Đoàn ĐBQH TP.HCM chỉ ra loạt vướng mắc trong thực hiện pháp luật về đất đai, bất động sản

Sáng 15/7, Đoàn ĐBQH TP.HCM đã tổ chức hội nghị khảo sát chuyên đề “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về đất đai, kinh doanh bất động sản, nhà ở trên địa bàn thành phố”.

Nhiều quy định thiếu đồng bộ, hồ sơ kéo dài qua nhiều thời kỳ

Qua tổng hợp báo cáo của UBND các phường Thủ Dầu Một, Tân Thuận, Chánh Hiệp, Bình Quới và Công ty TNHH một thành viên Phát triển Công nghiệp Tân Thuận (IPC), Đoàn khảo sát nhận định những khó khăn phát sinh không chỉ ở từng vụ việc riêng lẻ mà đã tập trung thành các nhóm vấn đề phổ biến, liên ngành và kéo dài qua nhiều thời kỳ.

Theo đó, các đơn vị đã chủ động triển khai chính sách, pháp luật về đất đai, kinh doanh bất động sản và nhà ở; tăng cường tuyên truyền, tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính, quản lý quy hoạch, đất công, trật tự xây dựng, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và cung cấp thông tin cho người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn gặp nhiều khó khăn do hồ sơ đất đai có nguồn gốc lịch sử phức tạp, quy định pháp luật thay đổi qua nhiều thời kỳ, cơ chế chuyển tiếp chưa đầy đủ, dữ liệu chuyên ngành chưa đồng bộ và sự phối hợp giữa các cơ quan còn qua nhiều đầu mối.

Một trong những nhóm vấn đề nổi bật là sự thiếu đồng bộ giữa pháp luật về đất đai, đầu tư, xây dựng, nhà ở và kinh doanh bất động sản. Đoàn khảo sát cho rằng một số quy định mới chưa dự liệu đầy đủ các tình huống phát sinh từ hồ sơ, dự án và công trình hình thành qua nhiều thời kỳ.

Việc thay đổi quy định nhưng thiếu hướng dẫn chuyển tiếp đã tạo khoảng trống pháp lý đối với nhiều dự án kéo dài, công trình tồn tại ổn định hoặc các trường hợp doanh nghiệp đã nhận chuyển nhượng đất trước khi có cơ chế chấp thuận chủ trương đầu tư theo quy định hiện hành.

Bên cạnh đó, việc xác định nguồn gốc đất, đăng ký và cấp giấy chứng nhận cũng gặp nhiều khó khăn do hồ sơ địa chính lịch sử chưa được số hóa đầy đủ, tài liệu bản đồ không thống nhất giữa các thời kỳ, hiện trạng sử dụng đất thay đổi và việc luân chuyển cán bộ làm gián đoạn quá trình theo dõi hồ sơ. Điều này khiến quá trình xác minh kéo dài, làm tăng nguy cơ phát sinh tranh chấp, khiếu nại, đồng thời nhiều trường hợp cấp Giấy chứng nhận hoặc sang tên cho người dân bị đình trệ vì chưa xác định được nghĩa vụ tài chính hoặc chưa hoàn thiện cơ sở pháp lý.

Từ giá đất, quy hoạch đến nhà ở xã hội đều còn nhiều bất cập

Khảo sát cũng chỉ ra hàng loạt khó khăn liên quan đến giá đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Giá đất cụ thể phục vụ bồi thường còn chênh lệch so với giá giao dịch thực tế, trong khi việc xác định giá đất phụ thuộc nhiều vào dữ liệu thị trường và năng lực tư vấn nên thời gian thực hiện kéo dài. Một số nội dung như áp dụng hệ số điều chỉnh giá đất, hệ số K trong cải tạo chung cư cũ hay xử lý chênh lệch giữa thời điểm xác định giá và thời điểm phê duyệt phương án vẫn chưa có hướng dẫn rõ ràng.

Ở lĩnh vực quy hoạch và tiếp cận đất đai, quy hoạch phân khu, quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch chung tại một số nơi chưa đồng bộ, có trường hợp quy hoạch cũ kéo dài nhưng chưa được điều chỉnh kịp thời. Việc xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai cũng phải qua nhiều cơ quan, nhiều bước, trong khi dữ liệu giữa các đơn vị chưa liên thông đầy đủ, làm kéo dài thời gian giải quyết hồ sơ dự án cũng như cấp Giấy chứng nhận.

Đối với tranh chấp và các công trình tồn tại lịch sử, khảo sát cho thấy pháp luật chưa có quy định rõ về thời hạn, giá trị pháp lý của biên bản hòa giải không thành cũng như cơ chế xử lý đối với công trình đã tồn tại ổn định nhưng sử dụng đất chưa đúng mục đích. Trong khi đó, hoạt động môi giới, quảng cáo và giao dịch bất động sản trên mạng xã hội phát triển nhanh nhưng khó kiểm chứng, cơ chế bảo vệ quyền lợi người mua trong một số trường hợp vẫn còn thiếu, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh khiếu nại kéo dài.

Bên cạnh đó, những bất cập trong quản lý nhà ở hiện hữu, cải tạo chung cư cũ, phát triển nhà ở xã hội và nhà ở tái định cư khi thủ tục đầu tư còn phức tạp, chính sách ưu đãi chưa đủ hấp dẫn, tiến độ triển khai và bàn giao nhà ở còn chậm.

Đồng thời, khối lượng nhiệm vụ tại cấp xã tăng mạnh sau sắp xếp nhưng nhân lực chuyên môn chưa tương xứng, mô hình tổ chức giữa các cơ quan liên quan chưa gắn kết chặt chẽ, khiến hồ sơ vẫn phải luân chuyển qua nhiều đầu mối.

Đợt khảo sát của Đoàn ĐBQH TP.HCM được tổ chức nhằm đánh giá toàn diện, khách quan việc triển khai thực hiện chính sách, pháp luật về đất đai, kinh doanh bất động sản và nhà ở trên địa bàn Thành phố. Đồng thời, thông qua khảo sát thực tế tại địa phương, Đoàn thu thập thông tin thực tiễn phục vụ công tác nghiên cứu, tham gia thảo luận các dự thảo luật có liên quan dự kiến trình Quốc hội khóa XVI tại kỳ họp sắp tới.

Theo ông Võ Hoàng Ngân, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP.HCM, đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản là ba nhóm vấn đề có tác động rất rộng đến đời sống xã hội, vì vậy cần được khảo sát chuyên sâu để nhận diện đầy đủ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.
Cũng theo ông Ngân, qua ý kiến của các đại biểu, chuyên gia và doanh nghiệp góp ý, nêu rõ những bất cập, đề xuất các giải pháp tháo gỡ... sẽ là cơ sở thực tiễn quan trọng để Đoàn tham gia góp ý xây dựng pháp luật, góp phần hoàn thiện các quy định sát với yêu cầu thực tiễn.

×