Đổi cách làm, xây vùng nguyên liệu, dựng mã số, HTX nông nghiệp Đồng Nai mở đường xuất khẩu

Đây được xem là bước chuyển quan trọng để kinh tế tập thể đi sâu hơn vào chuỗi giá trị, thay vì chỉ dừng ở khâu sản xuất và bán nông sản thô.

HTX nông nghiệp tạo vùng nguyên liệu, xây thương hiệu cho trái bưởi

Xã Tà Lài (thuộc huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai trước đây) có khoảng 1.050ha bưởi da xanh, trong đó 875ha đang cho thu hoạch, sản lượng hơn 20.000 tấn/năm.

Để tổ chức vùng nguyên liệu, HTX Thương mại Dịch vụ Nông nghiệp Tà Lài được thành lập với 67 thành viên, quy mô 228ha. Tổ hợp tác sản xuất bưởi Núi Tượng - Phú Lập có 85 thành viên, diện tích 558ha.

Địa phương cũng đang vận động người dân khu vực Phú Thịnh hình thành thêm tổ hợp tác với khoảng 264ha.

Điểm đáng chú ý là việc thành lập HTX và tổ hợp tác không chỉ nhằm tăng số thành viên. Mục tiêu lớn hơn là tập hợp nông dân, thống nhất quy trình sản xuất và tạo vùng nguyên liệu đủ lớn để kết nối thị trường.

Ông Nguyễn Đức An, thành viên HTX Tà Lài, mong muốn xây dựng thương hiệu riêng cho bưởi địa phương. “Nhắc tới bưởi da xanh thì người ta cũng phải nghĩ ngay tới Đồng Nai”, ông An nói.

Tại xã Phú Lý (thuộc huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai trước đây), HTX Nông nghiệp Bưởi Minh Khang cũng chọn hướng đi này. HTX ra mắt vào tháng 7 với 5 thành viên, quản lý khoảng 20ha bưởi da xanh theo hướng sạch, an toàn.

Giám đốc HTX Huỳnh Công Khương cho rằng, cần xây dựng một quy trình chung, mã số vùng trồng và hệ thống truy xuất để người tiêu dùng biết rõ nguồn gốc sản phẩm.

“Bởi nếu mỗi hộ sản xuất một kiểu, thị trường khó nhận diện đâu là sản phẩm đạt chất lượng. HTX phải đứng ra tạo sự đồng nhất về quy trình và chất lượng”, ông Khương nhấn mạnh.

Câu chuyện của Tà Lài và Phú Lý cũng phản ánh bài toán chung của ngành bưởi Đồng Nai. Theo thống kê, toàn thành phố có hơn 10.800ha bưởi, sản lượng khoảng 163.000 tấn/năm. Tuy nhiên, diện tích tham gia liên kết chuỗi mới khoảng 12%.

Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Nai đánh giá, các vùng trồng bưởi còn phân tán. Nhiều nông hộ vẫn phụ thuộc vào thương lái. Việc xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường chưa tương xứng với quy mô vùng nguyên liệu.

Tại hội thảo mới đây về xây dựng và phát triển chuỗi giá trị bưởi Đồng Nai, cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và người sản xuất đã ký kết liên kết 4 nhà.

Bà Lê Thị Ánh Tuyết - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Nai cho biết, mục tiêu của việc ký kết là xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp chuẩn, số hóa đầu vào và đầu ra.

Doanh nghiệp đặt hàng theo tiêu chuẩn, người dân sản xuất theo yêu cầu, HTX và các bên liên quan cùng kiểm soát quá trình. Khi đó, HTX có thể trở thành cầu nối thực chất giữa nông dân, doanh nghiệp và thị trường.

HTX nông nghiệp số hóa sản xuất, kiểm soát chất lượng

Tổ chức vùng nguyên liệu mới chỉ tạo nền tảng. Muốn chuỗi liên kết vận hành bền vững, HTX còn phải kiểm soát được chất lượng sản phẩm.

Tại HTX Thương mại dịch vụ Phước Thiện, hệ thống wifi 4G, camera giám sát, tưới nhỏ giọt và châm phân tự động được ứng dụng để trồng mít ruột đỏ và vú sữa Hoàng Kim.

Các thông số môi trường như nhiệt độ, độ ẩm được theo dõi. Hệ thống tưới có thể điều khiển từ xa bằng điện thoại.

Cách làm này giúp HTX kiểm soát tốt hơn quá trình chăm sóc, đồng thời hình thành dữ liệu sản xuất để chứng minh quy trình khi kết nối với thị trường.

HTX Hồ tiêu hữu cơ Lộc Quang cũng sử dụng cảm biến đo pH đất, độ ẩm đất và độ ẩm không khí. Nhật ký chăm sóc được lưu trữ trên nền tảng web.

Theo số liệu của Sở Khoa học và Công nghệ TP.Đồng Nai, việc ứng dụng công nghệ giúp HTX giảm phụ thuộc vào nhân công thuê ngoài, chi phí có thể tiết kiệm khoảng 2-3 triệu đồng/ha/tháng.

Công nghệ cũng được đưa vào quản lý vùng nguyên liệu và truy xuất nguồn gốc. Các HTX được hướng dẫn số hóa vật tư, bản đồ hóa khu vực sản xuất, lập nhật ký điện tử và sử dụng mã QR để truy xuất sản phẩm.

HTX Nông nghiệp thương mại dịch vụ Xuân Định (xã Xuân Định, TP Đồng Nai) đang sản xuất sầu riêng theo yêu cầu của thị trường xuất khẩu. Bà Đặng Thị Thúy Nga - Giám đốc HTX cho biết, khi tham gia xây dựng mã số vùng trồng, xã viên được tập huấn kỹ thuật chăm sóc theo tiêu chuẩn xuất khẩu.

Theo bà Nga, mã số vùng trồng không chỉ là điều kiện để sản phẩm tiếp cận thị trường xuất khẩu. Quan trọng hơn, quá trình này buộc người sản xuất phải minh bạch quy trình trồng, chăm sóc và kiểm soát chất lượng.

Tuy nhiên, chuyển đổi số vẫn là điểm nghẽn với nhiều HTX. Nguồn vốn hạn chế, nhân lực công nghệ thiếu, một bộ phận thành viên chưa quen với thiết bị và nền tảng số.

Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Đồng Nai cho rằng, HTX nên bắt đầu từ những quy trình đơn giản, sau đó từng bước số hóa. Công nghệ phải phục vụ sản xuất và thị trường, tránh đầu tư dàn trải.

Liên minh HTX thành phố Đồng Nai cũng đang tăng cường hỗ trợ các đơn vị tiếp cận vốn, xúc tiến thương mại và kết nối tiêu thụ. Các HTX được tạo điều kiện tham gia hội chợ, diễn đàn, chương trình kết nối giao thương và các sàn thương mại điện tử.

Bà Nguyễn Thanh Hiền - Phó Chủ tịch phụ trách Liên minh HTX TP Đồng Nai cho biết, thời gian tới, Liên minh HTX sẽ tiếp tục kết nối HTX với doanh nghiệp, hệ thống phân phối và nhiều kênh tiêu thụ khác; đồng thời hỗ trợ chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu, phát triển OCOP và chế biến sâu.

Bà Hiền nhận định, khi sản xuất được tổ chức lại, dữ liệu được số hóa và thị trường được kết nối, HTX sẽ có thêm cơ hội nâng giá trị sản phẩm, nâng cao thu nhập cho người dân và xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, bền vững hơn.

×