Đòn bẩy nào để thúc đẩy TP.HCM phát triển công nghệ, chuyển đổi kép?

Sự kiện diễn ra ngay sau cột mốc quan trọng khi Chính phủ chốt phương án mở rộng gần 195 ha cho Khu Công nghệ cao TP.HCM (SHTP). Việc mở rộng SHTP nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn để TP.HCM dịch chuyển cơ cấu kinh tế sang các ngành công nghệ cao có hàm lượng chất xám lớn, đồng thời tối ưu hóa chuỗi cung ứng thông minh để gia tăng sức cạnh tranh toàn cầu.

Diễn đàn hôm nay do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chỉ đạo, được phối hợp thực hiện bởi Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp, Sở Công Thương TP.HCM, Ban Tổ chức Triển lãm Công nghiệp & Sản xuất Việt Nam (VIMF) và Ban Quản lý các Khu chế xuất - Khu công nghiệp TP.HCM (HEPZA).

Công nghệ sản xuất thu hút khách tham quan tại Triển lãm Công nghiệp & Sản xuất Việt Nam (VIMF) tại phường Bình Dương. Ảnh: T. Thụy

Toàn bộ các đề xuất thực tiễn tại diễn đàn sẽ được VCCI tổng hợp thành báo cáo đặc biệt gửi tới các cơ quan chức năng nhằm hoàn thiện cơ chế chính sách, tháo gỡ rào cản hạ tầng cho doanh nghiệp bứt phá.

Tại diễn đàn, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI, nhấn mạnh làn sóng Cách mạng Công nghiệp 4.0 và trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình lại toàn diện cấu trúc sản xuất. Trong bối cảnh địa chính trị biến động phức tạp và thị trường logistics đối mặt với nhiều khủng hoảng, việc ứng dụng các nền tảng công nghệ cốt lõi như Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data) và AI là chìa khóa vạn năng giúp tối ưu hóa quy trình, giảm thiểu rủi ro.

Ông Phòng khẳng định cuộc đua giành vị thế hiện nay không còn đo đếm bằng quy mô sản lượng truyền thống mà dựa trên trình độ công nghệ và các tiêu chuẩn phát triển bền vững (ESG). Do đó, chuyển đổi kép – vừa số hóa để thông minh, vừa xanh hóa để bền vững – là yêu cầu bắt buộc để TP.HCM bứt phá trong công nghệ nói chung.

Đối với lĩnh vực logistics và khu thương mại tự do, ông Lê Văn Danh, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, cho biết để giúp logistics phát triển nhanh hơn, trước hết TP.HCM sẽ chú trọng đẩy mạnh nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

TP.HCM sẽ tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, bản đồ số hạ tầng logistics nhằm kết nối đồng bộ với hệ thống quốc gia, đồng thời triển khai mô hình thông quan tập trung, hải quan số và hải quan thông minh.

Ngoài ra, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn xanh, phát triển năng lượng sạch và chuyển đổi phương tiện vận tải xanh cũng sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ.

Đặc biệt, một bước đi đột phá khác là TP.HCM sẽ thành lập 1 khu thương mại tự do gắn với dịch vụ logistics và cảng biển quốc tế tại khu vực Cái Mép Hạ thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây. Đáng chú ý, bước đi này nhằm tiếp tục tăng cường thế mạnh của địa bàn Bà Rịa – Vũng Tàu với cụm cảng quốc tế Cái Mép – Thị Vải, cũng là địa bàn mạnh về kinh tế biển và logistics quốc tế.

Việc thành lập khu thương mại tự do tại Cái Mép Hạ nhằm tiếp tục thu hút đầu tư, phát triển dịch vụ logistics quốc tế, dịch vụ trung chuyển hàng hóa và nâng cao vị thế của TP.HCM trong chuỗi cung ứng toàn cầu, theo đại diện của Sở Công Thương.

Để tối ưu hóa hiệu quả, TP.HCM cũng sẽ nghiên cứu mở rộng các khu chức năng liên kết tại Bình Dương và Cần Giờ nhằm tăng cường khả năng kết nối trực tiếp nguồn hàng xuất nhập khẩu của toàn vùng, theo ông Danh.

Cũng trong lĩnh vực logistics, bà Nguyễn Lê Hằng, Giám đốc đối ngoại SLP Việt Nam (doanh nghiệp logistics), nhận định bài toán của doanh nghiệp sản xuất tại TP.HCM hiện nay không phải là lựa chọn giữa tiết kiệm chi phí và đầu tư vào logistics hiện đại.

Vấn đề quan trọng hơn là nếu biết tận dụng các mô hình nhà kho, nhà xưởng xanh và hiện đại, doanh nghiệp sản xuất tại TP.HCM có thể đồng thời đạt hai mục tiêu: tiết kiệm chi phí sâu rộng trong vận hành hằng ngày và thích ứng nhanh hơn với các yêu cầu xanh, tuân thủ ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế.

Đối với ứng dụng các giải pháp số, ông Đồng Mai Lâm, Tổng Giám đốc NS BlueScope Việt Nam (sản xuất thép và tôn mạ), cho rằng các công nghệ 4.0 được xem là một trong những yếu tố then chốt giúp nâng cao năng lực sản xuất, tối ưu hóa chuỗi cung ứng và gia tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Theo ông Lâm, doanh nghiệp này đã triển khai nền tảng ERP (phần mềm quản trị tổng thể) từ sớm và liên tục nâng cấp hệ thống để đạt kết quả thực tế.

Tiếp đó là quản trị chất lượng và kiểm soát hao hụt để giảm tỷ lệ lỗi, hạn chế lãng phí trong sản xuất và nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc nhờ kiểm soát dữ liệu chặt chẽ từ hệ thống AI nhận diện lỗi cùng biểu đồ phân tích dây chuyền theo thời gian thực.

Sự cộng hưởng giữa các giải pháp công nghệ của doanh nghiệp và quy hoạch phát triển sản xuất công nghiệp của TP.HCM được kỳ vọng sẽ tạo thêm xung lực phát triển mới. Theo HEPZA, Thành phố cùng các vùng phụ cận đang sở hữu tiềm lực lớn với hơn 43.000 doanh nghiệp công nghiệp và 90 khu công nghiệp, khu chế xuất. Theo tầm nhìn quy hoạch đến năm 2050, quy mô này sẽ tiếp tục mở rộng lên 105 khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 49.000 ha.

Lãnh đạo VCCI khẳng định đây là bệ phóng và là cơ hội lịch sử để TP.HCM định hình lại cấu trúc ngành, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao có hàm lượng chất xám lớn.

×