, chị bày tỏ mong muốn cơ quan xây dựng chính sách thuế mở rộng giảm trừ đối với cả các chi phí thiết yếu. Bởi nhìn thẳng vào thực tế, mức 24 triệu đồng/năm cho giáo dục là quá thấp, không đủ để trả gia sư. Chưa kể còn những khoản không có hóa đơn, chứng từ để chứng minh.

Chuyên gia thuế, TS. Nguyễn Ngọc Tú kiến nghị nâng mức chi y tế lên khoảng 30 triệu đồng/năm. Thực tế, hệ thống cơ sở y tế của Việt Nam phát triển khá tốt. Bảo hiểm y tế chi trả phần lớn chi phí khám chữa bệnh cho người dân ở mức nhất định, nhưng người dân vẫn phải trả những chi phí đáng kể.

Còn với giáo dục, cần nâng mức giảm trừ lên 50 - 60 triệu đồng/năm. Ngoài học văn hóa và ngoại ngữ, người dân còn chi cho kỹ năng mềm, thể thao, nghệ thuật... không chỉ cho trẻ em mà cả người lớn. TS. Nguyễn Ngọc Tú cho rằng để có nguồn nhân lực chất lượng cao, cần thiết nâng mức giảm trừ cho giáo dục - đào tạo.

Việt Nam đã hội nhập sâu rộng với thế giới, vì vậy, chính sách không nên giới hạn cho những khoản chi phát sinh ở trong nước. Theo Chuyên gia thuế này, miễn là có hóa đơn, chứng từ chứng minh khoản chi đó là thực thì được khấu trừ và trong ngưỡng cho phép.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng chính sách cần dựa trên mặt bằng giá thị trường, biến động chi phí, nhất là tại đô thị lớn.

Theo đó, đại diện Công ty CP Đầu tư và Xây dựng Nguyên ngọc cho rằng nên bổ sung xây dựng chính sách theo hướng miễn thuế đối với toàn bộ tiền nhà ở, điện nước mà người sử dụng lao động thuê và trả thay cho người lao động theo thực tế phát sinh, có đẩy đủ hồ sơ chứng từ; hoặc giảm mức khống tiền nhà chịu thuế còn 5-10% (trên tổng thu nhập chịu thuế) thay vì 15% như hiện tại.

Việc này nhằm đảm bảo phản ánh đúng bản chất thu nhập và chi phí thực tế. Đây là chi phí phục vụ điều kiện làm việc và sinh hoạt tối thiểu của người lao động. Cũng như phủ hợp với mặt bằng giá thị trường và biến động chỉ phí sinh hoạt, đặc biệt tại các đô thị lớn.

Trong khi đó, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho biết để tối ưu hóa hiệu quả chính sách, cần xem xét bổ sung cơ chế điều chỉnh tự động mức giảm trừ theo các chỉ số kinh tế vĩ mô. Như chi số giá tiêu đùng hoặc mức chi tiêu bình quân đo cơ quan có thẩm quyền công bố.

Một ý kiến đáng chú ý khác đến từ Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), theo đó, đơn vị này đề xuất áp dụng cơ chế khoản chi theo cấp học. Cụ thể, mầm non 21 triệu/năm; THCS 30 triệu/năm; THPT 40 triệu/năm; và Đại học 50 triệu/năm.

Theo đó, VAMA cho rằng học phí đại học hiện nay theo cơ chế tự chủ rất cao, mức 21 triệu đồng không còn phản ánh đúng thực tế. Việc phân loại theo cấp học giúp chính sách thuế mang tính nhân văn, hỗ trợ thực chất cho việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

×