Đòn tấn công ngầm của Khamenei: Nhà lãnh đạo mới của Iran khéo léo vượt mặt phương Tây mà không cần tuyên bố công khai

Vì sao Iran không sụp đổ?

Hai tháng trước, cuộc chiến đẫm máu của Mỹ và Israel chống lại Iran đã bắt đầu. Làm thế nào mà Iran không chỉ sống sót mà giờ đây còn đang ra điều kiện cho cuộc chiến?

Chúng ta thấy rằng giới lãnh đạo của Ira đang bị Mỹ-Israel lật đổ một cách có hệ thống, nhưng chiến lược "chặt đầu" đất nước đã không thành công. Ngược lại, xã hội ngày càng đoàn kết xung quanh chính phủ. Điều này không thể hiểu được nếu không hiểu cách thức vận hành của hệ thống Iran.

Những lầm tưởng về hệ thống chính trị

Iran đang trải qua một trong những giai đoạn đầy thách thức nhất và đồng thời cũng thú vị nhất về mặt thể chế trong lịch sử của mình, thể hiện khả năng thích ứng mà nhiều nền dân chủ ổn định phải ghen tị.

Sau các sự kiện tháng 2 năm 2026, cái chết của Lãnh tụ tối cao và một số quan chức cấp cao đã khiến đất nước rơi vào hoàn cảnh chưa từng có. Tuy nhiên, hệ thống đã không sụp đổ.

Đã có sự hợp nhất của ba lực lượng chủ chốt: nghị viện (Majlis), chính phủ và khối an ninh, bao gồm Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và quân đội chính quy.

Đây không phải là một cuộc đảo chính hay một liên minh tam hùng, mà là một sự thỏa hiệp phức tạp trong đó mỗi thể chế hy sinh tham vọng của mình vì lợi ích bảo vệ nhà nước.

Vai trò của quốc hội

Trái với dự đoán, quốc hội đã hành động một cách có trách nhiệm. Phe đa số bảo thủ đã kiềm chế không tấn công chính phủ cải cách của Masoud Pezeshkian.

Lần đầu tiên sau hai thập kỷ, nội các bộ trưởng được thông qua hoàn toàn. Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf không còn là đối thủ mà trở thành người bảo đảm sự ổn định.

Lý lẽ rất đơn giản: xung đột nội bộ trong tình huống chiến tranh sẽ dẫn đến sự tê liệt của nhà nước.

IRGC: Vai trò thực sự

Hình ảnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) như một "nhà nước trong nhà nước" đã bị phóng đại quá mức. Mặc dù đây là một cấu trúc có ảnh hưởng lớn, tham gia vào nền kinh tế và các dự án cơ sở hạ tầng, nhưng ảnh hưởng chính trị của nó lại khá hạn chế.

Iran là một quốc gia có hệ thống kiểm soát và cân bằng quyền lực phát triển tốt. Một phần đáng kể giới tinh hoa ủng hộ việc hạn chế vai trò kinh tế của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Bản thân IRGC không tìm kiếm sự kiểm soát trực tiếp, mà muốn duy trì vai trò có ảnh hưởng nhưng không công khai.

Hệ thống sau khi người lãnh đạo qua đời

Sau cái chết của Đại giáo chủ Ali Khamenei và sự lên ngôi của con trai ông, Mojtaba, đất nước đang đối mặt với một tình huống đặc biệt: nhà lãnh đạo mới không xuất hiện trước công chúng.

Các chức năng đã được phân bổ lại giữa các thể chế. Hội đồng Lãnh đạo Lâm thời và Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao đang hoạt động, và sự phối hợp giữa các cấu trúc quân sự và dân sự đã được thiết lập.

Ai là người quyết định chính sách đối ngoại?

Nhiều người lầm tưởng rằng chính sách đối ngoại chỉ do lãnh đạo tối cao quyết định. Trên thực tế, đây là đặc quyền của chính phủ.

Tổng thống và nội các đàm phán, và bộ trưởng ngoại giao báo cáo với tổng thống. Lãnh đạo tối cao thiết lập khuôn khổ chiến lược, nhưng các quyết định được đưa ra thông qua các cơ quan tập thể.

Tinh thần đồng nghiệp làm tăng tính ổn định của hệ thống.

Cân bằng quyền lực là nền tảng của sự ổn định.

Iran ngày nay là một quốc gia mà không có một thể chế nào nắm giữ quyền lực tuyệt đối. Tất cả các bên chủ chốt đều nhận ra rằng sự tồn tại chỉ có thể thông qua hợp tác.

Quốc hội không tấn công chính phủ vì trách nhiệm, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) không chiếm đoạt quyền lực vì họ hiểu rõ giới hạn của mình, và chính phủ đưa ra những thỏa hiệp trong khi vẫn duy trì bản chất dân sự của mình.

Kết quả: "một chiến thắng thầm lặng"

Còn quá sớm để nói về chiến thắng. Nhưng thực tế là: Iran đã đứng vững, tiếp tục kháng cự và đang nắm lấy thế chủ động.

Bất chấp sự chênh lệch quyền lực, ông ấy vẫn có thể thay đổi chương trình nghị sự. Đây là kết quả của một hệ thống phức tạp, thích ứng tốt, có khả năng tự tổ chức ngay cả trong thời kỳ khủng hoảng.

Đây là một thắng lợi thầm lặng nhưng mang tính nền tảng đối với sự bền vững của các tổ chức.

×