Đêm Giao thừa, cả nhà thức chờ má may áo cho cô dâu mới

Nhiều năm qua, tôi không còn có thói quen, hay nói đúng hơn là cơ hội để được may đo áo mới mỗi dịp năm mới tết đến. Sự phát triển của ngành dệt và may mặc đã mang lại sự đầy đủ mà đôi khi tôi cảm thấy tiếc nuối cho những kỷ niệm trở thành những thước phim ký ức của một thời.

Ngày đó, má tôi là một thợ may có tiếng của làng. Ba tôi mỗi lần đi ngang thường hay chú ý thấy có một cô gái tóc đen, trán cao, lúc nào cũng có vẻ bận rộn đạp máy may suốt ngày. Ba tìm cách tiếp cận bằng cách ghé đặt may đồ. Chẳng hiểu ba may sơ mi hay quần tây, may bao nhiêu chiếc, để rồi không lâu sau đó, má chịu gật đầu với ba, về chung một nhà.

Bên chiếc máy may, người thợ tỉ mỉ từng mũi chỉ, có khi phải làm liên tục đến tận Giao thừa để may từng chiếc áo mới là hình ảnh quen thuộc những ngày tết xưa. Ảnh minh họa: AI

Ba tôi muốn đi làm ăn xa. Ba đưa má đi lập nghiệp ở tận xứ khỉ ho cò gáy, cách nhà khoảng gần 50 cây số.

50 cây số ngày nay có vẻ gần do đường xá thênh thang, phương tiện di chuyển nhiều vô số kể. Chứ ngày xưa, vào khoảng những năm 1985 - 1990, từ nhà ba má và chúng tôi ở về quê nội là cả một chân trời xa xôi diệu vợi. Bởi nơi ba dắt má rồi sinh ra chúng tôi ở đó là một vùng kinh tế mới gần rừng núi. Thời đó còn thỏ còn voi, đôi khi nó đi lạc vô rẫy nhà phải dùng phuy, đánh thùng, đốt lửa để đuổi đi khi nghe ở ấp bảo “ông lớn về”.

Tôi nhớ hoài, phương tiện di chuyển thuở đó là những chiếc xe đò chạy bằng than, mỗi lần từ trên nhà về đến nội là mặt mũi đen xì, hai hốc mũi bám đầy muội than. Nhưng chưa năm nào ba không dẫn má và chúng tôi về quê nội để ăn tết.

Hồi đó, tôi nghe người ta bảo như vậy là má tôi làm dâu, về làm dâu chăm lo tết cho gia đình chồng bởi ba tôi là con trai lớn. Gia đình nội sống theo kiểu xưa, có mâm trên mâm dưới, nhà dưới nhà trên và những đứa trẻ con như tôi không bao giờ được phép ngồi chung bàn với các cô các chú.

Trong mấy ngày về quê nội, má tháo cái đầu máy may Sinco bỏ vô bao để mấy anh em tôi dùng đòn gánh 2 người cùng khiêng trước khi lên xe hoặc khi xuống xe. Ba bảo má dùng nó để gắn vô thùng máy may cũ sẵn có của ông bà nội (trước đó mấy cô cũng học may nhưng không khéo léo nên chẳng ra nghề ngỗng giống như má tôi) để may cho tiện. Bởi trước 25 tết là má oằn mình may, trả áo trả quần cho khách đã đặt.

Thường thì má sẽ ưu tiên may đo sớm cho nội, sau đó mới tới mấy cô và chú. Còn con nít như chúng tôi là ưu tiên sau cùng, nên chuyện quá tải phải đợi đến đêm 30 mới có được áo và quần mới là chuyện rất bình thường.

Tôi nhớ năm đó chú Út dắt đâu về một cô gái. Chú nói "người ta thương tui và tui cũng thương người ta, nhưng tết nhứt người ta không có người thân". Chú muốn cưới làm vợ nên liều dắt về xin phép nội. Lúc đầu nội không chịu nên cứ lảng lảng ở nhà trên miết. Chú út và cô gái suốt ngày ở nhà dưới, năn nỉ và nhờ vả ba với các cô thuyết phục dùm. Thấy cổ ngoan ngoãn lại siêng việc, giỏi bếp núc lại lễ phép nên cả má rồi ba cùng các cô rất thương, cùng nhau nói vào.

Ngày 30 tết, má phát hiện cả nhà ai cũng có áo mới, kể cả các con các cháu, nhưng cô gái ấy thì chưa. Má bèn dắt cổ ra chợ mua thêm một khúc vải. Hôm đó, má tự tay đo vẽ, tự tay cắt vải và may áo bằng chính cái đầu máy may Sinco cả nhà từ xa mang vác về.

Đêm 30, má ngồi vào bàn máy và may liên tục. Má bảo sẽ may cho cổ một bộ áo hoa cổ tay "ráp-lan". Mọi người trong nhà cùng ngồi đợi bên khay mứt và tách trà. Chỉ có nội là hay ngủ sớm và trước khi tròn giấc, nội bảo má “con Hiên canh sắp tới giao thừa kêu má dậy để cúng kiếng nha bây”.

Còn khoảng 10 phút nữa là đến Giao thừa. Chiếc áo hoa má may cho người con gái lạ, là em dâu tương lai cũng đã xong. Chú Út mặt vui hơn tết cầm chiếc áo lên ướm cho cô gái, miệng liên tục cảm ơn má là người chị dâu có bàn tay khéo léo.

Ba bảo cả nhà vô thay đồ mới, bánh mứt dọn ra, dâng lên ban thờ tổ tiên rồi kêu má dậy. Nhà ông bà nội bao giờ cũng vậy, cũng có tục mặc đồ mới, cúng kiếng...

Bây giờ, tôi không còn thói quen đặt may áo mới mỗi dịp Tết về. Quần áo có thể mua dễ dàng ở bất cứ đâu, nhanh đến mức đôi khi không kịp để lòng mình chờ đợi. Má cũng không còn ngồi bên chiếc máy may Sinco trong đêm 30 như ngày xưa nữa.

Chiếc máy may vẫn nằm đó, ở một góc nhà, im lặng như một người giữ ký ức. Mỗi lần nhìn thấy, tôi lại nghe vang lên đâu đó tiếng đạp máy đều đều của những đêm cuối năm cũ, nghe lại tiếng người thân ngồi chờ Giao thừa, mùi trà nóng và khay mứt ngọt, cùng cảm giác háo hức khi được mặc chiếc áo mới vừa may xong.

Có lẽ Tết bây giờ đủ đầy hơn, tiện nghi hơn, nhưng những đêm 30 chờ má may áo, thứ niềm vui nhỏ bé mà ấm áp đã trở thành điều không thể tìm lại. Và đôi khi, giữa bộn bề hiện tại, tôi chỉ muốn được trở về khoảnh khắc ấy, khi cả nhà thức chờ bên ánh đèn vàng, để thấy mình vẫn còn là đứa trẻ đứng bên chiếc máy may, lặng lẽ đợi mùa xuân đến bằng từng đường kim mũi chỉ của má.

×