Dịch vụ thuê người quỳ lạy cha mẹ gây tranh cãi

Dịp Tết Nguyên đán luôn là thời điểm thiêng liêng để các thành viên trong gia đình đoàn tụ, tuy nhiên không phải ai cũng có điều kiện trở về quê hương. Nắm bắt tâm lý này, công ty giao hàng UU Paotui tại tỉnh Hà Nam đã tung ra một chiến dịch kinh doanh chưa từng có tiền lệ vào ngày 9/2 vừa qua. Trên ứng dụng di động của mình, đơn vị này giới thiệu ba gói dịch vụ chúc Tết thuê với các mức giá cùng quyền lợi khác nhau, cho phép người dùng đặt hàng dễ dàng hệt như cách họ gọi đồ ăn hay đặt xe công nghệ. Sự xuất hiện của loại hình dịch vụ này nhanh chóng thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận, không chỉ bởi tính tiện lợi mà còn bởi những nghi thức đi kèm gây sốc.

Gói dịch vụ đầu tiên được xem là mức cơ bản nhất có giá 39 nhân dân tệ, tương đương khoảng 150.000 đồng. Với lựa chọn này, nhân viên giao hàng sẽ dành khoảng một giờ đồng hồ để thực hiện các công việc trang trí nhà cửa cho gia chủ. Họ sẽ chịu trách nhiệm đi mua các vật phẩm mang ý nghĩa may mắn như câu đối đỏ hay chữ "Phúc" rồi mang đến treo tại nhà cha mẹ của khách hàng. Gói này còn bao gồm cả dịch vụ dọn dẹp nhẹ nhàng ngay tại cửa nhà nhằm mang lại không khí tươi mới đón xuân.

Mức độ phục vụ được nâng lên đáng kể ở gói thứ hai với chi phí 199 nhân dân tệ, khoảng 750.000 đồng. Trong khoảng thời gian kéo dài hai giờ, trách nhiệm của người giao hàng không chỉ dừng lại ở việc trang trí. Họ sẽ thay mặt khách hàng đi mua quà cáp, trực tiếp chuyển những lời chúc ngắn gọn nhưng ý nghĩa đến các bậc sinh thành. Một điểm đặc biệt trong gói này là quy trình xử lý tiền mừng tuổi. Nhân viên sẽ thay mặt khách hàng nhận bao lì xì từ người lớn tuổi trong gia đình, sau đó thực hiện các thao tác chuyển khoản lại số tiền đó cho người đặt dịch vụ. Sự sòng phẳng và minh bạch trong khâu tiền bạc được công ty nhấn mạnh để tạo niềm tin cho người sử dụng.

Tuy nhiên, tâm điểm của mọi sự chú ý lại dồn vào gói dịch vụ cao cấp nhất với mức giá lên tới 999 nhân dân tệ, tương đương khoảng 3,7 triệu đồng. Gói này kết hợp toàn bộ các tiện ích của hai gói trước đó nhưng bổ sung một nghi thức gây chấn động: dập đầu lạy. Theo mô tả, nhân viên giao hàng sẽ thay mặt người con thực hiện nghi lễ quỳ gối, dập đầu lạy cha mẹ hoặc người lớn tuổi theo đúng phong cách truyền thống, kèm theo lời chúc may mắn kéo dài một phút. Để khách hàng có thể chứng kiến khoảnh khắc này, toàn bộ quá trình thực hiện nghi lễ sẽ được phát trực tiếp qua video trực tuyến. Người con dù đang ở bất cứ đâu cũng có thể nhìn thấy cảnh một người lạ đang thay mình quỳ lạy đấng sinh thành qua màn hình điện thoại.

Theo thống kê trên ứng dụng của UU Paotui, tính đến thời điểm sự việc gây xôn xao, đã có tới 175 đơn đặt hàng được ghi nhận trên phạm vi toàn quốc. Cần lưu ý rằng mức phí niêm yết trên ứng dụng chỉ là tiền công cho sức lao động của shipper. Tất cả các chi phí phát sinh khác như tiền mua quà tặng, chi phí đi lại xăng xe hay vé đỗ xe đều sẽ do khách hàng chi trả thêm. Đại diện doanh nghiệp này giải thích rằng mục tiêu của họ là hướng đến những người con xa xứ, những người vì công việc hay hoàn cảnh mà không thể về quê ăn Tết, nhằm giúp họ tạo ra một sự kết nối cảm xúc ấm áp với gia đình.

Làn sóng phản đối hành động định giá đạo hiếu

Mặc dù phía công ty UU Paotui liên tục khẳng định đây không phải là một chiêu trò tiếp thị ngắn hạn mà xuất phát từ mong muốn kết nối tình thân, nhưng thực tế phản ứng của xã hội lại đi theo chiều hướng ngược lại. Dịch vụ quỳ lạy thuê đã châm ngòi cho một cuộc tranh luận dữ dội trên khắp các nền tảng mạng xã hội tại đất nước tỷ dân. Phần lớn ý kiến đều cho rằng hành động này đã đi quá giới hạn đạo đức, biến những giá trị tinh thần thiêng liêng trở thành hàng hóa có thể mua bán, trao đổi bằng tiền bạc.

Xét về khía cạnh lịch sử, nghi thức dập đầu, bao gồm hành động quỳ gối và chạm trán xuống đất, là một nét văn hóa lâu đời có nguồn gốc từ thời nhà Chu (1046-256 TCN). Nghi thức này tiếp tục được củng cố mạnh mẽ dưới thời nhà Tần (221-206 TCN), giai đoạn mà thần dân buộc phải quỳ lạy trước hoàng đế để thể hiện sự phục tùng tuyệt đối. Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, ý nghĩa của hành động này đã có sự chuyển biến. Ngày nay, trong văn hóa Á Đông, cái dập đầu được xem là biểu tượng cao quý nhất để thể hiện lòng biết ơn sâu sắc, sự kính trọng của con cái đối với cha mẹ, hay học trò đối với thầy cô giáo. Tuy nhiên, cũng có một bộ phận dư luận hiện đại cho rằng hành động này vẫn mang nặng hàm ý của sự phục tùng, thiếu bình đẳng.

Việc thuê một người xa lạ thực hiện hành động quỳ lạy thay cho mình bị nhiều người xem là sự xúc phạm đối với ý nghĩa thiêng liêng của đạo hiếu.

Ở chiều ngược lại, tiếng nói từ chính những người lao động trực tiếp tham gia dịch vụ này lại mang đến một góc nhìn khác. Một nhân viên giao hàng họ Vương chia sẻ anh từng nhận đơn hàng đến chúc Tết bố mẹ khách vào ngày mùng 1. Anh khẳng định bản thân sẵn sàng thực hiện nghi thức quỳ lạy nếu khách có yêu cầu. Đối với anh Vương và nhiều đồng nghiệp khác, đây đơn thuần là một công việc kiếm sống lương thiện. Anh cho rằng việc kiếm tiền bằng sức lao động, dù là thực hiện nghi thức quỳ lạy, không có gì đáng xấu hổ. Quan điểm này cũng nhận được sự đồng cảm từ một nhóm nhỏ khách hàng bận rộn, những người coi đây là giải pháp tình thế độc đáo để giải tỏa cảm giác tội lỗi khi không thể ở bên cha mẹ dịp lễ quan trọng nhất năm.

Trước sức ép quá lớn từ dư luận, chỉ hai ngày sau khi ra mắt, vào ngày 11/2, công ty UU Paotui đã buộc phải gỡ bỏ gói dịch vụ dập đầu khỏi nền tảng ứng dụng của mình. Họ chỉ giữ lại các dịch vụ mang tính hỗ trợ thông thường như treo câu đối, mua quà và gửi lời chúc. Động thái "quay xe" nhanh chóng này cho thấy doanh nghiệp đã nhận thức được sự nhạy cảm của vấn đề văn hóa mà họ vô tình chạm phải. Đây không phải lần đầu tiên công ty này gây tranh cãi với các dịch vụ thay thế con người trong các dịp lễ tết. Trước đó, doanh nghiệp từng cung cấp dịch vụ tảo mộ trong dịp Tết Thanh minh. Gói cao cấp nhất của dịch vụ này có giá lên tới 4.999 nhân dân tệ, khoảng 19 triệu đồng, bao gồm việc dọn dẹp phần mộ và quay video gửi cho khách hàng, cho thấy xu hướng thương mại hóa các nghi lễ truyền thống là một chiến lược dài hạn của đơn vị này.

×