Đến tận xưởng xem những gì Bùi Chát vẽ

Tranh "Mở xưởng Họa hoằn Họa xá" của Bùi Chát. Ảnh: NVCC

Họa sĩ thường ở xưởng nhiều hơn ở nhà, tranh chất quanh mình, khô, ướt ngổn ngang. "Có bức lâu đến mức tôi quên mất nó tồn tại. Đôi khi tôi thấy mình chỉ là người ở ké. Hội họa mới là chủ xưởng. Thế nên tôi gọi nơi ấy là họa xá", Bùi Chát chia xẻ về xưởng họa và tên gọi triển lãm Mở xưởng Họa hoằn Họa xá mới nhất của mình.

Từ ngày 16/8 đến 30/9, tại Studio Họa Hoằn Họa xá, 24 đường số 1, Melosa Garden, phường Long Trường, TP.HCM, nghệ sĩ Bùi Chát giới thiệu Mở xưởng Họa hoằn Họa xá, triển lãm cá nhân mới nhất gồm 37 tác phẩm sơn dầu trên canvas cùng chính không gian nơi chúng được hình thành.

Đây không phải là một triển lãm về xưởng vẽ, mà là triển lãm đặt lại câu hỏi một bức tranh thực sự bắt đầu từ đâu.

Điều được mở không phải là đời sống riêng của người nghệ sĩ, mà là khoảng không gian nơi hội họa vẫn còn đang tự quyết định lấy mình.

Trong thực hành của Bùi Chát, xưởng không phải nơi ý tưởng được thực thi. Nó là nơi ý tưởng thường xuyên thất bại. Một dự định ban đầu có thể biến mất chỉ sau vài lớp màu; một cấu trúc vừa hình thành đã lập tức bị chính bức tranh phủ nhận.

Quá trình sáng tác không diễn ra như việc hiện thực hóa một hình dung có sẵn mà như chuỗi phản ứng liên tục trước những tình huống phát sinh trên mặt tranh.

Đó cũng là nền tảng của hội họa tình huống – khái niệm mà Bùi Chát sử dụng nhiều năm qua để mô tả phương pháp làm việc của mình. "Tình huống" ở đây không phải là chủ đề hay câu chuyện được minh họa, mà là trạng thái mà mỗi hành động hội họa đều làm thay đổi toàn bộ điều kiện của hành động tiếp theo. Bức tranh không đi theo một bản thiết kế; nó tự hình thành thông qua những quyết định luôn có khả năng bị phủ định.

Bởi vậy, việc mở xưởng không nhằm giới thiệu hậu trường của nghệ thuật. Nó cho phép người xem tiếp cận hội họa ở thời điểm hiếm khi xuất hiện trong không gian triển lãm, khi tác phẩm vẫn chưa hoàn toàn ổn định.

Bùi Chát chia sẻ: “Ở gallery, tranh đã được chọn. Trong xưởng, tranh vẫn đang tự chọn lấy mình. Tôi không can thiệp vào chuyện đó nhiều như người ta vẫn tưởng. Việc của tôi chỉ là tiếp tục tạo ra tình huống, rồi xem nó dẫn mình đi đâu. Đặt xuống một màu, không ai biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo. Có khi mất sạch. Có khi được nhiều hơn mình nghĩ. Chuyện đáng nói là ngày hôm sau vẫn muốn chơi tiếp.

Có lẽ vì thế mà tôi thích từ họa hoằn. Nó nhắc tôi nhớ rằng điều đáng giá không xuất hiện thường xuyên. Muốn gặp một điều hiếm khi xảy ra thì phải có một nơi để chờ. Đó là họa xá. Tôi vẫn tin rằng một bức tranh chỉ thật sự sống khi nó còn khả năng trở thành một bức tranh khác”.

Ở đây, người xem không chỉ đứng trước những gì hội họa đã đạt tới, mà còn đứng giữa những gì hội họa đã từ bỏ.

Trong bối cảnh mỹ thuật đương đại, khi triển lãm ngày càng được tổ chức như những không gian hoàn chỉnh với ngữ pháp thị giác chặt chẽ, Mở xưởng Họa hoằn Họa xá lại chủ động giữ lại tính chưa hoàn tất của quá trình sáng tác.

Điều được chia sẻ không phải bí mật nghề nghiệp, mà là một thái độ đối với hội họa: Tác phẩm không sống nhờ sự hoàn chỉnh, mà nhờ khả năng vẫn còn có thể trở thành một điều khác.

×