Đô thị thông minh TP.HCM: Công nghệ “về” tận cửa nhà, người dân được cầm tay chỉ việc chuyển đổi số (bài 1)

Từ các mô hình khu phố thông minh, TP.HCM đang từng bước mở rộng sang phường thông minh, đưa dữ liệu và công nghệ số vào quản trị, cung cấp dịch vụ và phục vụ người dân. Ở tầm rộng hơn, Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, lọt Top 50 đô thị thông minh toàn cầu.

Tuy nhiên, phía sau mục tiêu ấy là bài toán dữ liệu, hạ tầng, nhân lực, an toàn thông tin và quan trọng nhất là hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp. Loạt bài “Đô thị thông minh TP.HCM” của Dân Việt ghi nhận hành trình ấy từ những chuyển động ở cơ sở...

Khu phố thông minh đưa người dân vào môi trường số

Hàng trăm người dân đến khu phố 22, phường Tam Bình, TP.HCM vừa dự lễ ra mắt khu phố thông minh với mô hình “Điểm hướng dẫn, hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến cho khu dân cư”, ngày 14/8.

Ngay sau buổi lễ, cán bộ khu phố và Tổ công nghệ cộng đồng bắt tay tiếp nhận hồ sơ, hướng dẫn người dân thực hiện các thủ tục hành chính trên môi trường số.

Theo ông Lê Thế Luân, Bí thư khu phố 22, khu phố nằm giáp phường Dĩ An, nơi có Khu công nghiệp Sóng Thần đông công nhân. Do đặc thù làm việc theo ca, nhiều công nhân chỉ có thời gian giải quyết giấy tờ vào buổi tối hoặc ngày nghỉ. Vì vậy, khu phố mạnh dạn đăng ký tiếp nhận hồ sơ phi địa giới cho người dân khu vực giáp ranh.

“Chúng tôi bố trí người làm việc cả ca tối lẫn ngày nghỉ, với mong muốn giải quyết nhu cầu của nhân dân một cách thuận tiện nhất”, ông Luân cho biết.

Trước khi thí điểm, cán bộ khu phố được tập huấn cách cài đặt, sử dụng các ứng dụng hành chính. Mô hình tập trung hướng dẫn người dân sử dụng Cổng Dịch vụ công Quốc gia, Cổng Dịch vụ công TPHCM, kích hoạt VNeID và thực hiện những thủ tục như đăng ký cư trú, khai sinh, cấp đổi giấy tờ, nộp hồ sơ trực tuyến.

Ông Luân cho biết khu phố thực hiện theo phương châm “cầm tay chỉ việc”, giúp người dân từng bước tự thao tác để những lần sau có thể chủ động thực hiện.

Là người dân khu phố 22, ông Phạm Văn Chế đánh giá mô hình mang lại sự thuận tiện rõ rệt. “Trước đây làm thủ tục gì tôi cũng phải nhờ con cháu hoặc lên phường xếp hàng. Nay có điểm hỗ trợ ngay sát nhà, lại được các cháu thanh niên chỉ dẫn từng bước trên điện thoại, tôi thấy rất tiện lợi và tiết kiệm thời gian”, ông Chế chia sẻ.

Tại khu phố 21, công việc cũng được triển khai tương tự. Trưởng khu phố Trần Hải Huỳnh cho biết ngày ra mắt có đông người dân, công nhân đến cài đặt ứng dụng và làm thủ tục. Dù áp lực lớn, sự chủ động của khu phố cùng Tổ công nghệ cộng đồng giúp công việc diễn ra thuận lợi.

Đáng chú ý, khu phố 21 có đông đảng viên lớn tuổi. Cán bộ khu phố phải đi từng ngõ, gõ từng nhà để hỗ trợ cài đặt ứng dụng, hoàn tất “sổ tay đảng viên”. Theo ông Huỳnh, đây cũng là cách từng bước hình thành “công dân số, đảng viên số”.

Theo bà Nguyễn Tường Thư, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ hành chính công phường Tam Bình, phường chọn khu phố 21 và 22 thí điểm để rút kinh nghiệm trước khi triển khai khu phố thông minh trên toàn phường. Phường đã trao thiết bị cho hai khu phố và trang bị máy tính, máy in cho 39 khu phố, hỗ trợ Tổ công nghệ số cộng đồng đưa chuyển đổi số đến gần người dân hơn.

Từ khu phố thông minh, tiến tới phường thông minh

Nếu Tam Bình chọn hai khu phố để thí điểm, phường Cát Lái đã triển khai mô hình khu phố thông minh tại toàn bộ 24 khu phố.

Ngày 7/8, phường tổ chức Ngày hội Chuyển đổi số năm 2026 và ra mắt 24 Khu phố thông minh, với mục tiêu đưa công nghệ vào quản trị địa bàn, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.

Mô hình tập trung vào bốn nhóm: chính quyền số, kinh tế số, xã hội số và hạ tầng số gắn với an ninh thông minh.

Ở chính quyền số, các khu phố rà soát, cập nhật dữ liệu trên bản đồ số, hướng dẫn người dân sử dụng Cổng Dịch vụ công Quốc gia, VNeID, VssID, ứng dụng Công dân số TPHCM, Y tế số và SOS An ninh trật tự.

Trong kinh tế số, phường vận động hộ kinh doanh sử dụng mã QR thanh toán điện tử, từng bước hình thành các tuyến đường không dùng tiền mặt; phổ biến quy định về thuế, hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử. Với xã hội số, Tổ Công nghệ số cộng đồng trực tiếp hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng, thực hiện dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử và đăng ký chữ ký số cá nhân.

Ông Đặng Minh Ngôn, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Cát Lái, cho biết xây dựng Khu phố thông minh tại 24 khu phố là bước đi quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu đưa chuyển đổi số đến từng khu dân cư.

Phường cũng trao 24 máy tính bảng cho 24 khu phố, cùng cam kết của các trưởng khu phố về xây dựng khu phố thông minh, tiến tới mục tiêu phường thông minh.

Bà Nguyễn Thị Hiếu Hạnh, Phó Chủ tịch UBND phường Cát Lái, cho biết thông qua Ngày hội Chuyển đổi số, phường muốn tạo điều kiện để người dân trực tiếp tiếp cận, trải nghiệm các nền tảng, dịch vụ và sản phẩm công nghệ, từng bước hình thành thói quen ứng dụng công nghệ trong giải quyết thủ tục hành chính, thanh toán, học tập và đời sống.

Cát Lái cũng khảo sát lắp đặt camera AI, đèn năng lượng mặt trời và wifi miễn phí tại khu phố, điểm sinh hoạt cộng đồng, đồng thời chú trọng an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Khu phố thông minh cần thêm thiết bị, nhân lực

Qua thực tế triển khai, các trưởng khu phố cho rằng xây dựng khu phố thông minh là xu hướng tất yếu, nhưng để mô hình vận hành hiệu quả cần thêm nguồn lực cho cơ sở.

Một số khu phố đề nghị được trang bị máy tính có cấu hình phù hợp và wifi mạnh hơn, bởi hiện còn nơi sử dụng máy tính cũ, đường truyền chậm, yếu, ảnh hưởng đến việc hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục trực tuyến.

Nhân lực cũng là vấn đề được đặt ra. Tổ Công nghệ số cộng đồng hiện chủ yếu hoạt động tình nguyện, trực tiếp hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng, sử dụng dịch vụ công, VNeID, thanh toán điện tử và các tiện ích số.

Theo ông Lê Thế Luân, Bí thư khu phố 22, nếu không tăng nhân sự thì cần có chế độ hỗ trợ cho lực lượng này. “Các tổ công nghệ cộng đồng đang hoạt động tình nguyện, nhưng nếu không có chế độ phù hợp thì việc tình nguyện không thể làm mãi”, ông Luân nói.

×