Đồng bào Xơ Đăng chung tay lập vườn ươm cà phê, mở hướng thoát nghèo bền vững ở xã Tu Mơ Rông

Biến nghị quyết thành hành động: Tự ươm giống, chủ động sinh kế

Tháng 7/2025, tại Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Tu Mơ Rông lần thứ I, nhiệm kỳ 2025–2030, một quyết định tưởng như nhỏ nhưng lại tạo nên hiệu ứng xã hội tích cực đã được đưa ra: không nhận hoa chúc mừng, thay vào đó vận động ủng hộ cây giống, phân bón hoặc kinh phí cho Chương trình “Ươm mầm tương lai – Phát triển cây trồng bền vững Tu Mơ Rông”.

Tháng 7/2025, tại Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Tu Mơ Rông lần thứ I, nhiệm kỳ 2025–2030, một quyết định tưởng như nhỏ nhưng lại tạo nên hiệu ứng xã hội tích cực đã được đưa ra: không nhận hoa chúc mừng, thay vào đó vận động ủng hộ cây giống, phân bón hoặc kinh phí cho Chương trình “Ươm mầm tương lai – Phát triển cây trồng bền vững Tu Mơ Rông”.

Từ lời kêu gọi ấy, tinh thần chung tay vì sinh kế lâu dài nhanh chóng lan tỏa. Người dân, doanh nghiệp đã đóng góp 104.500 cây cà phê giống, 294 triệu đồng cùng nhiều vật tư nông nghiệp.

Đáng chú ý, thay vì cấp phát toàn bộ cây giống sẵn có, xã quyết định dành nguồn lực mua 813 kg hạt cà phê để tự ươm, vừa tiết kiệm chi phí, vừa chủ động nguồn giống lâu dài cho 17 thôn, làng.

Ông Dương Đăng Khoa – Phó Chủ tịch UBND xã Tu Mơ Rông cho biết: việc xây dựng hệ thống vườn ươm cà phê là bước đi cụ thể hóa nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã, đồng thời thể hiện cách tiếp cận mới trong giảm nghèo.

“Kinh phí còn hạn chế nên xã chọn cách tự ươm giống, có sự tham gia trực tiếp của người dân. Cán bộ kỹ thuật bám sát từng khâu, từ làm đất, xử lý hạt giống đến chăm sóc cây con, bảo đảm tỷ lệ nảy mầm cao nhất”, ông Khoa nhấn mạnh.

Những ngày giữa tháng 11, tranh thủ thời tiết thuận lợi, hàng trăm người dân Xơ Đăng đã cùng cán bộ nông nghiệp dựng lán, làm luống, cải tạo đất, bón phân chuẩn bị gieo hạt. Đến nay, xã đã hoàn thành 6/13 vườn ươm, mỗi vườn rộng khoảng 1.000m²; 7 vườn còn lại đang được triển khai và dự kiến hoàn thành trong tháng 12/2025.

Từ lượng hạt giống đã mua, địa phương kỳ vọng sẽ ươm được khoảng 1,3 triệu cây cà phê, cấp miễn phí cho người dân trồng 276 ha cà phê đặc sản Catimor theo hướng hữu cơ, gắn với quy trình kỹ thuật thống nhất.

Khi người dân là chủ thể: Khoa học kỹ thuật “cắm rễ” vào từng thôn, làng

Tại làng Kon Pia, những ngày này, không khí lao động rộn ràng lan khắp khu vườn ươm của làng. Giữa bạt ngàn đất đỏ, người làm đất, người mang phân, người gieo hạt; già trẻ, trai gái đều góp công. Những luống đất còn mới không chỉ gieo xuống hạt cà phê, mà còn gieo niềm tin về một tương lai bớt nhọc nhằn hơn.

Ông A Khai, người dân làng Kon Pia, chia sẻ: “Trước đây, muốn trồng cà phê phải mua cây giống, tốn kém lắm. Nay xã làm vườn ươm, cấp giống miễn phí, lại được hướng dẫn kỹ thuật nên bà con rất phấn khởi. Tham gia ươm cây, tôi cũng hiểu thêm về cách làm nông nghiệp bài bản hơn”.

Làng Kon Pia hiện có 198 hộ dân, tất cả đều hưởng ứng chủ trương mỗi làng xây dựng một vườn ươm. Ông A Điệp -Trưởng thôn Kon Pia là người đi đầu trong việc vận động bà con.

“Ban đầu cũng có người e ngại vì cà phê lâu cho thu hoạch. Tôi nói với bà con, trồng mì, trồng bắp quanh năm cũng chỉ đủ ăn. Còn cà phê, dù ba năm mới cho trái, nhưng một khi đã có vườn thì năm nào cũng có thu nhập, con cái sẽ đỡ vất vả hơn”, ông Điệp kể.

Những lời vận động mộc mạc, gần gũi ấy đã thuyết phục được bà con. Cùng với đó, cán bộ chuyên môn của xã và Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp thường xuyên có mặt tại các vườn ươm, hướng dẫn quy trình ươm giống, chăm sóc theo tiêu chuẩn kỹ thuật, từng bước hình thành thói quen sản xuất dựa trên tri thức khoa học thay vì kinh nghiệm manh mún.

Không chỉ dừng lại ở kỹ thuật canh tác, xã Tu Mơ Rông còn từng bước tiếp cận chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp, từ việc quản lý diện tích trồng, theo dõi sinh trưởng cây trồng đến định hướng truy xuất nguồn gốc sản phẩm cà phê hữu cơ trong tương lai. Đây được xem là nền tảng quan trọng để cà phê Tu Mơ Rông có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, tránh cảnh “được mùa mất giá”.

Giảm nghèo không chỉ là hỗ trợ, mà là trao cần câu

Xã Tu Mơ Rông hiện có hơn 1.300 hộ dân, trong đó đồng bào Xơ Đăng chiếm khoảng 95%. Với đặc thù địa hình, điều kiện sản xuất còn nhiều khó khăn, bài toán giảm nghèo đặt ra không thể chỉ dựa vào trợ cấp ngắn hạn.

Theo kế hoạch, từ nay đến năm 2030, xã phấn đấu không còn hộ nghèo. Cà phê chỉ là bước khởi đầu, nhưng là bước đi quan trọng để tạo sinh kế bền vững, gắn với lợi thế đất đai và điều kiện khí hậu địa phương. Song song với đó, xã đang triển khai các mô hình nuôi bò sinh sản, trồng xen cây ăn quả, từng bước phát triển du lịch cộng đồng gắn với văn hóa Xơ Đăng.

Ông Dương Đăng Khoa khẳng định: “Chúng tôi xác định, giảm nghèo không chỉ là hỗ trợ trước mắt, mà phải giúp người dân tự tạo việc làm, tự làm chủ cuộc sống. Khi bà con trực tiếp tham gia từ khâu ươm giống, chăm sóc đến trồng và thu hoạch, họ hiểu rõ giá trị của sức lao động, của tri thức và mảnh đất quê hương mình”.

Lãnh đạo xã cũng kỳ vọng, nếu thu hút được nguồn lực xã hội hóa từ 5–10 tỷ đồng để mở rộng vùng giống và đầu tư hạ tầng, chỉ sau 5–7 năm, Tu Mơ Rông có thể trở thành vùng sản xuất cà phê Catimor hữu cơ, tạo nguồn thu ổn định và bền vững cho người dân.

Trên những luống đất còn ẩm, hạt cà phê đang nằm im, chờ ngày bật mầm. Hành trình thoát nghèo của đồng bào Xơ Đăng ở Tu Mơ Rông cũng vậy, lặng lẽ, cần mẫn nhưng đầy quyết tâm. Khi những vườn cà phê xanh tốt phủ kín sườn đồi, đó sẽ là minh chứng sinh động cho sức mạnh đoàn kết, tinh thần tự lực và cách làm giảm nghèo dựa trên khoa học công nghệ, tri thức và chuyển đổi số.

×