Đề xuất thu gọn danh mục tài sản trưng mua nhằm bảo vệ quyền sở hữu của người dân và doanh nghiệp

"Cắt giảm" danh mục trưng mua

Thực hiện nhiệm vụ được Quốc hội, Chính phủ giao và quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tài chính đã xây dựng quy trình xây dựng chính sách và có Tờ trình Chính phủ số 558/TTr-BTC ngày 29/7/2026 về các chính sách của Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi).

Theo kế hoạch, dự án Luật sẽ được trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ hai. Việc triển khai luật sau khi được ban hành sẽ không làm phát sinh thêm biên chế hoặc tổ chức bộ máy mới mà sử dụng nguồn nhân lực hiện có, đồng thời bố trí kinh phí tuyên truyền, tập huấn từ ngân sách nhà nước theo đúng quy định của pháp luật.

Bộ Tài chính cho biết, Dự thảo tập trung hoàn thiện các quy định nhằm bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành, tăng cường bảo vệ quyền sở hữu tài sản hợp pháp của tổ chức, doanh nghiệp và người dân, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong bối cảnh mới.

Một trong những điểm đáng chú ý là việc hoàn thiện quy định về điều kiện và các trường hợp trưng mua, trưng dụng tài sản theo hướng chặt chẽ, thống nhất với các luật có liên quan.

Dự thảo cũng thu hẹp phạm vi tài sản thuộc diện trưng mua nhằm bảo vệ tốt hơn quyền sở hữu hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.

Theo đó, chỉ những vật phẩm thực sự cần thiết phải chuyển quyền sở hữu cho Nhà nước mới thuộc diện trưng mua, bao gồm thuốc, vắc-xin, vật tư y tế, lương thực, thực phẩm, xăng dầu, hóa chất và vật tư tiêu hao.

Đồng thời, dự thảo quy định không áp dụng trưng mua đối với tài sản của cơ quan Đảng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội do đây là tài sản công.

Ở chiều ngược lại, phạm vi tài sản có thể bị trưng dụng được mở rộng nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn về quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia trong bối cảnh mới. Ngoài các loại tài sản hiện hành, dự thảo bổ sung vật nuôi, hạ tầng viễn thông, hạ tầng số, tài sản số, công trình kết cấu hạ tầng và khu vực biển, ngoại trừ khu vực biển phục vụ hoạt động lấn biển được thực hiện theo quy định của Luật Đất đai.

Bảo vệ quyền của người có tài sản trưng mua, trưng dụng

Về phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính, dự thảo bổ sung thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng cho Chủ tịch UBND cấp xã và những người có thẩm quyền theo quy định của các luật khác.

Một nội dung quan trọng khác là hoàn thiện quy định về xác định giá tài sản trưng mua và tăng cường các cơ chế bảo vệ quyền lợi của người có tài sản. Theo dự thảo, việc xác định giá được thực hiện linh hoạt hơn, cho phép áp dụng các phương pháp định giá phù hợp với đặc điểm của từng loại tài sản và mức độ sẵn có của thông tin tại thời điểm trưng mua, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào giá phổ biến trên thị trường.

Quy định này được kỳ vọng sẽ khắc phục khó khăn trong việc định giá các tài sản chuyên dùng hoặc tài sản có tính đặc thù vốn ít có giao dịch trên thị trường.

Để bảo đảm trách nhiệm của cơ quan nhà nước, Dự thảo bổ sung cơ chế xử lý trường hợp chậm thanh toán tiền trưng mua hoặc tiền bồi thường thiệt hại đối với tài sản trưng dụng. Theo đó, nếu chậm thanh toán, cơ quan nhà nước phải trả thêm một khoản tiền tương đương tiền chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế, tính trên số tiền và thời gian chậm thanh toán.

Dự thảo cũng bổ sung nhiều nguyên tắc nhằm bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người có tài sản cũng như các tổ chức, cá nhân liên quan.

Cụ thể, việc trưng mua, trưng dụng phải bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người có tài sản, không phân biệt đối xử; không được xâm phạm dữ liệu cá nhân và bí mật kinh doanh; đồng thời, trong thời gian tài sản bị trưng dụng, nếu tài sản đang là đối tượng tranh chấp, thế chấp hoặc bảo đảm thực hiện nghĩa vụ tín dụng, nghĩa vụ dân sự khác thì việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan sẽ được tạm hoãn.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định về miễn trừ trách nhiệm đối với người ra quyết định và người tổ chức thực hiện quyết định trưng mua, trưng dụng khi họ hành động đúng thẩm quyền, dựa trên thông tin có tại thời điểm ra quyết định và không vì vụ lợi. Quy định này nhằm tạo cơ sở pháp lý để cán bộ, công chức yên tâm thực thi công vụ, phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

×