Đồng hồ Ngày tận thế là gì? Điều "khủng khiếp" này sẽ xảy ra khi Đồng hồ Ngày tận thế điểm nửa đêm

Đồng hồ Ngày tận thế là gì?

Đồng hồ Ngày tận thế (Doomsday Clock) là một biểu tượng mang tính cảnh báo toàn cầu, phản ánh mức độ rủi ro mà nhân loại đang đối mặt trước nguy cơ tự hủy diệt do chính mình tạo ra. Chiếc đồng hồ không đo thời gian theo nghĩa vật lý, mà đo “khoảng cách” của thế giới tới thảm họa – được biểu trưng bằng thời điểm nửa đêm.

Biểu tượng này do ban lãnh đạo Tạp chí Bulletin of the Atomic Scientists (Bản tin của các nhà khoa học nguyên tử), trực thuộc Đại học Chicago (Mỹ), sáng lập vào năm 1947, ngay sau Thế chiến II và sự ra đời của vũ khí hạt nhân. Kể từ đó đến nay, Đồng hồ Ngày tận thế trở thành một trong những hình ảnh mang tính biểu tượng và gây ám ảnh nhất trong đời sống chính trị – khoa học toàn cầu.

Kim đồng hồ càng tiến gần nửa đêm, mức độ đe dọa đối với nền văn minh nhân loại càng lớn. Ngược lại, khi kim lùi xa, thế giới được xem là đang ở trạng thái an toàn tương đối hơn.

Đồng hồ Ngày tận thế ra đời trong bối cảnh đặc biệt của lịch sử nhân loại. Sau khi Mỹ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki năm 1945, lần đầu tiên con người nhận ra rằng mình đã sở hữu sức mạnh có thể hủy diệt toàn bộ nền văn minh.

Những nhà khoa học từng tham gia Dự án Manhattan – chương trình phát triển bom nguyên tử của Mỹ – chính là những người đầu tiên lên tiếng cảnh báo về mối nguy hiểm này. Họ thành lập Bulletin of the Atomic Scientists nhằm cung cấp thông tin khoa học, phân tích chính sách và cảnh báo công chúng về rủi ro từ vũ khí hạt nhân.

Năm 1947, khi Bulletin chuyển từ bản tin nội bộ sang tạp chí đại chúng, ban biên tập quyết định tạo ra một hình ảnh bìa có sức lan tỏa mạnh mẽ. Nghệ sĩ Martyl Langsdorf được mời thiết kế trang bìa đầu tiên. Bà đã vẽ một chiếc đồng hồ tối giản, với kim chỉ bảy phút trước nửa đêm.

Ban đầu, Langsdorf chỉ chọn vị trí kim đồng hồ vì lý do thẩm mỹ. Nhưng hình ảnh ấy nhanh chóng vượt khỏi mục đích thiết kế ban đầu, trở thành biểu tượng cho “thời gian còn lại” của nhân loại trước thảm họa hạt nhân.

Đồng hồ Ngày tận thế vận hành như thế nào?

Khác với đồng hồ thông thường, Đồng hồ Ngày tận thế không chạy liên tục. Kim đồng hồ chỉ được điều chỉnh khi Bulletin công bố đánh giá mới, thường là mỗi năm một lần vào cuối tháng Giêng.

Trong giai đoạn đầu, việc điều chỉnh kim đồng hồ do Tổng biên tập Bulletin – Eugene Rabinowitch – quyết định. Ông là một nhà khoa học hạt nhân, đồng thời là nhà hoạt động giải trừ quân bị, thường xuyên trao đổi với các chuyên gia chính sách và khoa học trên toàn thế giới để đưa ra đánh giá.

Ngày nay, việc này được đảm nhiệm bởi Hội đồng Khoa học và An ninh của Bulletin. Hội đồng gồm khoảng 18 chuyên gia trong các lĩnh vực như chính sách quốc tế, lịch sử quân sự, khoa học hạt nhân, ngoại giao và an ninh toàn cầu. Nhóm này họp ít nhất hai lần mỗi năm, tham khảo ý kiến của các nhà khoa học hàng đầu – trong đó có nhiều người đoạt giải Nobel – trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.

Vị trí kim đồng hồ phản ánh đánh giá tổng hợp về các mối đe dọa hiện sinh đối với nhân loại, chứ không dựa trên một chỉ số hay sự kiện đơn lẻ.

Những mốc thời gian đáng chú ý của Đồng hồ Ngày tận thế

Trong hơn 75 năm tồn tại, kim Đồng hồ Ngày tận thế đã nhiều lần dịch chuyển, phản ánh những bước ngoặt lớn của lịch sử thế giới.

1947: Đồng hồ ra mắt, đặt ở mức 7 phút trước nửa đêm.

1953: Kim đồng hồ tiến sát còn 2 phút trước nửa đêm, khi Mỹ và Liên Xô thử nghiệm bom nhiệt hạch.

1991: Thời điểm an toàn nhất, 17 phút trước nửa đêm, sau khi Liên Xô sụp đổ và Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược được ký kết.

2018: Trở lại mức 2 phút trước nửa đêm, do căng thẳng hạt nhân và thiếu hành động về biến đổi khí hậu.

2026: Kim đồng hồ được đặt ở 85 giây trước nửa đêm – mức gần thảm họa nhất trong lịch sử.

Theo Bulletin, thế giới đang ở trạng thái nguy hiểm chưa từng thấy, với nhiều khủng hoảng chồng chéo diễn ra đồng thời.

Nếu Đồng hồ Ngày tận thế điểm nửa đêm, điều gì sẽ xảy ra?

Nửa đêm trên Đồng hồ Ngày tận thế không đại diện cho một sự kiện cụ thể hay thời điểm chính xác. Đây là một phép ẩn dụ cho thảm họa mang tính hệ thống – có thể là chiến tranh hạt nhân toàn diện, sự sụp đổ khí hậu không thể cứu vãn, hoặc sự kết hợp của nhiều yếu tố khiến nền văn minh không thể duy trì.

Giáo sư Rachel Bronson, cựu giám đốc Bulletin, từng nhận định rằng với biến đổi khí hậu, có những “điểm không thể quay đầu”, nơi hậu quả chỉ bộc lộ sau nhiều năm nhưng khi đó đã quá muộn để khắc phục.

Tuy nhiên, các nhà khoa học luôn nhấn mạnh rằng Đồng hồ Ngày tận thế không nhằm gieo rắc nỗi sợ, mà để thúc đẩy hành động. Giáo sư Robert Rosner ví chiếc đồng hồ như “con chim hoàng yến trong hầm mỏ” – một tín hiệu cảnh báo sớm để con người kịp thời thay đổi trước khi thảm họa xảy ra.

×