Doanh thu số tăng, nhà sáng tạo vẫn "mất tiền" vì vi phạm bản quyền

Tại tọa đàm "Ứng dụng Công nghệ toàn diện mở lối Văn hóa số phát triển" do Hội Truyền thông - Điện tử TP.HCM phối hợp với Viện Công nghệ Bản quyền và Tài sản số (CTDA) tổ chức vừa qua, luật sư Phan Vũ Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Sở hữu trí tuệ TP.HCM cho rằng, công nghiệp văn hóa hiện đóng góp khoảng 4% GDP của Việt Nam, thấp hơn đáng kể so với Hàn Quốc hay Mỹ.

Trong khi đó, mục tiêu đến năm 2045 là nâng tỷ trọng này lên 9% GDP, đồng thời đưa 80% sản phẩm công nghiệp văn hóa trở thành sản phẩm số và xây dựng từ 5-10 thương hiệu quốc gia.

Dẫn báo cáo của UNESCO, ông Tuấn cho biết doanh thu kỹ thuật số hiện chiếm khoảng 35% thu nhập của người sáng tạo, tăng gấp đôi so với năm 2018. Tuy nhiên, sự phát triển của AI tạo sinh và tình trạng vi phạm sở hữu trí tuệ đang làm gia tăng rủi ro, có thể khiến doanh thu toàn cầu của người sáng tạo âm nhạc và nghe nhìn sụt giảm mạnh trong những năm tới.

Theo ông Tuấn, một trong những điểm nghẽn của Việt Nam là phụ thuộc lớn vào các nền tảng nội dung quốc tế như YouTube, Facebook hay TikTok. Bên cạnh đó, hạ tầng dữ liệu về bản quyền còn thiếu đồng bộ, khiến việc quản lý, xác thực và khai thác tài sản số chưa hiệu quả. Ông cũng đề xuất nghiên cứu cơ chế sandbox cho công nghiệp văn hóa để thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới, tương tự kinh nghiệm của Hàn Quốc.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Thế Vinh, Đồng sáng lập, CEO Ninety Eight và FANOS, cho rằng Việt Nam cần xây dựng các nền tảng công nghệ do doanh nghiệp trong nước phát triển nhằm phục vụ nền kinh tế sáng tạo.

Theo ông Vinh, thay vì chỉ dựa vào lượng người theo dõi trên mạng xã hội, Blockchain có thể ghi nhận, xác thực toàn bộ quá trình tương tác giữa nghệ sĩ và người hâm mộ, tạo ra dữ liệu minh bạch phục vụ phát triển cộng đồng.

Ông Vinh cho biết nền tảng FANOS được phát triển theo hướng hỗ trợ nghệ sĩ quản lý cộng đồng người hâm mộ, chứng nhận số cho tác phẩm, xây dựng hệ thống nhận diện bản quyền (Content ID) và từng bước hình thành hạ tầng phân phối bản quyền số khi hành lang pháp lý về tài sản số được hoàn thiện.

Các chuyên gia cũng nhận định AI, Big Data và Blockchain không chỉ hỗ trợ bảo vệ bản quyền mà còn giúp đo lường mức độ lan tỏa của các chiến dịch truyền thông, phân tích hành vi người dùng và xây dựng hệ sinh thái sáng tạo dựa trên dữ liệu.

Theo các diễn giả, để công nghiệp văn hóa số phát triển bền vững, bên cạnh hoàn thiện thể chế và tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ, Việt Nam cần xây dựng hạ tầng dữ liệu thống nhất, phát triển các nền tảng số "Make in Vietnam" và tạo môi trường để doanh nghiệp công nghệ đồng hành cùng nghệ sĩ, nhà sáng tạo trong khai thác giá trị kinh tế từ tài sản số.

×