Điều này có thể trở thành điểm yếu chí mạng của Mỹ trong cuộc chiến với Iran

Tuy nhiên, cho đến nay, thị trường vẫn khá lạc quan, có lẽ, như nhà phân tích xuất sắc Yves Smith đã nhận định, bởi vì “sự cố chấp và sự kiểm soát thông tin của phương Tây đã củng cố ý tưởng rằng đây sẽ là một cuộc xung đột ngắn ngủi và Iran sẽ quay trở lại bàn đàm phán sau khi Mỹ làm suy yếu họ, hoặc tốt hơn nữa là nhanh chóng rơi vào tình trạng bất ổn dân sự, khiến cho việc thay đổi chế độ hoặc chia cắt Iran trở nên khả thi.”

Thị trường năng lượng là điểm đến đầu tiên

Liệu khả năng phục hồi tương đối của thị trường có kéo dài? Tất nhiên, mọi người đều đang theo dõi eo biển Hormuz, và nói chung là giá dầu. Trong những cuộc khủng hoảng kiểu này, giá dầu là yếu tố mà các loại tài sản khác dựa vào để đưa ra tín hiệu.

Iran đã đe dọa bất kỳ tàu thuyền nào đi qua khu vực này, trong khi ông Trump đề nghị bảo hiểm cho các tàu đó “với mức giá hợp lý” kèm theo sự hộ tống của Hải quân Mỹ. Giá dầu đã tăng nhẹ nhưng cho đến nay diễn biến vẫn khá ổn định – hơn nhiều so với dự đoán của nhiều người. Một sự gián đoạn kéo dài không được tính đến. Điều này chắc chắn được hỗ trợ bởi việc Mỹ là nhà sản xuất dầu thô lớn nhất thế giới và (thường) là nhà xuất khẩu lớn thứ ba. Điều này có nghĩa là bất kỳ sự phong tỏa nào cũng sẽ ảnh hưởng đến châu Á và châu Âu trước tiên, trong khi Mỹ có một vùng đệm mà họ không có trong các cuộc xung đột trước đây.

Có lẽ điều đáng lo ngại hơn là tình hình khí đốt tự nhiên. Giá khí đốt tự nhiên ở châu Âu đã tăng khoảng 30% sau vụ tấn công vào các nhà máy xử lý khí hóa lỏng (LNG) của Qatar Energy. Không có giải pháp dễ dàng nào ở đây. Qatar cung cấp 20% lượng LNG của thế giới; nếu nguồn cung đó biến mất, thị trường vốn đã khan hiếm sẽ chứng kiến ​​giá cả tăng vọt. Bộ trưởng Năng lượng Na Uy đã ám chỉ rằng châu Âu có thể, trong tình thế khó xử, sẽ quay trở lại phụ thuộc vào năng lượng của Nga.

Chiến tranh luôn gây xáo trộn, và khi chiến tranh xảy ra ở Trung Đông, thị trường năng lượng càng trở nên căng thẳng. Chúng ta đã chứng kiến ​​điều này nhiều lần. Đây thực sự là một điểm áp lực gay gắt đối với Mỹ – và cả thế giới – và đã kéo dài hàng thập kỷ. Hiện tại, thị trường về cơ bản đang giao dịch dựa trên từng tin tức giật gân. Nhưng ngay cả trong thời điểm hỗn loạn này, việc lùi lại một bước khỏi những ồn ào và những tiêu đề chớp nhoáng để nhìn nhận mọi thứ một cách toàn diện hơn vẫn rất hữu ích.

Chi phí của quá trình tài chính hóa

Một trong những đặc điểm nổi bật của các cường quốc đang suy yếu là chúng thường tiềm ẩn những điểm yếu chí mạng có thể che giấu trong thời gian dài. Trong trường hợp của Mỹ, sự suy giảm năng lực công nghiệp và quá trình tài chính hóa nền kinh tế liên quan có thể chính là điểm yếu đó. Trước đây, năng lực công nghiệp đã khiến Mỹ trở nên quá phụ thuộc vào các loại vũ khí công nghệ cao đắt tiền, mà bỏ qua số lượng cần thiết cho một cuộc chiến kéo dài – chưa kể đến sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng từ Trung Quốc đối với ngành công nghiệp quốc phòng.

Ông Trump tuyên bố có nguồn dự trữ đạn dược gần như "không giới hạn" nhờ việc cắt đứt nguồn cung cho Ukraine. Nhưng nhiều người tin rằng nếu các cuộc tấn công cường độ cao tiếp diễn lâu hơn nữa, kho dự trữ một số tên lửa quan trọng của Mỹ sẽ bắt đầu cạn kiệt. Theo báo cáo, Mỹ đã sử dụng lượng tên lửa Tomahawk sản xuất trong khoảng 5 năm chỉ trong ba ngày đầu tiên của cuộc chiến, và số lượng tên lửa đánh chặn Patriot cũng đang cạn kiệt. Dường như đây là một cuộc chạy đua xem liệu các bệ phóng tên lửa của Iran có thể bị phá hủy nhanh hơn so với tốc độ cạn kiệt kho tên lửa đánh chặn của Mỹ hay không.

Nhưng khía cạnh tài chính cũng không kém phần quan trọng, ngay cả khi không tính đến những biến động mạnh về giá dầu. Khi nền kinh tế Mỹ chuyển dịch sang nền kinh tế phi công nghiệp hóa, nó ngày càng trở nên tài chính hóa. Điều này dẫn đến nhiều hệ lụy sâu rộng, nhưng một trong số đó là phần lớn thu nhập quốc dân hiện nay gắn liền với giá cả các tài sản tài chính. Do đó, sự sụt giảm giá tài sản sẽ gây ra những tác động lan rộng và tạo ra nhiều hệ quả dây chuyền. Ví dụ, ngay cả cơ sở thuế của Mỹ cũng phụ thuộc rất nhiều vào giá cả tài sản.

Cái gọi là "bong bóng mọi thứ" năm 2021 – khi một loạt các loại tài sản đạt mức định giá kỷ lục – đã dẫn đến sự gia tăng lớn trong thu thuế vào năm sau đó (+21% so với năm trước) khi thuế thu nhập từ những khoản lợi nhuận này đến hạn nộp. Tuy nhiên, khi Cục Dự trữ Liên bang (Fed) tăng lãi suất vào năm 2022, thị trường tài chính đã phản ứng rất tiêu cực và giá tài sản giảm mạnh. Và kết quả, năm sau đó thu thuế giảm và thâm hụt ngân sách liên bang tăng vọt.

Lãi suất cao hơn làm giảm giá tài sản, dẫn đến thu thuế của chính phủ giảm, đồng thời kéo theo chi phí trả nợ cao hơn. Vì vậy, sự sụt giảm giá tài sản buộc chính phủ phải chi tiêu nhiều hơn để trả nợ trong khi cùng lúc đó lại làm giảm số tiền thu được từ thuế. Kết quả là gì? Tất nhiên là phát hành thêm trái phiếu kho bạc, và với lãi suất cao hơn. Bài học rút ra ở đây là về lâu dài, Mỹ không thể tồn tại về mặt tài chính nếu giá trị tài sản tài chính giảm mạnh.

Cũng cần lưu ý rằng, hiện nay khoảng một nửa số hộ gia đình Mỹ có tiếp xúc trực tiếp với thị trường chứng khoán thông qua các tài khoản hưu trí, quỹ tương hỗ hoặc các khoản đầu tư môi giới. Trong những thời kỳ trước, sức khỏe của thị trường chứng khoán chủ yếu là mối quan tâm của Phố Wall. Ngày nay, nó gắn liền với sự an toàn của tầng lớp trung lưu.

Tất cả những điều này có vẻ xa vời và trừu tượng trong bối cảnh chiến tranh. Thu thuế năm sau hay tình trạng các kế hoạch hưu trí 401(k) của người Mỹ là những điều cuối cùng mà bất cứ ai ở Washington quan tâm hiện nay. Nhưng đây là những ràng buộc cấu trúc thực tế cần phải được giải quyết. Cho đến nay, thị trường chứng khoán chỉ giảm nhẹ, nhưng không có hiện tượng bán tháo hoảng loạn. Nếu tình trạng bán tháo gia tăng, hãy xem nó nhanh chóng trở thành tin tức lớn như thế nào.

Sức mạnh của một lợi nhuận đơn giản

Thậm chí còn nhạy cảm hơn cả thị trường chứng khoán là thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ (UST), vốn là huyết mạch thực sự của hệ thống tài chính. Lợi suất trái phiếu UST tăng cao sẽ thắt chặt điều kiện tài chính ở khắp mọi nơi, cùng một lúc. Trong một hệ thống nợ nần và đòn bẩy cao như của Mỹ, những biến động nhanh chóng trên thị trường này cực kỳ nguy hiểm. Đây là lúc các hạn chế bắt đầu được tính bằng giờ. Một ví dụ rất rõ ràng – mặc dù ít được báo cáo – về sự nhạy cảm to lớn này đối với sự rối loạn chức năng của thị trường trái phiếu kho bạc đã xảy ra vào năm ngoái.

Ông Trump ban hành cái gọi là thuế quan Ngày Giải phóng, áp thuế 10% đồng loạt đối với tất cả hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài và các mức thuế "trả đũa" cao hơn đối với hàng nhập khẩu từ hàng chục quốc gia mà ông Trump cho rằng đã "gian lận" với Mỹ.

“Theo tôi, đây là một trong những ngày quan trọng nhất trong lịch sử nước Mỹ", ông Trump tuyên bố với giọng điệu hùng hồn thường thấy trong bài phát biểu trên bãi cỏ Nhà Trắng để công bố các biện pháp này. Cả thế giới dõi theo với sự pha trộn giữa hoài nghi, kinh ngạc và lo sợ.

Chúng ta đang hướng đến đâu

Cho đến nay vẫn chưa có dấu hiệu nào về hoạt động bất thường của thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ (UST), nhưng điều đó không có nghĩa là mọi chuyện đã ổn thỏa. Trong thời kỳ hỗn loạn và bất ổn trên thế giới, Mỹ thường chứng kiến ​​dòng tiền đổ vào tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn. Trớ trêu thay, điều này vẫn xảy ra ngay cả khi Mỹ là nguyên nhân gây ra rắc rối. Ở một mức độ nào đó, điều này đã đúng trong thời điểm hiện tại: đồng đô la đã tăng mạnh sau các cuộc tấn công vào Iran.

Tuy nhiên, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ (UST) đang tăng dần do lo ngại về tác động lạm phát của một cuộc chiến kéo dài hơn. Do đó, các nhà đầu tư đang mắc kẹt giữa sức hấp dẫn thông thường của đồng đô la như một tài sản trú ẩn an toàn và nỗi lo sợ về sự gia tăng lạm phát sẽ gây áp lực lên trái phiếu UST (tức là đẩy lợi suất lên cao, giá xuống thấp).

Diễn biến này chưa đủ mạnh để thu hút nhiều sự chú ý, nhưng lãi suất trái phiếu 10 năm đã vượt mốc 4% tính đến thời điểm viết bài này. Giống như những thủy thủ lão luyện có thể cảm nhận được điềm xấu bằng trực giác, một số nhà phân tích tự hỏi liệu điều gì đó gây xáo trộn hơn có thể đang âm ủ. Bất kỳ sự chuyển dịch rõ rệt nào theo hướng lạm phát – chẳng hạn như những gián đoạn lớn trong dòng chảy năng lượng – có thể sẽ đẩy lợi suất lên cao hơn đáng kể. Điều này sẽ buộc chính quyền phải đối mặt với nguy cơ khủng hoảng tài chính lớn để tiếp tục cuộc chiến.

Mỹ từ lâu đã được hưởng lợi từ nhận thức rằng họ có thể che khuất mặt trời bằng máy bay và tên lửa. Khả năng răn đe, một khi đã được thiết lập một cách đáng tin cậy, có thể được duy trì bằng những chiêu trò đánh lừa – cho đến khi, ai đó sẵn sàng trả tiền để xem bài của họ. Cho đến nay, chưa ai thực sự vạch trần trò lừa bịp của Washington, mặc dù cuộc chiến Ukraine đã đưa ra những dấu hiệu mạnh mẽ về điểm yếu này. Liệu đây có phải là cuộc xung đột phơi bày điểm yếu cơ bản sâu sắc hay không vẫn còn phải chờ xem, nhưng nếu thị trường bắt đầu nghĩ như vậy, mọi thứ sẽ diễn ra rất nhanh chóng.

Mỹ và Israel chắc chắn đang hành động một cách trắng trợn, và dường như không còn bất kỳ sự kiểm soát nào từ các thể chế đối với tham vọng của những bên đang tiến hành cuộc chiến này. Nhưng một cách kỳ lạ, thị trường có thể trở thành một sự kiểm soát thay thế cho các thể chế đó. Một quốc gia không thể chịu đựng được sự biến động 50 điểm cơ bản trong lợi suất trái phiếu của mình thì về bản chất là bị hạn chế.

Cấu trúc quyền lực mong manh của Mỹ phụ thuộc vào sự cân bằng tài chính dễ vỡ tồn tại trong một nền kinh tế nợ nần chồng chất và bị tài chính hóa cao độ. Chiến tranh vốn dĩ gây bất ổn. Chiến tranh càng kéo dài, sự cân bằng đó càng bị thử thách.

×