Đột phá theo Nghị quyết 57: Công nghệ lượng tử trở thành ưu tiên chiến lược của Việt Nam

Phát biểu tại hội thảo khoa học "Công nghệ lượng tử trong kỷ nguyên mới: Xu hướng quốc tế, cơ hội và yêu cầu đặt ra cho Việt Nam" ngày 23/6, PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định công nghệ lượng tử là hướng phát triển mới có khả năng tạo ra những đột phá lớn về khoa học - công nghệ, làm thay đổi phương thức sản xuất, quản trị xã hội và năng lực cạnh tranh của các quốc gia.

Theo PGS.TS Đoàn Minh Huấn, đây là lĩnh vực thuộc nhóm công nghệ chiến lược theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng lực tự chủ chiến lược, bảo đảm lợi ích quốc gia và tăng cường kết nối giữa nghiên cứu khoa học với đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong khi PGS.TS Đinh Văn Trung, Viện trưởng Vật lý thuộc Viện Hàn lâm cho biết, Việt Nam sẽ có chiến lược quốc gia về công nghệ lượng tử, bao gồm các cơ chế chính sách đặc biệt cho lĩnh vực và xác định các công nghệ ưu tiên phát triển.

Theo đó Việt Nam dự kiến xác định 4 trụ cột công nghệ: Bảo mật và truyền thông lượng tử; cảm biến lượng tử và đo lường chính xác; tính toán mô phỏng và thuật toán lượng tử; vật liệu và linh kiện hỗ trợ.

Trong đó, bảo mật hậu lượng tử là ưu tiên, lý do việc rà soát chuyển đổi sẽ cần nhiều năm, trong khi các hệ thống thông tin, năng lượng, tài chính sử dụng các hệ mã hóa hiện nay đều có thể bị giải mã khi xuất hiện một máy tính lượng tử đủ mạnh. Các nhóm tin tặc có thể thu thập dữ liệu từ bây giờ để chờ giải mã khi có đủ điều kiện kỹ thuật.

Đồng quan điểm, GS.TS Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho rằng, dù công nghệ lượng tử là lĩnh vực rất phức tạp, đòi hỏi đầu tư dài hạn về hạ tầng, nhân lực và nghiên cứu, Việt Nam không thể đứng ngoài xu thế phát triển này bởi đây sẽ là nền tảng quyết định năng lực cạnh tranh trong tương lai.

GS.TS Trần Hồng Thái đề xuất Việt Nam cần lựa chọn cách tiếp cận phù hợp với điều kiện thực tế theo tinh thần "đi sớm về nhận thức, đi chắc về nền tảng và đi đúng vào những lĩnh vực có lợi thế".

Thay vì chạy đua toàn diện, Việt Nam nên tập trung xây dựng mạng lưới nghiên cứu nòng cốt, các phòng thí nghiệm dùng chung, nền tảng dữ liệu chung và cơ chế kết nối giữa viện nghiên cứu, trường đại học với doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, hợp tác quốc tế được xem là yếu tố quan trọng nhằm cập nhật xu hướng công nghệ, lựa chọn hướng đi khả thi, tránh đặt mục tiêu vượt quá năng lực nhưng cũng không để lỡ cơ hội chiến lược.

Báo cáo tại hội thảo, TS Nguyễn Quốc Hưng, Viện trưởng Viện Công nghệ Lượng tử (Đại học Quốc gia Hà Nội) nhận định, Việt Nam mới ở giai đoạn khởi đầu của quá trình phát triển công nghệ lượng tử. Dù đã xuất hiện một số cơ sở nghiên cứu chuyên trách, hệ thống chính sách, cơ chế điều phối, hạ tầng nghiên cứu và nguồn nhân lực vẫn còn nhiều hạn chế.

Theo TS Nguyễn Quốc Hưng, những điểm nghẽn lớn hiện nay gồm thiếu chương trình quốc gia, thiếu cơ quan điều phối liên ngành, hạ tầng chuyên dụng còn yếu, doanh nghiệp tham gia ít và cơ chế tài chính chưa phù hợp với đặc thù của các công nghệ có mức độ rủi ro cao và chu kỳ đầu tư dài.

Để khắc phục, các chuyên gia đề xuất ưu tiên phát triển những lĩnh vực Việt Nam có thể tạo lợi thế như mật mã hậu lượng tử, an toàn thông tin, cảm biến lượng tử và đào tạo nhân lực chất lượng cao; đồng thời xây dựng chương trình quốc gia cùng cơ chế hợp tác quốc tế có chọn lọc.

Các đại biểu cũng thống nhất rằng công nghệ lượng tử cần được tiếp cận theo tư duy "hệ sinh thái lượng tử", kết hợp giữa nghiên cứu khoa học, hạ tầng công nghệ, nguồn nhân lực, cơ chế quản trị, thị trường và hợp tác quốc tế.

Cách tiếp cận này sẽ giúp Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực tự chủ chiến lược và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ cao toàn cầu.

×