Điều tôi nhìn thấy ở Dân Việt sau gần 30 năm

Hai phóng viên của tờ báo đã bám theo dấu vết nghi phạm bằng xe máy và chụp được những hình ảnh duy nhất của vụ án. Cuối cùng, kẻ bắt cóc sa lưới, còn cháu bé được giải cứu an toàn.

Nhưng điều ở lại trong trí nhớ của tôi không phải là kết cục của vụ án. Đó là cảm giác lần đầu tiên nhận ra nghề báo có thể đưa con người đi xa đến thế.

Nhiều năm sau, Dân Việt ra đời như một cách để Nông thôn Ngày nay bước sang thời báo điện tử.

Từ một tờ báo in gắn bó với nhiều thế hệ bạn đọc, Dân Việt dần trở thành một tờ báo điện tử quen thuộc với đông đảo độc giả.

Báo giấy không còn ở thời hoàng kim. Mạng xã hội thay đổi cách con người tiếp nhận thông tin. AI đang làm thay đổi thêm một lần nữa.

Rất nhiều thứ đã đổi thay. Nhưng điều khiến tôi nhớ về Nông thôn Ngày nay năm nào và cũng là điều tôi nhận ra ở Dân Việt hôm nay dường như vẫn vậy.

Đó là tinh thần dấn thân.

Tôi bắt đầu cộng tác với Dân Việt qua Kính đa tròng, nơi tôi có dịp đăng những bài viết với những cách nhìn khác nhau về chính sách, từ Nghị định 168 cho tới những cải cách đang diễn ra trong bộ máy nhà nước. Có lẽ vì thế mà tôi có cảm tình đặc biệt với chuyên mục này.

Nếu Tuần Việt Nam của VietNamNet là nơi tôi tìm thấy những cuộc đối thoại chính sách dài hơi, thì Kính đa tròng là một trong số ít chuyên mục bình luận vẫn còn chỗ cho những cuộc tranh luận khá cởi mở của báo chí chính luận hiện nay.

Trong những lần trao đổi với phóng viên và biên tập viên của Dân Việt, tôi có cảm giác đây là một tòa soạn khá cởi mở.

Một tờ báo không nhất thiết phải đồng ý với mọi quan điểm của người viết. Điều quan trọng hơn là tạo ra không gian để những quan điểm khác nhau được nói ra bằng lý lẽ và trách nhiệm.

Nhưng nếu Kính đa tròng cho tôi thấy một Dân Việt của những cuộc tranh luận chính sách, thì các tuyến bài điều tra lại cho tôi thấy một Dân Việt rất gần với cuộc sống của người dân.

Loạt bài điều tra về nạn trộm chó, trộm mèo ở Hà Nội gần đây là một ví dụ. Thoạt nhìn, đó chỉ là những vụ mất trộm vật nuôi tưởng như rất nhỏ trong đời sống thường ngày.

Nhưng với nhiều gia đình, một con chó hay con mèo không đơn thuần là vật nuôi. Chúng gắn với ký ức, tình cảm và đời sống của cả gia đình.

Các phóng viên của Dân Việt đã bám theo câu chuyện ấy suốt nhiều tháng, ngay cả khi dư luận không còn quá chú ý tới nó. Cuối cùng, cả một đường dây trộm cắp thú cưng quy mô lớn đã bị triệt phá.

Điều tôi thấy đáng nói không phải là kết cục của vụ án.

Điều đáng nói là một tờ báo vẫn coi những điều tưởng như rất nhỏ của người dân là những vấn đề đáng để theo đuổi. Theo tôi, đó là một minh chứng khá rõ về giá trị của báo chí.

Báo chí không chỉ tồn tại để theo đuổi những câu chuyện lớn. Báo chí còn tồn tại để chứng minh với người dân rằng những câu chuyện của họ cũng đáng được lắng nghe.

Có lẽ đó cũng là lý do tôi luôn thấy gần gũi với Dân Việt. Đây là một tờ báo của nông dân. Nghe qua thì có vẻ đây là một tờ báo dành cho một nhóm bạn đọc riêng. Nhưng xem kỹ hơn, có lẽ rất ít tờ báo nào lại gần với số đông người Việt Nam đến thế.

Chỉ cần lùi lại một hoặc hai thế hệ, rất nhiều người trong chúng ta vẫn là con cháu của những gia đình nông dân.

Tôi thích Dân Việt vì trong rất nhiều trường hợp, câu chuyện của người nông dân cũng chính là câu chuyện của đất nước. Mỗi khi nói đến nông dân, nhiều người thường nghĩ tới một nhóm xã hội riêng biệt, nhưng thực ra rất nhiều vấn đề lớn của đất nước cuối cùng đều gặp nhau ở nông thôn.

Nông nghiệp không chỉ là câu chuyện của nông dân. Đó là câu chuyện của sinh kế, của an ninh lương thực và của một nền tảng quan trọng của nền kinh tế.

Một tờ báo hiểu người nông dân vì thế cũng là một tờ báo hiểu khá nhiều về cách đất nước này vận hành. Dân Việt có thể tranh luận về cải cách thể chế trên Kính đa tròng, nhưng cũng có thể theo đuổi đến cùng một vụ mất chó, mèo của người dân.

Theo tôi, đó mới là điều làm nên cái chất riêng của một tờ báo.

Trong hai năm qua, Dân Việt liên tiếp giành nhiều giải thưởng cao tại Giải Báo chí Quốc gia và các giải báo chí danh giá khác. Thành tích ấy càng đáng chú ý hơn khi nhiều tòa soạn đang phải vật lộn với bài toán độc giả và doanh thu.

Tuy vậy, điều tôi quan tâm hơn không phải là những tấm bằng khen mà là ở việc Dân Việt vẫn còn đầu tư cho điều tra trong thời đại mà tin tức nhanh, video ngắn và các thuật toán đang ngày càng chi phối cách người ta tiếp nhận thông tin.

Có lẽ giá trị lớn nhất của Dân Việt ở chỗ, tờ báo vẫn làm được công việc kết nối giữa người nông dân và những người làm chính sách. Nhiều vấn đề từ đồng ruộng, trang trại hay hợp tác xã đã được đưa lên mặt báo trước khi xuất hiện trong các diễn đàn chính sách.

Trong một nền kinh tế đang chuyển đổi rất nhanh, vai trò ấy không hề nhỏ.

Ngày 8/6 năm nay không chỉ là dịp kỷ niệm 16 năm Báo điện tử Dân Việt ra mắt bạn đọc, mà cũng là thời điểm báo chí cách mạng Việt Nam bước sang năm thứ 101.

Một trăm lẻ một năm là một hành trình dài, nhưng có lẽ chưa bao giờ báo chí đứng trước một cuộc dịch chuyển lớn như hiện nay.

Tôi vẫn nhớ một câu hỏi mình từng đặt ra với bạn bè và đồng nghiệp: Hôm nay, hôm qua hay tuần trước, các bạn đã bao nhiêu lần chủ động truy cập website của một tờ báo để đọc tin tức?

Hay phần lớn thông tin mà chúng ta tiếp nhận giờ đã đến từ mạng xã hội, các nền tảng video và ngày càng nhiều hơn từ AI?

Câu hỏi ấy có thể khiến không ít người làm báo chạnh lòng bởi báo chí đang dần không còn giữ vai trò trung tâm trong đời sống thông tin của công chúng.

Dù vậy, tôi chưa bao giờ nghĩ đây là dấu chấm hết của báo chí.

Từ câu chuyện của hai phóng viên Nông thôn Ngày nay năm nào cho đến những phóng viên Dân Việt hôm nay, tôi vẫn tin điều quan trọng nhất của nghề báo không nằm ở công nghệ.

Nó nằm ở sự dấn thân.

AI có thể tổng hợp thông tin. Mạng xã hội có thể lan truyền thông tin. Nhưng cả hai đều không thể thay thế một nhà báo có mặt ở hiện trường, một cuộc điều tra nghiêm túc hay khả năng lắng nghe những câu chuyện của con người.

Và đó cũng là lý do tôi vẫn lạc quan về tương lai của Dân Việt.

Nhân dịp kỷ niệm 16 Báo điện tử Dân Việt ra mắt bạn đọc và 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, tôi - trong tư cách một độc giả và cộng tác viên - hy vọng tờ báo sẽ tiếp tục là cây cầu nối giữa người nông dân với Nhà nước, giữa doanh nghiệp nông nghiệp với nhà hoạch định chính sách và giữa những vấn đề rất đời thường của người dân với những nơi có trách nhiệm lắng nghe.

Gần 30 năm trước, hai phóng viên Nông thôn Ngày nay phóng xe máy hàng trăm cây số tham gia truy đuổi kẻ bắt cóc trẻ em.

Gần 30 năm sau, những người làm báo Dân Việt hôm nay không còn phải đuổi theo những chiếc xe như thế. Nhưng họ vẫn đang bền bỉ theo đuổi những câu chuyện của người dân, dù những câu chuyện ấy đôi khi nhỏ bé đến mức rất dễ bị bỏ qua. Và có lẽ, đó cũng là lý do để một tờ báo giữ được độc giả và vẫn còn lý do để tồn tại giữa những đổi thay của thời cuộc.

×