Đồng chí Lương Quốc Đoàn: "Cần nâng cao hiệu quả giám sát sau phản biện xã hội"

Chiều 11/5, Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031, diễn ra các phiên thảo luận chuyên đề.

Phát biểu tại Trung tâm thảo luận số 2, ông Nguyễn Khánh Ngọc, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, đánh giá cao dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội, cho rằng báo cáo đã thể hiện nhiều điểm đổi mới, đặc biệt là việc xây dựng chương trình hành động gắn với kế hoạch triển khai cụ thể, xác định rõ nhiệm vụ, đơn vị chủ trì, kết quả đầu ra và thời hạn hoàn thành.

Theo ông Ngọc, dù nhiệm kỳ Đại hội MTTQ Việt Nam khóa X chỉ kéo dài khoảng một năm rưỡi và phần lớn thời gian tập trung cho việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, những kết quả đạt được vẫn rất đáng ghi nhận.

Ông cũng đề nghị báo cáo chính trị bổ sung nội dung đánh giá việc sắp xếp tổ chức bộ máy đối với các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ đang hoạt động trong "mái nhà chung" MTTQ Việt Nam. Theo ông, việc Bộ Chính trị ban hành kết luận về sắp xếp các hội quần chúng trong năm 2026 là dấu mốc quan trọng, cần được phản ánh rõ để đánh giá đầy đủ quá trình triển khai.

Góp ý đối với dự thảo Điều lệ MTTQ Việt Nam sửa đổi, bổ sung, ông Ngọc đề nghị nghiên cứu lại quy định về trường hợp đương nhiên mất tư cách Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam khi bị truy tố do vi phạm pháp luật.

Theo ông, quy định nên áp dụng đối với trường hợp "bị truy tố hình sự" và trước mắt chỉ nên "tạm dừng tư cách" cho đến khi có bản án có hiệu lực pháp luật.

"Khi có phán quyết chính thức của tòa án thì mới xem xét việc đương nhiên không còn tư cách", ông nói và cho biết đây cũng là cách tiếp cận đã được thảo luận trong quá trình xây dựng Điều lệ Hội Luật gia Việt Nam nhằm bảo đảm tính chặt chẽ và phù hợp quy định pháp luật.

Đề cập đến vai trò giám sát, phản biện xã hội, ông Nguyễn Khánh Ngọc cho rằng dù Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, quy định liên quan, việc triển khai trên thực tế vẫn còn những hạn chế kéo dài nhiều năm chưa được khắc phục triệt để.

Theo ông, cần rà soát, đánh giá lại việc thực hiện các quy định của Đảng và pháp luật để xây dựng chương trình hành động sát thực tiễn hơn, nâng cao hiệu quả hoạt động của Mặt trận trong thời gian tới.

Ông cũng nhấn mạnh việc phát huy lực lượng hội viên, đoàn viên của các tổ chức thành viên vẫn là "bài toán khó".

"Lực lượng hội viên, đoàn viên của chúng ta là tài sản và nguồn lực rất lớn của Mặt trận. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để phát huy được sức mạnh đó, để tham gia hiệu quả hơn vào các hoạt động của Mặt trận trong thời gian tới", ông Ngọc nói.

Đề nghị MTTQ có tiếng nói mạnh hơn về nhà ở xã hội, đất đai

Tham gia thảo luận, GS.TS Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam, cho rằng MTTQ Việt Nam cần có tiếng nói mạnh mẽ hơn đối với các vấn đề liên quan đến nhà ở xã hội và chính sách đất đai.

Theo ông Hạnh, chính sách phát triển nhà ở xã hội mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc nhưng thực tế đang bộc lộ nhiều bất cập, đặc biệt là tình trạng thương mại hóa thiếu kiểm soát, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người dân.

Qua quá trình tham gia giải quyết nhiều tranh chấp liên quan đến nhà ở xã hội, ông cho biết chất lượng nhiều dự án chưa được quan tâm đúng mức, khiến người dân phải tốn thêm chi phí sửa chữa chỉ sau thời gian ngắn sử dụng.

Từ thực tế này, ông đề xuất MTTQ Việt Nam chủ động nghiên cứu, kiến nghị xây dựng chiến lược và quy hoạch tổng thể đối với phát triển nhà ở xã hội, đồng thời tăng cường giám sát nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân.

Đối với lĩnh vực đất đai, ông Lê Hồng Hạnh cho rằng đây vẫn là vấn đề gây nhiều bức xúc trong nhân dân dù Luật Đất đai đã nhiều lần sửa đổi, bổ sung.

Ông đề nghị MTTQ Việt Nam tham gia sâu hơn ngay từ quá trình xây dựng pháp luật, thay vì chỉ phản biện khi dự thảo luật đã hoàn thiện.

"Mặt trận cần phát huy vai trò tập hợp đội ngũ trí thức, luật gia, chuyên gia đất đai, chuyên gia bất động sản để tham gia thực chất vào quá trình sửa đổi Luật Đất đai trong thời gian tới", ông nói.

Theo ông, việc sửa đổi Luật Đất đai cần đặt quyền lợi của người dân, người sử dụng đất ở vị trí trung tâm.

"Nếu chỉ thiên về siết chặt quản lý mà chưa quan tâm đầy đủ đến quyền lợi chính đáng của người dân thì sẽ khó khắc phục được những bất cập hiện nay, đồng thời khó tạo động lực cho sự phát triển bền vững của đất nước", ông nhấn mạnh.

"Người lao động là nguồn lực quý giá của quốc gia"

Tại phiên thảo luận, bà Đỗ Thị Hiền, Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Thái Nguyên, cho rằng công nhân lao động là lực lượng trực tiếp tạo ra của cải vật chất cho xã hội, đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế nhưng vẫn là nhóm cần được quan tâm nhiều hơn.

Theo bà Hiền, thu nhập của phần lớn công nhân hiện nay vẫn ở mức thấp, nếu không tăng ca thì khó đáp ứng nhu cầu cuộc sống. Nhiều người còn thiếu nhà ở, thiếu thiết chế văn hóa, phúc lợi xã hội và gặp khó khăn trong việc chăm lo gia đình, con cái.

"Để có thêm thu nhập, nhiều công nhân buộc phải tăng ca kéo dài. Điều đó đòi hỏi tổ chức công đoàn phải thực sự lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động", bà nói.

Theo bà, thời gian qua tổ chức công đoàn đã đẩy mạnh đối thoại, thương lượng tập thể với người sử dụng lao động về tiền lương, thời giờ làm việc và các chế độ phúc lợi nhằm bảo đảm quyền lợi của người lao động ít nhất bằng hoặc cao hơn quy định của pháp luật.

Nhiều hoạt động chăm lo đoàn viên, người lao động có hoàn cảnh khó khăn cũng được triển khai như hỗ trợ nhà ở qua chương trình "Mái ấm Công đoàn", tổ chức "Bữa cơm Công đoàn", "Tết Sum vầy"...

Tuy nhiên, bà Hiền cho rằng để nâng cao chất lượng cuộc sống của người lao động cần có sự vào cuộc mạnh mẽ hơn từ các cấp, ngành và toàn xã hội, đặc biệt trong phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân thuê và các thiết chế văn hóa tại khu công nghiệp.

"Có những công nhân trẻ chia sẻ rằng sau giờ làm việc các em đã rất mệt, không còn thời gian chăm lo cho đời sống cá nhân hay xây dựng gia đình" , bà dẫn chứng.

Từ thực tế đó, bà đề nghị cần xác định người lao động không chỉ là tài sản quý của doanh nghiệp mà còn là nguồn lực quý giá của quốc gia. Các chính sách về tiền lương, nhà ở, phúc lợi xã hội và đời sống tinh thần của công nhân cần tiếp tục được hoàn thiện, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu thu hút đầu tư với bảo vệ quyền lợi người lao động.

"Nâng cao hiệu quả giám sát sau phản biện xã hội"

Kết luận phiên thảo luận chiều 11/5, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn, cho biết các đại biểu đặc biệt quan tâm đến vai trò lắng nghe nhân dân, tăng cường giám sát, phản biện xã hội và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân trong nhiệm kỳ tới.

Đồng chí Lương Quốc Đoàn cho biết sau gần 2 giờ làm việc, Trung tâm thảo luận số 2 ghi nhận nhiều ý kiến sôi nổi, tập trung vào 5 nhóm vấn đề lớn liên quan đến vai trò, trách nhiệm của MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên trong tình hình mới.

Theo Đồng chí, nhiều đại biểu đề nghị Báo cáo chính trị cần làm rõ hơn vị trí, vai trò của MTTQ Việt Nam, quyền và trách nhiệm của Mặt trận cũng như các tổ chức chính trị - xã hội, hội quần chúng trực thuộc trong việc thực hiện nhiệm vụ lắng nghe nhân dân, giám sát và phản biện xã hội.

Các đại biểu cũng đề nghị Mặt trận cần thể hiện tiếng nói quyết liệt hơn trước những vấn đề người dân quan tâm, bức xúc; tăng cường nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân.

"Ở nhiệm kỳ này, chúng ta cần làm mạnh mẽ hơn nữa, đặc biệt công tác giám sát sau phản biện", đồng chí Lương Quốc Đoàn nói.

Theo đồng chí, lắng nghe nhân dân thời gian qua đã được MTTQ Việt Nam thực hiện nhiều hơn và làm khá tốt. Tuy nhiên, nhiệm kỳ tới cần tăng cường mạnh mẽ, thực chất và hiệu quả hơn theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Một nội dung được nhiều đại biểu nhấn mạnh là nâng cao hiệu quả giám sát và phản biện xã hội. Theo đánh giá tại nhiều hội nghị tổng kết thời gian qua, hoạt động giám sát, phản biện của Mặt trận vẫn còn hạn chế, nhất là khâu theo dõi sau giám sát.

Các đại biểu đề nghị cần xác định rõ trách nhiệm của cơ quan được giám sát trong việc tiếp thu, phản hồi và thực hiện kiến nghị của Mặt trận; đồng thời kiến nghị Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, xem xét sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm nâng cao hơn nữa vai trò của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội trong bảo vệ quyền lợi người dân.

Vấn đề tổ chức bộ máy sau khi các tổ chức chính trị - xã hội, hội quần chúng về chung mái nhà Mặt trận cũng được nhiều đại biểu quan tâm. Các ý kiến cho rằng cần làm rõ cơ chế phối hợp, hiệp thương thống nhất hành động để nâng cao hiệu quả hoạt động toàn hệ thống.

Công tác cán bộ cũng được đặt ra với yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ Mặt trận "dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm", đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Ngoài ra, nhiều đại biểu đề xuất xây dựng cơ chế cụ thể nhằm xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền trong tiếp thu, giải trình và xử lý kiến nghị sau giám sát, phản biện; bảo đảm kịp thời, khách quan, tránh đùn đẩy trách nhiệm.

Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam cho biết sẽ nghiêm túc tiếp thu tối đa các ý kiến để hoàn thiện báo cáo chính trị, văn kiện và điều lệ MTTQ Việt Nam nhiệm kỳ mới.

×