Doanh nghiệp nợ bảo hiểm thất nghiệp sẽ bị xử lý thế nào?

Chiếm đoạt 10 triệu đồng tiền BHTN có thể bị khởi tố

Sau một loạt các vụ nợ đọng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp kéo dài ảnh hưởng tới quyền lợi của hàng chục nghìn lao động, Bộ Công an đã phải ban hành hướng dẫn chi tiết về lập hồ sơ kiến nghị khởi tố các hành vi gian lận, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN nhằm tháo gỡ vướng mắc và siết chặt xử lý hình sự trong các trường hợp này.

Trước đó, từ cuối năm 2025, Bộ Công an đã có công văn gửi các đơn vị liên quan hướng dẫn kiến nghị khởi tố hình sự với hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN). Mục đích là để tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn, tạo thuận lợi cho cơ quan BHXH khi kiến nghị khởi tố theo Điều 214, 215, 216 Bộ luật Hình sự.

Bộ Công an đề nghị cơ quan BHXH nghiên cứu xây dựng, tổng hợp, lập hồ sơ kiến nghị khởi tố gồm các giấy tờ, tài liệu, chứng cứ liên quan để đảm bảo tính pháp lý. Các giấy tờ có thể là bản chính, bảo sao y hoặc bản chuyển đổi từ dữ liệu điện tử.

Công an yêu cầu, trong hồ sơ đều bắt buộc phải có văn bản kiến nghị khởi tố vụ án của cơ quan BHXH; đơn thư, tài liệu của cá nhân, tổ chức phản ánh, khiếu nại, tố cáo; biên bản, kết luận kiểm tra, xác minh. Ngoài ra, với mỗi tội khác nhau sẽ có những yêu cầu khác về thành phần hồ sơ.

Về hồ sơ kiến nghị khởi tố tội Gian lận BHXH, BHTN theo Điều 214, cần hồ sơ giải quyết, chi trả các chế độ như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất, trợ cấp thất nghiệp,... Qua đó thể hiện hành vi gian lận chiếm đoạt tiền BHXH, BHTN từ 10 triệu đồng trở lên hoặc gây thiệt hại từ 20 triệu đồng trở lên.

Các tài liệu, chứng cứ thể hiện hành vi chiếm đoạt hoặc gây thiệt hại tiền BHXH, BHTN là tài liệu đã bị làm sai lệch nội dung, giấy tờ được lập giả, không có thật hoặc cấp không đúng quy định, thẩm quyền. Ví dụ như giấy ra viện, giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng chế độ BHXH, giấy chứng sinh, khai sinh, chứng tử, khai tử, biên bản giám định khả năng lao động, lập khống hồ sơ để hưởng chế độ bảo hiểm thất nghiệp...

Kiến nghị khởi tố tội Trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động theo Điều 216, hồ sơ gồm: quyết định xử phạt vi phạm hành chính được lập với hành vi trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN theo quy định. Kèm theo đó là quyết định thanh kiểm tra, biên bản làm việc, tài liệu xác minh sự việc, biên bản vi phạm hành chính, kết luận thanh kiểm tra.

Các tài liệu chứng minh hành vi trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN với thời gian từ đủ 6 tháng trở lên và thỏa mãn một trong hai dấu hiệu sau: Một là, số tiền trốn đóng từ 50 triệu đồng trở lên hoặc trốn đóng từ 10 người trở lên.

Trong đó cần phải có danh sách người lao động tham gia hoặc bắt buộc tham gia BHXH, BHYT, BHTN, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; biên bản làm việc về đóng bảo hiểm cho người lao động.

Quy định cách thức gửi hồ sơ kiến nghị khởi tố

Theo Bộ Công an, với các hành vi có dấu hiệu tội phạm quy định tại Điều 214, 215, 216 Bộ luật Hình sự, thì Giám đốc cơ quan BHXH ký văn bản kiến nghị khởi tố gửi đến Cơ quan Cảnh sát điều tra cùng cấp. Cụ thể là C03 Bộ Công an, Phòng PC03 Công an các địa phương.

Hồ sơ được gửi kèm theo các tài liệu là bản photo có đóng dấu treo, giáp lai của BHXH tỉnh, thành phố hoặc tài liệu số hóa theo quy định để thể hiện nguồn gốc của tài liệu. Nếu cơ quan điều tra, VKS cùng cấp đề nghị cung cấp thêm hồ sơ thì cơ quan BHXH có trách nhiệm phối hợp, cung cấp đầy đủ, kịp thời.

Trước đó, trong Điều 214, 215, 216 của Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi có hiệu lực từ 1/7/2025 quy định về các hành vi liên quan gian lận bảo hiểm không thay đổi mức phạt tù so với quy định cũ, song mức phạt tiền và mức tiền vi phạm để bị quy kết trách nhiệm hình sự đã tăng gấp đôi.

Theo Luật Việc làm năm 2025, người sử dụng lao động có trách nhiệm đóng đủ BHTN theo quy định đối với người lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc để kịp thời giải quyết chế độ BHTN cho người lao động.
Trường hợp người sử dụng lao động không đóng đủ BHTN cho người lao động thì phải trả khoản tiền tương ứng với các chế độ BHTN mà người lao động được hưởng theo quy định của pháp luật.

×