Điện hạt nhân trở lại: Việt Nam cần chuẩn bị gì ngoài công nghệ?

Đây là thông tin được đưa ra tại Hội thảo định hướng đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực năng lượng nguyên tử giai đoạn 2026-2035 do Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (VARANS), Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức ngày 17/7 tại Hà Nội.

Phát biểu tại hội thảo, TS. Nguyễn Hoàng Linh, Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân cho biết nhu cầu phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử đang trở nên cấp thiết khi Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm khôi phục và triển khai Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.

Theo Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050, điện hạt nhân dự kiến sẽ đóng góp khoảng 6-8% tổng sản lượng điện quốc gia với 4 tổ máy công suất lớn cùng 10-15 lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR).

Riêng hai nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, đến năm 2030 cần khoảng 3.900 nhân lực trực tiếp vận hành, trong đó có khoảng 670 người được đào tạo trình độ đại học ở nước ngoài.

Theo TS. Nguyễn Hoàng Linh, nhu cầu nhân lực không chỉ phục vụ vận hành các nhà máy điện hạt nhân mà còn trải rộng ở nhiều lĩnh vực như quản lý nhà nước, cơ quan pháp quy, an toàn và an ninh hạt nhân, nghiên cứu và phát triển, hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo, y học hạt nhân, công nghệ bức xạ, quản lý chất thải phóng xạ, ứng phó sự cố, quan trắc môi trường cũng như các ứng dụng trong công nghiệp và nông nghiệp.

Để đáp ứng nhu cầu này, Chính phủ đã phê duyệt Đề án đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ phát triển điện hạt nhân đến năm 2035, đồng thời ban hành nhiều chương trình phát triển nhân lực phục vụ công tác quản lý nhà nước, nghiên cứu, ứng dụng và tăng cường năng lực cho cơ quan quản lý chuyên ngành.

Tại hội thảo, các chuyên gia tập trung đánh giá thực trạng nguồn nhân lực, xác định nhu cầu theo từng lĩnh vực và từng giai đoạn, đồng thời đề xuất xây dựng khung năng lực, chuẩn đầu ra và chương trình đào tạo phù hợp với thông lệ quốc tế.

Nhiều ý kiến thống nhất cho rằng phát triển nguồn nhân lực là điều kiện tiên quyết để triển khai thành công chương trình điện hạt nhân. Vì vậy, cần hình thành hệ sinh thái đào tạo liên ngành với sự tham gia của cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế.

Một trong những đề xuất đáng chú ý là tập trung đầu tư cho khoảng 5-6 cơ sở đào tạo nòng cốt thay vì đào tạo dàn trải, qua đó tối ưu nguồn lực và nâng cao chất lượng đào tạo. Các chương trình cũng cần được cập nhật theo hướng dẫn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), đồng thời phát triển các chương trình kỹ sư chuyên sâu đáp ứng yêu cầu vận hành và quản lý các cơ sở hạt nhân.

Theo GS.VS. Nguyễn Quốc Sỹ, Đại học Năng lượng Quốc gia Moskva (Liên bang Nga), Việt Nam cần kết hợp đào tạo ở nước ngoài với xây dựng năng lực trong nước, phát triển mô hình hợp tác giữa các cơ sở đào tạo trong nước và đối tác quốc tế nhằm hình thành đội ngũ giảng viên, chuyên gia trình độ cao, đồng thời hạn chế tình trạng chảy máu chất xám.

Các chuyên gia cũng kiến nghị xây dựng cơ chế đặc thù về tuyển dụng, đãi ngộ và giữ chân nhân lực chất lượng cao; mở rộng hợp tác quốc tế, chuyển giao tri thức, đào tạo tại chỗ và đào tạo theo công việc.

Theo Ban tổ chức, hội thảo là hoạt động mở đầu cho chuỗi chương trình xây dựng nguồn nhân lực năng lượng nguyên tử, hướng tới hình thành đội ngũ chuyên gia đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và yêu cầu phát triển bền vững của Việt Nam trong giai đoạn mới.

×