Định giá tài sản trí tuệ: Chìa khóa biến ý tưởng thành tiền

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phát triển mạnh mẽ, tài sản trí tuệ không chỉ là kết quả của hoạt động nghiên cứu, sáng tạo mà đã trở thành nguồn lực trực tiếp tham gia vào sản xuất, kinh doanh. Sáng chế, phần mềm, nhãn hiệu, bí quyết kỹ thuật hay kết quả nghiên cứu khoa học đều có thể được khai thác thông qua chuyển nhượng, li-xăng, góp vốn, mua bán - sáp nhập doanh nghiệp hoặc hợp tác đầu tư.

Theo ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ đã bổ sung nhiều quy định nhằm hỗ trợ tạo lập và khai thác thương mại quyền sở hữu trí tuệ. Trên cơ sở đó, Cục Sở hữu trí tuệ đang phối hợp với các cơ quan liên quan để hỗ trợ các chủ thể phát huy giá trị quyền sở hữu trí tuệ, góp phần thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và phát triển kinh tế - xã hội.

Ông Nguyễn Hoàng Giang nhấn mạnh, xác định giá trị tài sản trí tuệ là khâu then chốt trong quá trình chuyển hóa ý tưởng sáng tạo thành giá trị kinh tế. Đây là cơ sở để thực hiện các giao dịch chuyển nhượng, li-xăng, góp vốn, đồng thời phục vụ quản lý tài sản, thực thi quyền sở hữu trí tuệ và các hoạt động tài chính liên quan.

Tuy nhiên, việc định giá tài sản trí tuệ vẫn là một trong những thách thức lớn. Khác với tài sản hữu hình, giá trị của sáng chế, công nghệ hay nhãn hiệu phụ thuộc nhiều vào khả năng khai thác thương mại trong tương lai, phạm vi bảo hộ, vị thế trên thị trường cũng như năng lực quản trị và mức độ chấp nhận rủi ro của các bên.

Các chuyên gia nhận định, thị trường giao dịch tài sản trí tuệ và công nghệ tại Việt Nam chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Dữ liệu về các hợp đồng chuyển nhượng, li-xăng còn hạn chế, thiếu thông tin tham chiếu để áp dụng phương pháp so sánh thị trường. Bên cạnh đó, cùng một tài sản trí tuệ nhưng chủ sở hữu, nhà đầu tư và đơn vị nhận chuyển giao có thể đưa ra những mức giá khác nhau do khác biệt về kỳ vọng khai thác và khả năng thương mại hóa.

Một vấn đề khác được các chuyên gia lưu ý là cần phân biệt rõ giữa "định giá" và "thẩm định giá". Theo Luật Giá năm 2023, định giá là quá trình xác định giá hàng hóa, dịch vụ do cơ quan nhà nước hoặc tổ chức, cá nhân thực hiện; trong khi thẩm định giá là hoạt động chuyên môn do tổ chức và thẩm định viên về giá thực hiện theo quy định của pháp luật.

Việc làm rõ hai khái niệm này sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch trong các giao dịch chuyển giao công nghệ, góp vốn bằng quyền sở hữu trí tuệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Theo chuyên gia của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), tổng giá trị tài sản vô hình trên toàn cầu hiện đã vượt 100 nghìn tỷ USD. Tuy nhiên, việc khai thác quyền sở hữu trí tuệ cho các mục đích tài chính vẫn còn ở giai đoạn đầu tại nhiều quốc gia do những khó khăn trong xác định và ghi nhận giá trị loại tài sản này.

Để tháo gỡ "nút thắt" định giá, các chuyên gia kiến nghị cần sớm phát triển cơ sở dữ liệu về giao dịch tài sản trí tuệ, nâng cao năng lực đội ngũ thẩm định viên, xây dựng hướng dẫn chuyên môn phù hợp với thông lệ quốc tế, đồng thời tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý về giá và cơ quan quản lý sở hữu trí tuệ.

Khi cơ chế định giá được hoàn thiện, các kết quả nghiên cứu, sáng chế và công nghệ sẽ có thêm cơ hội đi vào sản xuất, kinh doanh, góp phần phát triển thị trường khoa học và công nghệ, nâng cao giá trị doanh nghiệp và thúc đẩy nền kinh tế dựa trên tri thức.

×