"Đi để thương" - hành trình từ trái tim đến trái tim

Đi để thương, tập tùy bút của nhà báo Đức Liên, Chủ tịch danh dự Quỹ Khởi Sự Từ Tâm, là một tác phẩm như thế. Cuốn sách không được viết trong sự an nhàn của hồi tưởng, mà được kết tinh từ những chuyến đi thiện nguyện bền bỉ, từ những ghi chép chân thật và những khoảnh khắc xúc động mà tác giả đã trực tiếp trải qua khi đồng hành cùng lãnh đạo, cán bộ nhân viên Tập đoàn Kim Oanh và Quỹ Khởi Sự Từ Tâm trên hành trình phụng sự cộng đồng từ năm 2021 đến nay.

Ở đó, người viết không đứng bên ngoài để quan sát. Ông đi vào tâm dịch, đi qua những vùng phong tỏa, đến các bệnh viện, xóm trọ, bản làng, vùng lũ và cả những miền đất xa ngoài biên giới. Ông ghi lại những điều mình đã thấy, đã nghe, đã xúc động và đôi khi đã “bất lực”.

Chính vì vậy, Đi để thương không mang dáng dấp của một bản tổng kết hoạt động thiện nguyện. Tác phẩm trước hết là một dấu ấn sâu lắng của lòng nhân ái, một nhật ký tinh thần về những năm tháng con người phải đối diện với mất mát, nhưng cũng chính từ đó làm sáng lên vẻ đẹp của sự tử tế.

Cuốn sách mở ra bằng ký ức không thể nào quên về Sài Gòn trong những ngày đại dịch Covid-19, khi từng góc phố, từng khu dân cư thân thuộc bỗng hóa thành bệnh viện dã chiến, khu cách ly và cả thành phố như chìm trong một gam màu tang thương, ám ảnh.

Từ tâm dịch, cuốn sách dẫn người đọc đi qua nhiều lát cắt đời sống: những chuyến xe chở thuốc men, máy thở, gạo nghĩa tình; những chương trình tiếp sức cho bệnh nhi nghèo; những suất học bổng dành cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt; những mái ấm tình thương; những chuyến cứu trợ đồng bào vùng bão lũ và cả hoạt động nhân đạo quốc tế tại Myanmar.

Nhưng điều làm nên sức lay động của Đi để thương không chỉ nằm ở quy mô hành trình hay số lượng chương trình thiện nguyện được nhắc đến, giá trị sâu xa của tác phẩm nằm ở cách tác giả nhìn con người. Trong từng trang viết, mỗi hoàn cảnh không hiện lên như một “trường hợp cần hỗ trợ” mà là một phận người có nỗi đau, phẩm giá, ký ức và khát vọng riêng. Một bệnh nhân được cứu sống không chỉ là một sinh mạng được giữ lại, mà còn là một gia đình được thoát khỏi khoảnh khắc phải nhận tin đau lòng. Một bao gạo trao đi không chỉ lấp đầy cơn đói, mà còn gửi đến người nhận cảm giác rằng họ không bị bỏ rơi. Một suất học bổng không chỉ giúp trẻ đến trường, mà còn giữ lại cho các em một cánh cửa tương lai.

Nhà báo Đức Liên viết về thiện nguyện bằng giọng văn lặng lẽ, chân thành. Ông không tô vẽ lòng tốt, cũng không biến những chuyến đi thành câu chuyện của sự ngợi ca một chiều. Trong Đi để thương, thiện nguyện hiện ra với đầy đủ nhọc nhằn, lo lắng, hiểm nguy và cả những phút giây con người tự hỏi mình có nên bước tiếp hay không.

Câu hỏi ấy đi xuyên suốt tác phẩm như một mạch ngầm. Nó không phải khẩu hiệu, càng không phải lời kêu gọi ồn ào, mà là sự tự vấn của một người đã đi qua nhiều biến động của đời sống, đã có thể chọn một khoảng lặng bình yên cho riêng mình, nhưng vẫn không thể đứng yên trước những phận đời còn quá nhiều mất mát. Từ đó, Đi để thương trở thành câu chuyện về trách nhiệm: Trách nhiệm với cuộc đời đã cho mình nhiều hơn mình nghĩ, trách nhiệm với cộng đồng và trách nhiệm với những con người mà một khi đã gặp, ta không thể dễ dàng quên đi.

Đọc Đi để thương, người đọc bắt gặp nhiều hình ảnh ám ảnh: Những y bác sĩ kiệt sức nơi bệnh viện dã chiến; những sinh viên mắc kẹt trong phòng trọ ôm chặt bao gạo nghĩa tình; những đứa trẻ mồ côi sau đại dịch cần thêm một vòng tay cha mẹ; những bệnh nhi nằm giữa dây truyền dịch và tiếng máy thở; những gia đình người hiến tạng sống tiếp trong nỗi đau nhưng vẫn gieo lại sự sống cho đời; những cụ già vùng lũ bật khóc khi nhận gạo. Mỗi hình ảnh là một mảnh ghép của hiện thực, và khi đặt cạnh nhau, chúng tạo nên bức tranh rộng lớn về lòng nhân ái trong những năm tháng nhiều biến động.

Đặc biệt, cuốn sách không dừng lại ở việc kể về sự cho đi. Tác phẩm gợi mở một quan niệm sâu sắc hơn: Thiện nguyện không chỉ là cứu trợ trước mắt, mà còn là đồng hành lâu dài; không chỉ là trao vật chất, mà còn là trao niềm tin; không chỉ là xoa dịu nỗi đau hôm nay, mà còn là mở ra một khả năng tốt đẹp hơn cho ngày mai. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt trong các dự án như “Cùng làm cha mẹ”, “Sóng chữa lành”, “Chắp cánh vươn xa”, “Tự lực vì chính tôi” và nhiều chương trình khác mà Quỹ Khởi Sự Từ Tâm đã và đang kiên trì thực hiện.

Ở phần cuối, Đi để thương trở về với một suy ngẫm giản dị mà thấm thía. Tác giả không nhận mình là người dũng cảm hay làm điều gì vĩ đại. Ông chỉ lựa chọn bước tới thay vì đứng yên, chọn ở lại thay vì quay lưng. Chính sự khiêm nhường ấy làm cho cuốn sách có sức thuyết phục. Bởi lòng nhân ái đích thực không cần được phóng đại. Nó có sức mạnh riêng khi được đặt trong đời sống thật, trong bùn đất của vùng lũ, trong mùi thuốc sát trùng của bệnh viện, trong tiếng thở gấp của bệnh nhân, trong ánh mắt trẻ thơ và trong những chuyến xe lặng lẽ lên đường.

Với hơn 100 bức ảnh tư liệu được chọn lọc, Đi để thương còn là một cuốn sách giàu tính chân thực. Những hình ảnh trong sách không chỉ minh họa cho câu chữ, mà góp phần lưu giữ ký ức về một hành trình thiện nguyện có thật, nơi nhiều con người đã cùng nhau đi qua gian khó bằng lòng tin và sự bền bỉ.

Trong đời sống hôm nay, khi con người dễ bị cuốn vào nhịp sống gấp gáp, Đi để thương là một khoảng lặng cần thiết. Cuốn sách khiến người đọc chậm lại để nhìn rõ hơn những điều bình dị mà quý giá: Một bữa ăn nóng có thể làm ấm lòng người ở tuyến đầu; một bao gạo có thể giúp một gia đình đi qua ngày khó; một lời động viên có thể giữ lại niềm tin; một sự giúp đỡ đúng lúc có thể làm thay đổi cả một cuộc đời.

Đi để thương vì thế không chỉ là tập tùy bút về những chuyến đi thiện nguyện. Đó là lời tri ân cuộc đời, lời tri ân những con người tử tế và cũng là lời nhắc dịu dàng gửi đến mỗi chúng ta rằng đừng thờ ơ trước nỗi đau của người khác. Bởi có những hành trình không bắt đầu từ đôi chân mà bắt đầu từ một tấm lòng. Có những bước đi không đo bằng quãng đường mà đo bằng những phận người được nâng đỡ. Và có những việc làm lặng thầm, dù nhỏ bé vẫn đủ làm cho cuộc đời này ấm lại.

Trong ý nghĩa ấy, Đi để thương là một cuốn sách đáng đọc, không chỉ để hiểu thêm về một hành trình thiện nguyện, mà để tự hỏi chính mình: Giữa những lúc cuộc đời cần đến, ta có sẵn lòng bước tới hay không?

×